Neuer 📖 Beitrag von Ufuk Topkara zu "human flourishing" aus islamisch-theologischer Perspektive, erschienen in der #BThZ (@HumboldtUni, De Gruyter Brill).

🔗 Link zur Verlagsseite: https://is.gd/kVKLVu

#Koran, #Hermeneutik, #humanflourishing, #Ethik, #gutesLeben

De Maronitische Wereldkroniek (8) Konstans II

[Dit is het achtste van tien blogjes met de vertaling van de Maronitische Wereldkroniek. Een inleiding, literatuur en een waarschuwing de vertaling niet al te letterlijk te nemen, vindt u hier.]

954 SE. ≡ okt.642/sept.643

Toen … Konstans, zoon van Konstantinos, en het was het jaar 954 toen Konstans op de troon zat.

2 Konstans ≡ okt.644/sept.645

In het tweede jaar van Konstans overleed…
……
In het hele land van de Romeinen namen ze mensen gevangen. Ze plunderden, doodden, verbrandden en vernielden alles, en deden genadeloos alles wat ze wilden doen. Er was geen plaats die aan hun handen ontsnapte, behalve de stad van de keizer. Zo brachten ze het sterke rijk van de Romeinen, dat zijn gelijke niet kende, ten val en brachten het in deze staat van grote vernedering.

Maar lof zij de wijze Rechter die alles naar Zijn believen vermag te doen.

Commentaar
De samensteller van de Maronitische Wereldkroniek geeft elk van de kort regerende zonen van Herakleios een regeringsjaar, zodat het eerste eigen jaar van Konstans 643/644 is, hoewel hij al eerder aan de macht was gekomen. De man die in 644/645 overleed zou kalief Omar kunnen zijn. Zijn opvolger was Othman.

962 SE. ≡ 8 Konstans ≡ okt.650/sept.651

Nog erger dan dit was wat de Arabieren deden in het land van de Perzen. Na vele veldslagen met de Perzen was hun koning Yazdgard de laatste die werd gedood. Al zijn legers gingen ten onder en het rijk van de Perzen verdween volledig in het jaar 962, het achtste jaar van Konstans, keizer van de Romeinen. De Perzen die overbleven, werden onderdanen die de jizya aan de Arabieren moesten betalen. De heerschappij van de Perzen had vier eeuwen geduurd, vanaf het begin tot aan deze gebeurtenis.

Commentaar
Yazdgard III werd steeds verder naar het oosten gedrongen en kreeg geen opvolger meer. De jizya was de belasting die niet-moslims in het Kalifaat moesten betalen. De hieronder genoemde moord op kalief Othman vond plaats op 12 Dhu al-Hijjah 35 AH ofwel 17 juni 656: onze chroniqueur doet zijn best en presenteert drie dateringen voor diezelfde gebeurtenis, maar slaat opnieuw mis bij de islamitische jaartelling. Daarentegen is zijn informatie wel correct over de codificatie van de Koran en Othmans opdracht afwijkende boeken te vernietigen.

967 SE. ≡ 13 Konstans ≡ 36 AH ≡ okt.655/sept.656

In het jaar 967, het dertiende jaar van Konstans, het zesendertigste jaar in de jaartelling van de Arabieren, kwamen de Arabieren in opstand tegen hun koning Othman, zoon van ‘Affan, en doodden hem in zijn twaalfde regeringsjaar. Ze waren gewoon van Othman te vertellen dat hij de heerschappij van Mohammed had beschreven en dat hij een boek voor hen had samengesteld en geschreven, en dat hij dit naar al zijn legers had gestuurd met het bevel om alleen dit boek te volgen en alle andere heilige boeken die ze in hun bezit hadden te verbranden.
De Arabieren die in het westen woonden, accepteerden Muawiya als hun leider en volgden hem in alles wat hij hun opdroeg. Wat betreft degenen die in het oosten woonden, sommigen gehoorzaamden en anderen niet.
Degenen die aan niets gehoorzaamden worden de Harurieten genoemd.
Toen Othman werd vermoord, was Muawiya, de heer van de legers van het westen, het niet eens met degenen die hem hadden vermoord, en hij verzamelde de legers van het westen en trok ten strijde tegen de oosterlingen. Ook de emir van het oosten verzamelde alle oosterse legers en trok ten strijde tegen Muawiya.

Commentaar
Na de moord op Othman werd Mohammeds schoonzoon imam Ali erkend als kalief (“de emir van het oosten”), maar Othmans verwant Muawiya I, de gouverneur van Damascus, erkende dat niet, en beschuldigde Ali’s aanhangers van de moord. Na de slag bij Siffin (hieronder) kwamen de twee partijen arbitrage overeen, waarop een groep aanhangers van Ali zich afzonderde naar een plaats genaamd Harura; deze Harurieten meenden dat Ali, door in te stemmen met arbitrage, zijn door God gegeven gezag aan een menselijk oordeel had onderworpen en dus had gezondigd. Uit hun kring kwam de latere moordenaar van Ali voort. De samensteller van de Maronitische Wereldkroniek plaatst het ontstaan van de Harurieten iets te vroeg.

968 SE. ≡ okt.656/sept.657

In het jaar 968, op een vrijdag in juli, ontstond er een gevecht in Siffin aan de Eufraat, waarbij aan beide zijden veel mannen sneuvelden.
……
… velen van hen vielen in Romeinse handen.

Commentaar
Dit laatste zinnetje lijkt te verwijzen naar de mislukte Arabische poging Constantinopel in te nemen. En het volgende zinnetje verwijst alweer naar de oorlog tussen de Byzantijnen en het Kalifaat van Damascus, waar de familie van Muawiya (de Umayyaden) nog een kleine eeuw de macht zou uitoefenen.

Wat Muawiya betreft, hij stuurde elk jaar het leger van de Arabieren naar het land van de Romeinen … waar ze alles verwoestten, iedereen gevangen namen en al hun land plunderden.

[Wordt vervolgd]

De Maronitische Wereldkroniek (7) Herakleios

[Dit is het zevende van tien blogjes met de vertaling van de Maronitische Wereldkroniek. Een inleiding, literatuur en een waarschuwing de vertaling niet al te letterlijk te nemen, vindt u hier.]

921 SE. ≡ okt.609/sept.610

Vanaf het jaar 921 regeerde Herakleios … zij kwamen af op de stad … voor hen lag de stad …
……
…… en de Romeinen werden verdreven uit de gebieden van Syrië en Egypte, en de Perzen beheersten het twintig jaar lang. Zoiets was al heel lang niet voorgekomen: sinds de Romeinen het hun heerschappij hadden gevestigd, nog vóór de komst van onze Heer Christus, was dit gebied door geen vreemd volk bestuurd. De Romeinen trokken zich volledig terug, tot op de dag van vandaag. Maar eer zij Degene die doet wat Hem behaagt.
Aan het begin van de heerschappij van Herakleios was er een man uit het volk van de Arabieren, wijs in zijn uiterlijk en kennis
……

Commentaar
De samensteller van de Maronitische Wereldkroniek begint zijn overzicht van de regering van keizer Herakleios met een samenvatting: de Perzische koning Khusrau II de Overwinnaar had de oostelijke provincies van het Byzantijnse Rijk onder de voet gelopen en die gebieden gingen voorgoed verloren. Herakleios heroverde ze weliswaar, maar onmiddellijk daarna vielen ze in handen van de Arabieren.

De profeet Mohammed wordt hier voor het eerst genoemd en juist op dit punt bevat de tekst een lacune. Als de tekst wordt hervat, staan de Perzische troepen voor Caesarea (Kayseri). Die stad werd geplunderd.

2 Herakleios ≡ okt.611/sept.612

In het tweede jaar van Herakleios … uit Caesarea … en vocht ertegen en versloeg het … naar Perzië.
Ruzmizan trok eropuit en viel Egypte binnen, rukte vervolgens op naar Alexandrië en nam die stad in het volgende jaar in. En de Perzen heersten over het hele land.

Commentaar
De Perzische generaal Ruzmizan wordt verderop geïdentificeerd als Shahrbaraz. In 618 bezetten zijn troepen Egypte. In de tussentijd hadden ze in Jeruzalem de relikwie van het Ware Kruis bemachtigd.

935 SE. ≡ okt.623/sept.624

Herakleios, de trouwe keizer, vocht vele veldslagen tegen de Perzen en deed hun geen concessies. Hij liet zijn zoon Konstantinos op de troon plaatsnemen en droeg de stad Constantinopel aan hem over, waarna hij in het jaar 935 met het Romeinse leger oprukte naar Perzië. Daar richtte hij grote schade aan, veroverde versterkte steden
……

Commentaar
Terwijl de Perzen, die zich hadden verbonden met de Avaren, al voor de muren van Constantinopel stonden, zeilde Herakleios in 624 de Zwarte Zee in en rukte door Armenië op naar de Tigris. In het najaar van 627 versloeg hij de haastig teruggetrokken Perzische troepen bij Nineveh. De Perzische koning Khusrau kwam bij een staatsgreep om het leven en werd opgevolgd door Kavad II. In de daarop volgende drie jaren regeerden zeven koningen en twee koninginnen over het Sassanidische Rijk.

18 Herakleios ≡ okt.627/sept.628

……
… op hem en doodde hem en regeerde na hem tot het jaar 939, het achttiende jaar van Herakleios de Zuivere. Toen Kavad aan de macht was gekomen, sloot hij een wapenstilstand met de Romeinen en herstelde de grens aan de Eufraat.
De bovengenoemde [Mohammed] spande zich in onder de Arabieren en wist hen geduldig te onderrichten in zijn leer. Ze moesten zich onthouden van de valse afgoden die zij aanbaden, moesten tot de ene God bidden en moesten Hem gehoorzamen. Hij leidde hen niet naar iets afschuwelijks.
……
…… Toen de Arabieren hem gehoorzaamden en allemaal gehoor gaven aan zijn oproep……

931 SE. ≡ 10 Herakleios ≡  1 AH ≡ okt.619/sept.620

In het jaar 931, het tiende jaar van Herakleios, begint de jaartelling van de Arabieren.

Commentaar
De chroniqueur plaatst het begin van de islamitische jaartelling (AH) iets te vroeg. Het was feitelijk in de zomer van 622.

Wat betreft Kavad, koning van de Perzen, zijn heerschappij duurde niet lang en hij stierf. Zijn zoon Ardašir regeerde na hem. Op dezelfde manier voltooide zijn zoon geen jaar, waarna hij werd vermoord door Ruzmizan, die ook wel Shahrbaraz heet en na hem regeerde.

941 SE. ≡ okt.629/sept.630

In het jaar 941, in november, keerden alle Perzen over de Eufraat terug naar het oosten, nadat ze twintig jaar in ons land hadden gewoond. In dit jaar stuurde Ruzmizan het Ware Kruis terug naar de Romeinen.

942 SE. ≡ okt.630/sept.631

In het jaar 942 …
……

944 SE. ≡ okt.632/sept.633

Vanaf het jaar 944 was Yazdgard eenentwintig jaar koning in Perzië.

Commentaar
Het einde van de bestuurscrisis in het Perzische Rijk. Yazdgard III zou regeren tot 651 (iets korter dan de chroniqueur denkt) en was de laatste vorst uit het huis er Sassaniden.

942 SE. ≡ 21 Herakleios ≡ okt.630/sept.631

Mohammed, de eerste en grondlegger … van de Arabieren, stierf nadat hij tien jaar over hen had geregeerd, hen had onderwezen en zijn boek, de Koran, voor hen had geschreven, in het jaar 942, het eenentwintigste jaar van Herakleios. Daarop nam Abu Bakr zijn plaats in als koning over de Arabieren, de tweede.

Commentaar
Deze datum voor de dood van Mohammed is niet de gangbare: 630/631. In plaats daarvan is 632 genoemd. We zagen de verklaring voor de vergissing hierboven: de chroniqueur plaatste toen het begin van de islamitische jaartelling (feitelijk in 622) in 619/620.

Toen hij regeerde, verdeelde hij al zijn legers in vier divisies en stuurde ze vervolgens het land binnen, naar eigen zeggen omdat hun profeet Mohammed hun dit had opgedragen. Eén divisie van de Arabieren kwam naar Egypte, één divisie kwam naar Palestina en Syrië, één divisie naar Perzië en één divisie naar de Qatarieten.

945 SE. ≡ 24 Herakleios ≡ okt.633/sept.634

In het jaar 945, het vierentwintigste van Herakleios, arriveerden de Arabische bendes en vielen het land vanuit het zuiden binnen, waar ze grote schade aanrichtten met het zwaard en mensen gevangen namen.
Destijds commandeerde Theodoros, de broer van de keizer, het leger van de Romeinen. Hij rukte op om de Arabieren te bestrijden, maar de Romeinen leden een nederlaag en werden verslagen. Er verscheen een wonderbaarlijk teken aan de hemel  dat de toorn aangaf die door hun toedoen over de aarde zou komen.
De trouwe keizer Herakleios was in Nisibis met het leger van de Romeinen toen het vreselijke nieuws hem bereikte over de schade die de Arabieren in het zuiden hadden aangericht. Daarom stuurde hij patriciër Vahan met de sacellarius en een groot leger van de Romeinen.

Commentaar
Adrian Pirtea identificeert deze twee gevechten met die te Dathin (februari 634) en Ajnadayn (juli 634). De komeet verscheen in september.

947 SE. ≡ 26 Herakleios ≡ okt.635/sept.636

In het jaar 947, het zesentwintigste jaar van de keizer, vochten Vahan en de sacellarius tegen de Arabieren in Gabitha, en een grote menigte Romeinen sneuvelde, terwijl de rest vluchtte. Die dag werden de Romeinen door de Arabieren verslagen en hun angst duurt voort tot op de dag van vandaag. Toen de trouwe keizer Herakleios begreep wat de voortekens beduidden en wat er met de Romeinen was gebeurd, en toen hij wist dat het land voortaan aan de Arabieren toebehoorde, verliet hij Syrië en ging naar de stad Constantinopel. En de Arabieren namen het land in bezit.

Commentaar
Dit gaat over de slag aan de Yarmuk, waarin de Arabische generaal Khalid Ibn al-Walid de Byzantijnse legers versloeg en definitief uit Syrië verdreef. Kalief Abu Bakr, wiens dood in deze kroniek wordt geplaatst in 635/636, was al overleden.

Hun koning Abu Bakr stierf na vier jaar te hebben geregeerd, en Omar volgde hem op. Hij regeerde tien jaar.
De trouwe keizer Herakleios stuurde de Arabieren diverse berichten waarin hij hen vroeg om vrede, om de vlam te doven van het zwaard, dat immers zonder genade was doordrenkt met mensenbloed. Maar zij gaven geen gehoor aan zijn smeekbede, omdat zij door de Rechtvaardige zelf waren gezonden.
……
Na vier maanden te hebben geregeerd stierf hij …
…… [onbegrijpelijke passage over Heraklonas]

Commentaar
In 641 overleed Herakleios. Hij werd opgevolgd door Konstantinos III, die al snel overleed, en de minderjarige Heraklonas, de zoon van Herakleios’ tweede vrouw. Het leger accepteerde de minderjarige niet en plaatste Konstantinos’ zoon Konstans II op de troon.

[Wordt vervolgd]

De hoofddoek (4) de interpretatierichting

Ik rondde mijn vorige blogje af met de constatering dat uit de Koran niet zonder meer valt af te leiden dat een moslima een hoofddoek behoort te dragen. Het kan bedoeld zijn geweest, het kan niet bedoeld zijn geweest. We hebben in de voorafgaande blogjes gekeken naar oud-oosterse en Mediterrane teksten en afbeeldingen. De eigenlijke vraag is volgens mij waarom latere islamitische geleerden hebben geconcludeerd dat een moslima een hoofddoek moest dragen.

Hadith

Eén ding staat vast: de eerste gelovigen hadden uiteenlopende meningen. Vroege anekdotes (hadith) vormen daarvoor het bewijs, want ook als die niet authentiek zijn, bieden ze een beeld van de toenmalige samenleving. Eén zo’n anekdote behandelt de vraag of een vrouw met een hoofddoek die het gehele gezicht bedekte, wel in de rechtbank mocht getuigen. Dat duidt op zeer kuise lichaamsbedekking. Een andere anekdote verhaalt dat kalief Omar (r.634-644) een slavin verbood een hoofddoek te dragen omdat dit het voorrecht zou zijn van een getrouwde vrouw. Hij deelde dus de aloude oosterse opvatting. Een afbeelding in Qusair ‘Amra (rond 690 aangelegd door de latere kalief Walid I) toont daarentegen een voorname vrouw zonder hoofddoek, zoals in het Romeinse Rijk voorkwam. In het Kalifaat waren dus diverse meningen.

Dit zal mede zijn ingegeven doordat de Arabieren in korte tijd de halve wereld onder de voet hadden gelopen. In Mesopotamië waren ze geconfronteerd met de norm dat de hoofddoek het voorrecht was van een getrouwde vrouw, in de westelijke gebieden kregen ze te maken met vrouwen zonder en met hoofdbedekking. Om zich te verhouden tot de lokale praktijken, vertelden de gelovigen uiteenlopende hadiths, waarvan sommige gingen over de echtgenotes van Mohammed of over de eerste moslima’s (getrouwd of niet) of over monotheïstische gelovigen (getrouwd of niet). Nog meer onduidelijkheid dus, nog meer discussie.

En dan gebeurt er iets interessants: naarmate de tijd verstrijkt, denken geleerden beter te weten wat de in het vorige blogje genoemde khimar is en welk sieraad is bedoeld. Hiermee wordt de uitleg strikter. Tegelijk wordt de hoofddoek een steeds strenger voorschrift, dat gaat gelden als specifiek voor de islam en niet langer wortelt in de algemene laatantieke cultuur. In El-Andalus was het bijvoorbeeld aan christelijke en joodse vrouwen verboden een hoofddoek te dragen, omdat dat het voorrecht was een moslima. Hoe dit zich verhoudt tot afbeeldingen uit bijvoorbeeld Madinat al-Zahra (zoals hieronder) van hoofddoekloze muzikantes, weet ik niet.

De interpretatierichting

Dat de uitleg van een ambigue Koranpassage kwam te gelden als een voorschrift voor islamitische vrouwen, past bij een verschijnsel waarover godsdienstsociologen hebben geschreven. Het is bijna wetmatig dat degenen die verscheidenheid accepteren, de discussie verliezen van degenen die strenger zijn in de leer. Immers, zo’n liberaal – als ik deze term mag gebruiken – heeft er geen moeite mee als iemand anders wat strengere opvattingen heeft, terwijl degene die strenger is, wél moeite heeft met vrijere opvattingen. God wil het immers. Ik blogde eerder over dit mechanisme en ook mijn goede vriend Richard attendeerde er op zijn blog al eens op.

(Ten overvloede: ook hedendaagse discussies over het christendom worden veelal gedomineerd door conservatieve stemmen, niet door liberale. Dat de interpretatie steeds specifieker wordt, is bovendien niet beperkt tot religie: zie de brandspiegels van Archimedes, de informatie over Tartessos en de regels rond het Romeinse vierkinderenrecht. Elke keer wordt de informatie specifieker.)

Het geval dat ik nu behandel, de uitleg van een Koranpassage, is een voorbeeld van wat bekendstaat als de interpretatierichting: de uitleg voltrekt zich in een bepaalde richting. In het in deze blogjes behandelde voorbeeld is ze in de loop van de tijd conservatiever geworden en kregen de oorspronkelijk gebruikte woorden een specifiekere betekenis. Het methodische advies is daarom om bij het vertalen van een oude tekst, welke dan ook, niet zomaar in het woordenboek te kijken, maar om eerst te zien wat in de tijd van de auteur de dominante betekenis is geweest. Latere interpretaties zijn niet per se onjuist, maar de kans is aanwezig dat ze meer verdoezelen dan verhelderen.

PS

Ik schreef voor VersTwee een bespreking van een goed bedoeld boek over de islam in Europa. Ik had het graag aanbevolen, maar goede bedoelingen maken niet per se een goed boek. Mijn bespreking werd uiteindelijk een les over geschiedvorsing.

De hoofddoek (3) de islam

Ik kom in mijn reeks over de hoofddoek bij de laatantieke wereld. Normaal gesproken bekreunt niemand zich om die periode, zoals we duidelijk zien als het achterhaalde idee van een “val” van het Romeinse Rijk door “volksverhuizingen” weer eens van zolder wordt herhaald. De laatantieke waarheid kan niemand dus wat schelen, tenzij het gaat om de uitleg van een koranisch voorschrift. Dan lopen de gemoederen hoog op en weet iedereen ineens dit: namelijk dat datgene wat ’ie er in het heden van vindt, ook in het verleden van toepassing is geweest.

Maar moderne opvattingen doen voor de historicus niet ter zake. De historicus wil alleen maar weten wat vroeger is gebeurd en gedacht. Hij doet geen uitspraken over het heden. Dat heeft genoeg aan zichzelf; discussies over de actualiteit worden niet beter door ze te besmetten met de Oudheid.

Context

Eerst even een tussenconclusie. In het eerste blogje behandelde ik het bewijsmateriaal dat toont dat in het oude Nabije Oosten het dragen van een hoofddoek al eeuwen gold als het voorrecht van getrouwde vrouwen. De grafportretten uit Palmyra tonen dit eveneens en ook de Babylonische Talmoed, behandeld in het tweede blogje, kan deze norm zonder meer kan veronderstellen.

In het Romeinse Rijk was het anders. Daar hebben we volop aanwijzingen dat de hoofddoek optioneel was geworden: keurig, zedig, maar allerminst verplicht. Het is significant dat er geen portretten bekend zijn van keizerinnen met een hoofddoek. Op de weinige Zuid-Arabische vrouwenportretten die ik ken, ontbreekt het kapsel, omdat op die beelden een kroon werd geplaatst.

De Koran

De Koran geeft tweemaal advies, en beide teksten komen uit de tijd waarin Mohammed woonde in Medina. De ene tekst is gericht tot de vrouwen van de profeet en de echtgenotes van de gelovigen, die de raad krijgen

hun omslagdoeken over zich te laten hangen, opdat ze makkelijker worden herkend en niet worden lastiggevallen.noot Koran 33.59.

Als deze passage gaat over hoofddoeken – maar er staat dus “omslagdoeken” – dan is ze simpel te verklaren: de echtgenotes van Mohammed en de vrouwen van de gelovigen presenteren zich als getrouwd om geen overlast te ondervinden. Impliciet staat er dat de mannen in Medina zich grof gedroegen tegen vrouwen en dat Mohammed, hoewel hij in Medina een vooraanstaande positie bekleedde, zulk gedrag op dat moment niet kon of wilde aanpakken.

De andere passage benoemt dat probleem wel: mannen moeten geen wellustige blikken naar vrouwen werpen. Vervolgens richt de profeet zich tot de vrouwen, die als raad krijgen

dat ze hun blikken neerslaan, hun kuisheid goed bewaren en hun sieraad niet tonen, behalve wat daarvan zichtbaar is.

Laten ze hun khimar over hun boezem slaan en hun sieraad niet tonen, behalve aan hun mannen, vaders, schoonvaders, zonen, stiefzonen, broers, neven, slavinnen, slaven, kinderen …

Laten ze ook niet met hun voeten stampen, waardoor hun verborgen sieraad kenbaar wordt.noot Koran 24.31.

En hier hebben we de zaak bij de kuif: wat is het bedoelde sieraad en wat is een khimar?

Sieraden en khimars

Eén ding is zeker: een khimar, wat letterlijk zoiets als “bedekking” betekent, kan geen hoofddoek zijn, aangezien het kledingstuk ook de boezem bedekt. Het zou dus prima kunnen slaan op de omslagdoek uit het eerste citaat. Alleen: dat is niet wat latere interpretatoren erin lazen.

Het andere woord, het sieraad dat wel in huiselijke kring getoond mag worden, kan letterlijk zijn bedoeld. Oosterse vrouwen droegen sieraden (niet zelden het draagbare deel van de bruidsschat) en zelfs een vrouw die tegenwoordig een niqab of burka draagt en dus het lichaam volledig bedekt, is herkenbaar aan het gerinkel van haar sieraden. Het probleem met deze uitleg is het gebruikte enkelvoud, en daarom lezen commentatoren het wel als een verwijzing naar het gehele lichaam.

Kortom: uit de geciteerde Koranpassages valt niet eenduidig af te leiden dat een moslima, getrouwd of niet, een hoofddoek zou moeten dragen.Waarom lezen commentatoren dat er dan wel in?

[Wordt vervolgd]

"Schulter an Schulter" - Warum Christentum und Islam jüdisches Leben brauchen. Ein sehr lesenswerter Beitrag aus dem Blog "Feinschwarz".

Hier: https://www.feinschwarz.net/schulter-an-schulter/?fbclid=IwY2xjawPoJjVleHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFMbTV6dXlHaUxnR3J0U005c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHh0Bdik58jNmw_4XqRhS7mzjZ2QHHLaSc_05BCy-_ey1VTR_oSy7BNX2jAeh_aem_fWai9eEpb9G6CLKQqa-MCw
#Islam #Koran #Judentum #Antisemitismus #Antijudaismus #Christentum