De Maronitische Wereldkroniek (7) Herakleios

[Dit is het zevende van tien blogjes met de vertaling van de Maronitische Wereldkroniek. Een inleiding, literatuur en een waarschuwing de vertaling niet al te letterlijk te nemen, vindt u hier.]

921 SE. ≡ okt.609/sept.610

Vanaf het jaar 921 regeerde Herakleios … zij kwamen af op de stad … voor hen lag de stad …
……
…… en de Romeinen werden verdreven uit de gebieden van Syrië en Egypte, en de Perzen beheersten het twintig jaar lang. Zoiets was al heel lang niet voorgekomen: sinds de Romeinen het hun heerschappij hadden gevestigd, nog vóór de komst van onze Heer Christus, was dit gebied door geen vreemd volk bestuurd. De Romeinen trokken zich volledig terug, tot op de dag van vandaag. Maar eer zij Degene die doet wat Hem behaagt.
Aan het begin van de heerschappij van Herakleios was er een man uit het volk van de Arabieren, wijs in zijn uiterlijk en kennis
……

Commentaar
De samensteller van de Maronitische Wereldkroniek begint zijn overzicht van de regering van keizer Herakleios met een samenvatting: de Perzische koning Khusrau II de Overwinnaar had de oostelijke provincies van het Byzantijnse Rijk onder de voet gelopen en die gebieden gingen voorgoed verloren. Herakleios heroverde ze weliswaar, maar onmiddellijk daarna vielen ze in handen van de Arabieren.

De profeet Mohammed wordt hier voor het eerst genoemd en juist op dit punt bevat de tekst een lacune. Als de tekst wordt hervat, staan de Perzische troepen voor Caesarea (Kayseri). Die stad werd geplunderd.

2 Herakleios ≡ okt.611/sept.612

In het tweede jaar van Herakleios … uit Caesarea … en vocht ertegen en versloeg het … naar Perzië.
Ruzmizan trok eropuit en viel Egypte binnen, rukte vervolgens op naar Alexandrië en nam die stad in het volgende jaar in. En de Perzen heersten over het hele land.

Commentaar
De Perzische generaal Ruzmizan wordt verderop geïdentificeerd als Shahrbaraz. In 618 bezetten zijn troepen Egypte. In de tussentijd hadden ze in Jeruzalem de relikwie van het Ware Kruis bemachtigd.

935 SE. ≡ okt.623/sept.624

Herakleios, de trouwe keizer, vocht vele veldslagen tegen de Perzen en deed hun geen concessies. Hij liet zijn zoon Konstantinos op de troon plaatsnemen en droeg de stad Constantinopel aan hem over, waarna hij in het jaar 935 met het Romeinse leger oprukte naar Perzië. Daar richtte hij grote schade aan, veroverde versterkte steden
……

Commentaar
Terwijl de Perzen, die zich hadden verbonden met de Avaren, al voor de muren van Constantinopel stonden, zeilde Herakleios in 624 de Zwarte Zee in en rukte door Armenië op naar de Tigris. In het najaar van 627 versloeg hij de haastig teruggetrokken Perzische troepen bij Nineveh. De Perzische koning Khusrau kwam bij een staatsgreep om het leven en werd opgevolgd door Kavad II. In de daarop volgende drie jaren regeerden zeven koningen en twee koninginnen over het Sassanidische Rijk.

18 Herakleios ≡ okt.627/sept.628

……
… op hem en doodde hem en regeerde na hem tot het jaar 939, het achttiende jaar van Herakleios de Zuivere. Toen Kavad aan de macht was gekomen, sloot hij een wapenstilstand met de Romeinen en herstelde de grens aan de Eufraat.
De bovengenoemde [Mohammed] spande zich in onder de Arabieren en wist hen geduldig te onderrichten in zijn leer. Ze moesten zich onthouden van de valse afgoden die zij aanbaden, moesten tot de ene God bidden en moesten Hem gehoorzamen. Hij leidde hen niet naar iets afschuwelijks.
……
…… Toen de Arabieren hem gehoorzaamden en allemaal gehoor gaven aan zijn oproep……

931 SE. ≡ 10 Herakleios ≡  1 AH ≡ okt.619/sept.620

In het jaar 931, het tiende jaar van Herakleios, begint de jaartelling van de Arabieren.

Commentaar
De chroniqueur plaatst het begin van de islamitische jaartelling (AH) iets te vroeg. Het was feitelijk in de zomer van 622.

Wat betreft Kavad, koning van de Perzen, zijn heerschappij duurde niet lang en hij stierf. Zijn zoon Ardašir regeerde na hem. Op dezelfde manier voltooide zijn zoon geen jaar, waarna hij werd vermoord door Ruzmizan, die ook wel Shahrbaraz heet en na hem regeerde.

941 SE. ≡ okt.629/sept.630

In het jaar 941, in november, keerden alle Perzen over de Eufraat terug naar het oosten, nadat ze twintig jaar in ons land hadden gewoond. In dit jaar stuurde Ruzmizan het Ware Kruis terug naar de Romeinen.

942 SE. ≡ okt.630/sept.631

In het jaar 942 …
……

944 SE. ≡ okt.632/sept.633

Vanaf het jaar 944 was Yazdgard eenentwintig jaar koning in Perzië.

Commentaar
Het einde van de bestuurscrisis in het Perzische Rijk. Yazdgard III zou regeren tot 651 (iets korter dan de chroniqueur denkt) en was de laatste vorst uit het huis er Sassaniden.

942 SE. ≡ 21 Herakleios ≡ okt.630/sept.631

Mohammed, de eerste en grondlegger … van de Arabieren, stierf nadat hij tien jaar over hen had geregeerd, hen had onderwezen en zijn boek, de Koran, voor hen had geschreven, in het jaar 942, het eenentwintigste jaar van Herakleios. Daarop nam Abu Bakr zijn plaats in als koning over de Arabieren, de tweede.

Commentaar
Deze datum voor de dood van Mohammed is niet de gangbare: 630/631. In plaats daarvan is 632 genoemd. We zagen de verklaring voor de vergissing hierboven: de chroniqueur plaatste toen het begin van de islamitische jaartelling (feitelijk in 622) in 619/620.

Toen hij regeerde, verdeelde hij al zijn legers in vier divisies en stuurde ze vervolgens het land binnen, naar eigen zeggen omdat hun profeet Mohammed hun dit had opgedragen. Eén divisie van de Arabieren kwam naar Egypte, één divisie kwam naar Palestina en Syrië, één divisie naar Perzië en één divisie naar de Qatarieten.

945 SE. ≡ 24 Herakleios ≡ okt.633/sept.634

In het jaar 945, het vierentwintigste van Herakleios, arriveerden de Arabische bendes en vielen het land vanuit het zuiden binnen, waar ze grote schade aanrichtten met het zwaard en mensen gevangen namen.
Destijds commandeerde Theodoros, de broer van de keizer, het leger van de Romeinen. Hij rukte op om de Arabieren te bestrijden, maar de Romeinen leden een nederlaag en werden verslagen. Er verscheen een wonderbaarlijk teken aan de hemel  dat de toorn aangaf die door hun toedoen over de aarde zou komen.
De trouwe keizer Herakleios was in Nisibis met het leger van de Romeinen toen het vreselijke nieuws hem bereikte over de schade die de Arabieren in het zuiden hadden aangericht. Daarom stuurde hij patriciër Vahan met de sacellarius en een groot leger van de Romeinen.

Commentaar
Adrian Pirtea identificeert deze twee gevechten met die te Dathin (februari 634) en Ajnadayn (juli 634). De komeet verscheen in september.

947 SE. ≡ 26 Herakleios ≡ okt.635/sept.636

In het jaar 947, het zesentwintigste jaar van de keizer, vochten Vahan en de sacellarius tegen de Arabieren in Gabitha, en een grote menigte Romeinen sneuvelde, terwijl de rest vluchtte. Die dag werden de Romeinen door de Arabieren verslagen en hun angst duurt voort tot op de dag van vandaag. Toen de trouwe keizer Herakleios begreep wat de voortekens beduidden en wat er met de Romeinen was gebeurd, en toen hij wist dat het land voortaan aan de Arabieren toebehoorde, verliet hij Syrië en ging naar de stad Constantinopel. En de Arabieren namen het land in bezit.

Commentaar
Dit gaat over de slag aan de Yarmuk, waarin de Arabische generaal Khalid Ibn al-Walid de Byzantijnse legers versloeg en definitief uit Syrië verdreef. Kalief Abu Bakr, wiens dood in deze kroniek wordt geplaatst in 635/636, was al overleden.

Hun koning Abu Bakr stierf na vier jaar te hebben geregeerd, en Omar volgde hem op. Hij regeerde tien jaar.
De trouwe keizer Herakleios stuurde de Arabieren diverse berichten waarin hij hen vroeg om vrede, om de vlam te doven van het zwaard, dat immers zonder genade was doordrenkt met mensenbloed. Maar zij gaven geen gehoor aan zijn smeekbede, omdat zij door de Rechtvaardige zelf waren gezonden.
……
Na vier maanden te hebben geregeerd stierf hij …
…… [onbegrijpelijke passage over Heraklonas]

Commentaar
In 641 overleed Herakleios. Hij werd opgevolgd door Konstantinos III, die al snel overleed, en de minderjarige Heraklonas, de zoon van Herakleios’ tweede vrouw. Het leger accepteerde de minderjarige niet en plaatste Konstantinos’ zoon Konstans II op de troon.

[Wordt vervolgd]

De Maronitische Wereldkroniek (6) Catastrofe

[Dit is het zesde van tien blogjes met de vertaling van de Maronitische Wereldkroniek. Dit deel, vrijwel zonder lacunes, beschrijft de implosie van het Byzantijnse gezag in de late zesde eeuw. Een inleiding tot deze kroniek, literatuur en een waarschuwing de vertaling niet al te letterlijk te nemen, vindt u hier.]

877 SE. ≡ okt.565/sept.566

In het jaar 877 regeerde Justinus II, een verwant van de eerste. Toen hij aantrad, betoonde hij zijn zorg voor de toestand van de kerken en schreef hij een orthodoxe geloofsbelijdenis. Die bijdrage stuurde hij naar alle provincies en hij beval dat allen die de kerk niet volgden, uit hun positie zouden worden ontheven.
Aan het begin van zijn regering was gedurende een jaar in het noorden iets te zien dat leek op een vuurkolom.

885 SE. ≡ okt.573/sept.574

In het jaar 885 kwam het conflict met de Perzen – dat met Adarmahan – tot uitbarsting. Hij overmeesterde Apameia, nam alle inwoners gevangen en deporteerde ze naar Perzië, stak de Grote Kerk in brand en verwoestte deze met alle monumenten in die stad. (Later herbouwde en renoveerde Jordanes, de plaatselijke bisschop, de kerk.) Ook andere plaatsen werden ingenomen door deze verwoestende rebel.
Op dezelfde manier richtten de leiders van de Avaren verwoestingen aan onder de Romeinen.

Commentaar
Keizer Justinus II zegde de betalingen aan de Sassaniden op waarmee zijn voorganger Justinianus rust had gekocht. Terwijl de Perzische koning Khusrau I de Onsterfelijke Ziel de grensstad Dara belegerde, stuurde hij zijn generaal Adarmahan naar het westen, waar deze in 573 Apameia innam. De invasie van de Avaren zou nog gevaarlijker blijken.

Volgens de kerkhistoricus Johannes van Efese ontwikkelde Justinus hierop een geestesziekte: hij kon onverwacht in paniek door het paleis rennen, huilde als een beest, beet zijn bedienden, verstopte zich onder zijn bed en probeerde zelfs eens uit het raam te springen.noot Johannes van Efeze, Kerkgeschiedenis 3.2-3. Het rijk werd hierna geregeerd door keizerin Sofia en Justinus’ latere opvolger, Tiberius II.

En keizer Justinus werd ziek … en was niet meer te genezen, en hij gaf zijn dochter aan Tiberius en liet hem regeren. Zelf heeft hij dertien jaar geregeerd.

1 Tiberius ≡ okt.579/sept.580

In het eerste jaar van Tiberius begon ook de regering van Hormizd, zoon van Khusrau. Hij zou twaalf jaar regeren.

Commentaar
Justinus II overleed op 5 oktober 578, dus vijf dagen in het nieuwe jaar 890 volgens de Seleukidische Era. Het eerste regeringsjaar van Tiberius II begon dus op 1 oktober 579, hoewel hij officieel dus al bijna een jaar en officieus zelfs nog langer aan de macht was. Hormizd IV de Turk kwam inderdaad ruwweg tegelijk aan de macht.

894 SE. ≡ 4 Tiberius ≡ okt.582/sept.583

Toen Tiberius vier jaar had geregeerd en zijn dood naderde, gaf hij zijn dochter aan Maurikios, de aanvoerder van zijn leger, en liet hij hem in zijn plaats regeren in het jaar 894.

9 Maurikios ≡ okt.591/sept.592

Vanaf het negende regeringsjaar van Maurikios regeerde Khusrau, zoon van Hormizd, achtendertig jaar lang in Perzië.
In deze tijd debatteerden Anastasius, de Palestijnse patriarch van Antiochië, en Eulogius, de patriarch van Alexandrië, met elkaar omwille van de waarheid.

896 SE. ≡ 2 Maurikios ≡ okt.584/sept.585

In het jaar 896, het tweede jaar van Maurikios, was in het klooster van de gezegende Sint-Maron de grote en rechtvaardige Georgios de Oudere overleden. Deze man volgde de kerk en de verwierp de leer van haar tegenstanders.

Commentaar
Ik weet niet wie deze heilige is, maar het is een interessante passage omdat ze het klooster van Sint-Maron noemt. Ten tijde van de grote oorlogen tussen eerst de Byzantijnen en Perzen en daarna Byzantijnen en Arabieren werd dit het voornaamste religieuze centrum in Syrië, dat loyaal bleef aan de monotheletistische opvattingen van keizer Herakleios – ook toen die opvattingen in het Byzantijnse Rijk werden opgegeven. Bovenstaande passage is een van de aanwijzingen dat de chroniqueur een maroniet was.

De in de volgende passage genoemde hulp die keizer Maurikios bood aan Khusrau II de Overwinnaar dateert uit 592.

Keizer Maurikios sloot een wapenstilstand met Khusrau, koning van de Perzen. Er was grote genegenheid tussen hen, want toen de Perzen tegen zijn vader Hormizd vochten, vluchtte hij en ging naar Maurikios, die hem met grote vreugde ontving en hem het leger van de Romeinen gaf, zodat hij de Perzen in de strijd versloeg en na zijn vader regeerde.
Maurikios sloot ook een wapenstilstand met de Avaren en sloot vrede met allen die hem omringden. Dankzij zijn inspanningen versterkte hij de positie van de Romeinen. Toch kwamen zij in opstand tegen hem en doodden hem in zijn twintigste regeringsjaar. Ze maakten Fokas in zijn plaats tot keizer.

Commentaar
De Avaren waren sinds 583/584 steeds verder opgerukt en hadden grote delen van het Balkan-schiereiland in handen. De Slavische volken worden genoemd als Avaarse bondgenoten. Toen een epidemie het leger van de Avaren trof, kon Maurikios hen afkopen (598). De oorlog ging nadien echter verder, met aanzienlijke Byzantijnse successen, zodat het in 602/603 mogelijk was dat Maurikios’ leger zou overwinteren in Slavisch gebied. De manschappen, ongelukkig met een zo afgelegen basis, kwamen in opstand, doodden Maurikios en maakten Fokas keizer.

Toen koning Khusrau hoorde dat de Romeinen Maurikios hadden gedood, werd hij woedend en stond hij op om wraak op hen te nemen. Hij leidde zijn leger en bereikte de stad Dara, die tussen de twee rijken lag, begon de strijd en nam Dara in. Ook viel hij Mardin aan en veroverde het. Op dezelfde manier overweldigden de Perzen tijdens de acht jaar dat Fokas regeerde, het gebied binnen de Eufraat. Niet alleen de oostelijke gebieden werden door het zwaard geteisterd, ook de gebieden ten westen van de rivier bleven dus niet gespaard.
Om het triviale conflict tussen de Blauwen en de Groenen vochten de bewoners van de steden tegen elkaar. Zo vernietigden ze zichzelf met zwaarden die scherper waren dan de zwaarden van de vijanden.
Bonosus, de tiran en vijand van het goede, met een hoogmoed die alle anderen overtrof, doodde en vernietigde elke dag vele mensen.
……

Commentaar
Terwijl het Byzantijnse Rijk de staatsgreep van Fokas beleefde, liepen de Perzen Syrië onder de voet, rukten de Avaren opnieuw op, en waren er stedelijke conflicten. De Blauwen en de Groenen waren de aanhangers van de teams in de paardenraces. Na een lacune in de kroniek – de eerste sinds de regering van Justinianus – lezen we over de wijze waarop het Byzantijnse Rijk werd gered. In Afrika bekleedden de twee broers Herakleios en Gregoras bestuursfuncties. Hun zonen Herakleios Jr en Niketas maakten een einde aan de regering van Fokas. Herakleios Jr was de nieuwe keizer.

Er waren ook in Afrika … de naam van een van de twee was Gregoras … Niketas, en de andere heette Herakleios … keizer Fokas… Zij trokken allebei op om de keizer te vermoorden en spraken af dat de een over zee zou gaan en de ander over land, en dat degene die als eerste de stad zou binnenkomen en de keizer zou doden, zou regeren. Dus ging Herakleios over zee en Niketas over land, en Herakleios was Niketas vóór, ging de stad binnen en doodde Fokas, nadat deze acht jaar had geregeerd, en begon zijn bewind. Hij doodde de goddeloze Bonosus door steniging.
……
Anastasius
……

[Wordt morgen vervolgd]

Het Ware Kruis (2)

[Tweede en laatste blogje over de geschiedenis van het Ware Kruis in Jeruzalem. Het eerste was hier.]

In het jaar 602 brak een enorme oorlog uit tussen het Byzantijnse Rijk en het rijk van de Sassanidische Perzen. Het kruisfragment in Jeruzalem, dat blijkbaar niet groter was dan het kistje waarin het paste, werd in 614 meegenomen toen de legers van de Sasanidische koning Khusrau II de Overwinnaar, aangevoerd door generaal Shahrbaraz, Jeruzalem bezetten. De vele nestoriaanse christenen in het Perzische Rijk, met hun nadruk op het menselijke aspect van Christus’ bestaan, zullen het hebben gewaardeerd. Veertien jaar en enkele nederlagen later, moesten de Perzen het teruggeven aan de Byzantijnse keizer Herakleios.

De nieuwe plaatsing van het reliek in Jeruzalem op 14 september 628 is sindsdien herdacht als het feest van Kruisverheffing. De teruggave van het kruisfragment is een historisch feit, maar ook hier ging de legendevorming ermee aan de haal: omdat het toch wat gênant was dat men het Ware Kruis ooit kwijt was geweest, bedacht men dat het feest herdacht dat het kruisfragment voor het eerst tentoon was gesteld na de inwijding van de door Constantijn ingewijde basiliek.

Enkele jaren later, in 637, namen de Arabieren Jeruzalem in. Volgens een niet bijster geloofwaardig verhaal zou Herakleios de stad zijn binnengeslopen om de relikwie op te halen en mee te nemen naar Constantinopel. Hij was natuurlijk na zijn nederlaag bij de Yarmuk feitelijk begonnen aan de terugtocht, en het staat vast dat de christenen hun reliek in Jeruzalem mochten blijven vereren. Toen de Fatimidische kalief Al-Hakim in 1009 de Grafbasiliek liet verwoesten, werd het voorwerp verborgen, maar niet veel later was de verering hernomen.

Kruistochten

Toen de soldaten van de Eerste Kruistocht, die al eens een heilige lans hadden gevonden, in 1099 Jeruzalem innamen, eiste hun aanvoerder Godfried van Bouillon de Grafbasiliek op voor de Latijnse eredienst. Voor Grieks-orthodoxen en andere christelijke groepen was geen plaats. De oosterse christenen verborgen daarop het kruisfragment, waarop de nieuwe geestelijke autoriteiten de pijnbank benutten om achter de locatie te komen. Vervolgens werd het houtfragment, vervat in een kruisvormige reliekhouder van goud, het voornaamste relikwie van het Koninkrijk Jeruzalem.

Godfrieds broer, koning Boudewijn I (r.1100-1118) gaf enkele jaren later een splinter mee aan enkele Noorse kruisvaarders, die hem bijzetten bij het graf van Sint-Olaf in Trondheim. Een andere splinter is terechtgekomen in het klooster van Sint-Marcus in Jeruzalem, terwijl de Grieks-orthodoxen in Jeruzalem een fragment vereren in de Grafbasiliek, dat blijkbaar niet in handen van de kruisridders is gevallen. Tenzij ze de kruisridders een vals fragment hebben gegeven, wat zeker niet beneden de toenmalige gewoontes zou zijn geweest. De talloze houtfragmenten die nog altijd elders worden vereerd, en die aanleiding waren tot Calvijns grapje dat je een schip kon vullen met alle fragmenten van het Ware Kruis, zijn niet te herleiden tot het fragment dat sinds de late vierde eeuw in Jeruzalem werd vereerd.

In elk geval: de kruisridders namen dit relikwie nogal eens mee naar het front, waar het hen inspireerde. Dat bleek tijdens de slag bij Hattin onvoldoende. Het houtfragment viel in handen van Saladin en is voor het laatst gezien in Damascus. De verering werd er niet minder om: toen Hernán Cortés een stad stichtte in wat nu Mexico is, noemde hij die Vera Cruz.

#AlHakim #BoudewijnIVanJeruzalem #EersteKruistocht #GodfriedVanBouillon #Grafbasiliek #Hattin #Herakleios #HernánCortés #Jeruzalem #JohannesCalvijn #KhusrauIIDeOverwinnaar #Kruisverheffing #nestorianen #Saladin #Shahrbaraz #Veracruz #WareKruis

Uqba ibn Nafi al-Fihri (1)

[Derde van zeven blogjes over de arabisering van de Maghreb. Het eerste was hier.]

Ik heb Uqba ibn Nafi al-Fihri (622-683) al eens eerder genoemd: hij is de stichter van de Tunesische stad Kairouan en een voorouder van enkele leiders die een belangrijke rol speelden in de jaren na de Arabische verovering van het Iberische Schiereiland. Uqba is in Nederland niet zo bekend, en een mens hoeft ook niet alles te weten, maar hij is een van de grote namen uit de geschiedenis van de Maghreb.

Eerst even zijn afkomst. Hij was een neef van Amr ibn al-As, een van de gezellen van de profeet Mohammed en de man die in 639-642 leiding had gegeven aan de Arabische verovering van Egypte. Al in 642 was hij doorgestoten naar de Cyrenaica, het noordoosten van het huidige Libië. Amr nam Uqba, die als kind overigens de profeet nog had gekend, met zich mee en wees hem aan als gouverneur van de stad Barka, het huidige El Marj in Libië. Uqba was pas drieëntwintig jaar oud.

De eerste Arabische aanval

Doordat de Arabieren vanuit Egypte westwaarts kwamen, dreigde het Exarchaat van Karthago, zoals de Byzantijnse Maghreb heette, afgesneden te raken van de rest van het imperium. Bovendien was het Exarchaat onvoldoende verdedigd. In 610 was de latere keizer Herakleios met het Afrikaanse leger naar Constantinopel gevaren en we hebben geen informatie dat nadien troepen waren teruggestuurd. Ze waren nodig geweest voor zijn langdurige oorlogen tegen de Perzen en tegen de Arabieren.

De exarch in Karthago, een zekere Gregorios, voorzag moeilijkheden en wist dat hij moest samenwerken met de Berbers. Hij verplaatste zijn residentie naar Sufetula, het huidige Sbeitla in het binnenland. Door op zoek te gaan naar eigen troepen, was hij feitelijk in opstand, en we lezen dat hij als motief opgaf dat keizer Konstans II, als aanhanger van het zogeheten monotheletisme, niet voldoende zuiver was in de christelijke leer. Dat riekt naar een voorwendsel.

De aanval kwam in 647, toen kalief Othman (r.644-656) een leger van Arabieren en Laguatan-Berbers naar het westen stuurde. Uqba stond aan het hoofd van een van de regimenten. Het kwam bij Sbeitla tot een gevecht, waarbij Gregorios sneuvelde en zijn dochter, die mee vocht, krijgsgevangen werd genomen. De Arabieren zetten haar op transport naar het oosten, maar onderweg pleegde ze zelfmoord door zich van haar dromedaris af te werpen. De resten van het Byzantijnse leger trokken zich terug naar Karthago en feitelijk mochten de Byzantijnen van geluk spreken dat de Arabieren zich ook terugtrokken. Ze waren gekomen om te plunderen en dat was goed gelukt.

De tweede Arabische aanval

In 670 promoveerde Muawiya, de eerste Umayyadische kalief, Uqba tot gouverneur van alle gebieden ten westen van Egypte. Hij had goede relaties met de Laguatan-Berbers, hij had in de tussentijd de oase van Germa geannexeerd, hij had op een of andere manier vriendelijke contacten met de steden Lepcis, Oea (Tripoli) en Sabratha in westelijk Libië, en hij kende de regio als geen ander. Zo moet hij hebben geweten dat de Byzantijnen de exarch in Karthago niet te hulp konden komen, omdat ze hun legers nodig hadden in Anatolië. Ook kon keizer Konstantinos IV niet aan anderen vragen namens hem te vechten, want de bevolking van Italië herinnerde zich enkele recente plunderingen en de bevolking van Sicilië steunde een opstandige generaal. De bronnen over die laatste opstand zijn onduidelijk, maar een daarvan, het Liber Pontificalis, vermeldt dat troepen uit Karthago de Byzantijnen op Sicilië te hulp schoten. Als dit waar is, was het huidige Tunesië onverdedigd toen Uqba naar het westen kwam.

Zonder problemen trok hij langs Lepcis, Oea en Sabratha in het noordwesten van Libië, zonder problemen passeerde hij Djerba en Gabès, en zonder problemen trok hij het huidige Tunesië binnen. Gevechten worden niet vermeld; het lijkt alsof iedereen zich zonder meer onderwierp, tribuut betaalde en afwachtte tot Uqba’s leger weer was vertrokken. Die verwachting was niet onredelijk, want Uqba bevond zich 1700 kilometer ten westen van zijn thuisbasis Barka.

Kairouan

Desondanks stichtte hij, zoals gezegd, de stad Kairouan. Zijn beslissing is overgeleverd door de dertiende-eeuwse geograaf Yaqut al-Hamawi:

Zo gauw je ze een zwaard voorhoudt, bekeren de bewoners van dit land zich tot de islam, zo gauw je vertrekt, wenden ze zich af van Gods religie en keren ze terug naar het ongeloof. Het verdient geen aanbeveling moslims te midden van hen te vestigen. Het lijkt me beter een stad te stichten die tot het einde der tijden een steun zal zijn voor de islam.

Verder zou Uqba erop hebben gewezen dat deze plek, ruim vijftig kilometer landinwaarts, ver genoeg van de zee lag om onbedreigd te zijn door de Byzantijnse vloot. We kunnen toevoegen dat Kairouan, net als Sbeitla, in het binnenland lag, zodat contact met de Berbers eenvoudig was. Het vanuit Kairouan bestuurde gebied staat bekend als Ifriqiya, wat natuurlijk de verbastering is van Africa.

Een charmant detail is dat Uqba niet precies wist hoe hij de moskee moest oriënteren en dus maar besloot de gebedsnis te richten op de plek waar hij in de ochtend voor het eerst “Allah is groot” zou horen roepen. Dat heeft niet echt geholpen want de moskee staat zeker 45° uit de richting. Het blijft overigens een van de mooiste moskeeën die ik heb bezocht, samen met die van Damghan, Córdoba en Edirne.

[Wordt vervolgd]

#Algerije #Altava #AmrIbnAlAs #ArabischeVeroveringen #Barka #Berbers #Cyrenaïca #Djerba #Gabès #Germa #GregoriosExarch_ #Herakleios #Ifriqiya #Kairouan #KalifaatVanDamascus #KonstansII #KonstantijnIV #Laguatan #LepcisMagna #LiberPontificalis #monotheletisme #MuawiyaI #Oea #Othman #Sabratha #TripoliLibië_ #Tunesië #Umayyaden #UqbaIbnNafiAlFihri #YaqutAlHamawi

#OTD #OnThisDay

Am 21. März 630 bringt der byzantinische Kaiser #Herakleios die wiederaufgefundene angebliche Kreuzreliquie Christi nach Jerusalem zurück. Ralph-Johannes Lilie beleuchtet die Herrschaft des Herakleios in den #SuedostForschungen 44 (1985).
➡️ https://www.suedost-forschungen.de/portal/index.php/sof/article/view/9490/951