Glossolalie

Hoe groot de afstand is die ons scheidt van de oude wereld, merken we onder meer als we kijken naar het vroegste christendom. In de Eerste Brief aan de Korintiërs laat de apostel Paulus ons zien wie er zoal deel uitmaakten van een gemeente:

In iedereen is de Geest zichtbaar aan het werk, ten bate van de gemeente. Aan de een wordt door de Geest het verkondigen van wijsheid geschonken, aan de ander door diezelfde Geest het overdragen van kennis; de een ontvangt van de Geest een groot geloof, de ander de gave om te genezen. En weer anderen de kracht om wonderen te verrichten, om te profeteren, om te onderscheiden wat wel en wat niet van de Geest afkomstig is, om in klanktaal te spreken of om uit te leggen wat daar de betekenis van is. Al deze gaven worden geschonken door een en dezelfde Geest, die ze aan iedereen afzonderlijk toebedeelt zoals hij wil.noot 1 Korintiërs 12.7-11; NBV21.

Paulus gaat er dus van uit dat zijn lezers, net als hijzelf, erkenden dat sommigen ten behoeve van de gemeente wonderen konden verrichten, konden profeteren of “klanktaal” konden spreken. Dit laatste wil zeggen dat mensen in trance klanken uitstootten die werden uitgelegd als openbaring. De jargonterm is glossolalie, “in tongen spreken”. Het klassieke voorbeeld is de pythia in Delfi, die in een soort extase verkeerde en bepaalde kreten slaakte, die door tempelfunctionarissen in dichtvorm werden gegoten en golden als goddelijk advies. Elders speelden rituele dansen een rol, waarbij mensen in trance visioenen kregen. Dat lijkt een vorm van sjamanisme.

Een gangbare praktijk

Paulus noemt glossolalie vakernoot 1 Thessalonicenzen 5.19. en wist in Efese enkele mensen in extase te brengen.noot Handelingen 19.6.  Ook het verhaal over de neerdaling van de Heilige Geest in de Handelingen van de Apostelen lijkt naar glossolalie te verwijzen.noot Handelingen 2.4. Ik schrijf “lijkt”, want degenen die dan de geest krijgen, stoten geen vreemde klanken uit, maar zijn voor iedereen begrijpelijk. Pinksteren, dat wil zeggen het joodse Wekenfeest (Sjavoeot), is immers, zoals ik al eens vertelde, een omkering van de Babylonische spraakverwarring.

De meest uitgebreide beschrijving vinden we in, opnieuw, de Eerste Brief aan de Korintiërs: het complete veertiende hoofdstuk is aan glossolalie gewijd. Paulus maakt daarin diverse dingen duidelijk, namelijk dat de betrokkenen vreemde, ongecontroleerde klanken uitstootten, die de indruk wekten van een soort heilige razernij.noot 1 Korintiërs 14.23, 14.27. Paulus is bang dat het verkeerd zal worden uitgelegd, wat opmerkelijk is, omdat zulke razernij ook bij andere culten voorkwam (Adonis, Dionysos…). Om de misverstanden niet nodeloos op te roepen adviseert Paulus (Paulus zijnde Paulus) dat het beter was als vrouwen zich van glossolalie onthieldennoot 1 Korintiërs 14.34. en dat een professional uitlegde wat de kreten betekenden.noot 1 Korintiërs 14.27-28. Dit is dus net zoals in Delfi.

Anders dan in Delfi, waar glossolalie diende om advies te geven, kon christelijke glossolalie een gebed zijn of een dankzegging.noot 1 Korintiërs 14.14-17. Het was daarom ook niet gericht op het menselijke publiek, maar tot God. Daarom mocht iemand die in extase raakte, ook niet worden gehinderd.noot 1 Korintiërs 14.39.

Toen en nu

Kortom, deze vorm van vroege christelijke eredienst lijkt hooguit op de Pinkstergemeenten in onze tijd, maar niet op een katholieke of protestantse viering. De verschillen tussen toen en nu zijn dus groot en vragen om een verklaring.

In de late tweede eeuw begonnen christelijke groepen zich te organiseren. Er waren altijd informele leiders geweest, maar nu kwam er wat systeem in de benoeming. Er was een groep, de aanhangers van de zogeheten proto-orthodoxie, die de leer langzaam maar zeker begon vast te leggen: wie Christus vereerde, kon niet ook andere goden aanbidden, en de verering moest gebeuren op een bepaalde manier. De leer werd gefundeerd in de gewijde literatuur, en ook over de omvang van de canon kwamen afspraken. Wat in deze tijd feitelijk gebeurde, was dat de oorspronkelijke, charismatische kerk werd vervangen door een geïnstitutionaliseerde kerk, die bestaat tot op de huidige dag, en weinig ruimte laat voor glossolalie.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

RaiNews: Premier Padel a Gijon, Delfi-Gemma e Chingalan: il dolce sapore della rivincita

Proprio loro che avevano perso la finale nel primo torneo della stagione a Riyadh. Prossimi appuntamenti il P2 di Cancun, poi il P1 di Miami.

Premier Padel in Gijon, Delfi-Gemma and Chingalan: the sweet taste of redemption.

Those very ones who had lost the final of the first tournament of the season in Riyadh. Upcoming appointments: P2 in Cancun, then P1 in Miami.

#Padel #Gijon #Delfi-Gemma #Chingalan #first #Riyadh #Cancun #Miami

https://www.rainews.it/articoli/2026/03/gijon-p2-delfi-gemma-e-chingalan-il-dolce-sapore-della-rivincita-d8720304-54ff-4af6-866e-acfbedee9a61.html

Kybele in de Grieks-Romeinse wereld

De cultus van de moedergodin was, zoals ik in het vorige stukje schreef, in Anatolië eeuwenoud en de naam Kybele kwam uit het oosten van die regio. De Frygiërs, die in de IJzertijd Anatolië waren binnengetrokken en zich in het westen van Anatolië hadden gevestigd, namen de cultus over. Zo bezien is het grappig dat de Griekse en Romeinse auteurs de cultus van Kybele typeren als Frygisch. Frygië was echter alleen een halteplaats bij de verspreiding van de cultus naar het westen. Een andere halteplaats kan de Lydische hoofdstad Sardes zijn geweest, waar een tempel stond voor Kubaba.

Griekse godin

De Grieken meenden dat de Anatolische geboortegodin dezelfde was als hun eigen Rhea, de moeder van de Olympische goden en godinnen Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon en Zeus. Deze gelijkstelling vergemakkelijkte de verspreiding van de cultus, die al in de zesde eeuw v.Chr. bekend was in Lokroi in Zuid-Italië. De Grieken waren geïntrigeerd door de extatische riten van “de grote moeder van de goden”, maar Kybele werd nooit deel van de gewone Griekse mythische wereld.

De meest voorkomende voorstelling van de godin was tot dan toe een reliëf geweest van een staande of zittende dame. In het laatste kwart van de vijfde eeuw v.Chr. schiep de beeldhouwer Agorakritos van Paros een nieuw type: een gekroonde Kybele met een tamboerijn in haar linkerhand, zittend op een troon, tussen twee leeuwen. Dit beeld, waarvoor Anatolische voorbeelden waren, was te zien in het Metroön van Athene. Het zou eeuwenlang een normale iconografie blijven.

De twee leeuwen golden als de trekdieren van de strijdwagen van de godin. Rijdend daarop is ze te zien in Delfi en op de prachtige schijf uit het oostelijke Ai Khanum, waarover ik al eens schreef. Op dit hellenistische voorwerp staat ze afgebeeld, rijdend naar een zoroastrisch heiligdom, met aan de hemel een zon, maan en Venus in Babylonische stijl.

Toen deze schijf werd gemaakt, vielen Galatische stammen Anatolië binnen. Een daarvan, de Tolistobogii, veroverde Pessinos en maakte die tempelstad tot residentie (ca. 270 v.Chr.). In 238 en 230 werden de Galaten verslagen door koning Attalos I Soter van Pergamon. Het cultusbeeld van Kybele, de al genoemde baetyl, werd als buit overgebracht naar Pergamon. Daar stond het voorwerp in het Megalesion, het heiligdom van de Grote Moeder, gebouwd door de stichter van Attalos’ dynastie, Filetairos.

Naar Rome

Tijdens de Tweede Punische Oorlog hoorden de Romeinen van een orakel dat ze Hannibal niet zouden verslaan voordat de “Grote Moeder van de berg Ida” naar Rome was gebracht. Dus stuurden de Romeinen in 204 een gezantschap naar Pergamon en vroegen om de heilige steen, die inderdaad naar Rome werd gebracht. Omdat de Romeinse geschiedschrijver Titus Livius vertelt dat Romeinse dames, elk op hun beurt het heilige beeld dragend, de godin naar de tempel van Victoria droegen, is waarschijnlijk dat in feite slechts een deel van de heilige steen is overgebracht naar Rome.

Een latere sage vertelt dat een Romeinse dame genaamd Claudia Quinta, die was beschuldigd van onkuisheid, haar onschuld bewees door het schip met de godin eigenhandig van de zeehaven Ostia naar de rivierhaven van Rome te slepen.

De steen bevond zich oorspronkelijk in de tempel van Victoria maar werd later overgebracht naar haar eigen heiligdom, de tempel van Kybele. Beide cultusplaatsen bevonden zich op de Palatijnse heuvel, hartje Rome. Het feit dat een vreemde cultus op zo’n centraal punt stond, zegt veel over de openheid van Rome voor buitenlandse goden en godinnen.

Feest voor Kybele

Voor veel Romeinen waren de extatische ceremonies een beetje al te veel. In eerste instantie was het Romeinse burgers verboden om als priester op te treden in deze on-Romeinse rituelen. Dit verbod werd na drie eeuwen opgeheven door keizer Claudius (r.41-54), die het Lentefeest op de Romeinse kalender zette. Een andere aanpassing was de hernoeming van de Grote Moeder: ze was nu de Grote Moeder van de berg Ida, waardoor ze van een algemeen Anatolische geboortegodin een Trojaanse godheid werd. En dus Romeinse verering waardig.

Naast het lentefeest van Kybele en Attis vierden de Romeinen de Megalensische Spelen. Op 4 april bracht een hoge stedelijke magistraat, de praetor urbanus, een offer, en daarna waren er feestmaaltijden. Lagere magistraten reden een zilveren cultusbeeld en de heilige steen in een wagen naar het beekje Almo (bij de Via Appia), waar ze het wasten.

De Romeinse volgelingen van Kybele lijken inwijdingsrituelen te hebben gekend. Deze werden geassocieerd met de taurobolium-ceremonie, waarover ik het ook al eens had. Of dit ritueel een Romeinse innovatie was of een overleving uit de Anatolische fase van deze cultus, is onduidelijk, maar er is in elk geval geen bewijs voor dit ritueel vóór de regering van Hadrianus (r.117-138.). Het ritueel werd door christelijke auteurs gepresenteerd als een bloedoffer, wat vrijwel zeker niet klopt,

De cultus van Kybele is in wat afgelegen gebieden voortgezet tot in de vroege vijfde eeuw. In een van zijn brieven vergelijkt Synesios, een aristocraat uit Libië die nog bisschop zou worden, iemands hoofdtooi met die van Kybele, alsof iedereen de jaarlijkse processie van haar cultusbeeld nog kent. Het is een van de laatste vermeldingen van een cultus die op dat moment al minimaal twee millennia oud was.

#AgorakritosVanParos #AiKhanum #Athene #AttalosISoter #Attis #ClaudiaQuinta #Claudius #Delfi #FiletairosVanPergamon #Frygië #Galaten #Hadrianus #Ida #Kybele #LokroiEpizefyroi #Ostia #Palatijn #Pergamon #Pessinos #praetorUrbanus #Rhea #Rome #SynesiosVanKyrene #taurobolium #TitusLivius #TweedePunischeOorlog

"bullet-drones? And the final destination?"

From https://t.me/times_ukraina

⏺At least 13 bullet-drones flew into #Lithuania towards the capital: the border with #Belarus was closed, — «#Delfi».

Subscribe to #Times_of_Ukraine

#ukraine #putinisamasskiller #putinisawarcriminal @kardinal691

De Wagenmenner van Delfi

Een bezoek aan het oud-Griekse heiligdom Delfi vergt voorbereiding. Je moet er vroeg in de ochtend zijn, vóór de toeristenbussen aankomen uit Athene, dus een hotel ter plekke is aanbevolen; en de opgraving maakt het meeste indruk als de toeristen, rond lunchtijd, weer zijn vertrokken. Dan is het heet, de cicaden zijn stil, en je staat alleen onder de brandende stralen die de zonnegod op je laat neerdalen. Ik weet het: de gelijkstelling van de orakelgod Apollo aan de zonnegod Helios is niet klassiek Grieks, maar wie rond een uur of drie op een middag in augustus door Delfi dwaalt, ervaart de identificatie als volkomen logisch.

De Wagenmenner van Delfi

Het museum ligt even verderop. Het beste moment om er naartoe te gaan, is als de toeristen net zijn aangekomen en op de eigenlijke opgravingen rondlopen. Het museum is nooit echt rustig, maar je kunt er volop genieten: de reliëfs van het schathuis van de Sifniërs, de beelden van – naar men zegt – Kleobis en Biton – en de Romeinse sculptuur. En uiteraard het pronkstuk: de Wagenmenner. Ik denk dat het beeld bij mij in mijn top-tien staat van voorwerpen die ik ronduit mooi vind.

Een groot deel van de faam van het levensgrote beeld is te danken aan het feit dat niet zo heel veel bronzen standbeelden uit de klassieke Griekse tijd bekend waren toen Franse archeologen de Wagenmenner in 1896 opgroeven. Het maakte verpletterende indruk; zo begon een Italiaans modehuis lange gewaden te produceren, geïnspireerd door de chiton van de Wagenmenner. Inmiddels zijn er allerlei beelden, maar het beeld, gevonden tussen de Apollotempel en het theater, blijft de eerste onder zijn gelijken.

Overwinningsmonument

Er is een hoop over te vertellen. Om te beginnen vermeldt een inscriptie dat het beeld is vervaardigd in opdracht van de alleenheerser Polyzalos van Gela, wiens paarden in 478 en 474 v.Chr. de vierspanrace wonnen tijdens de Pythische Spelen. Bij een van deze twee gelegenheden heeft Polyzalos, die het mennen overliet aan een jockey, een standbeeld ter ere van de jongeman en de paarden. (Van de vier paarden zijn fragmenten over.) Het beeld is vrijwel zeker gewijd geweest aan Apollo – het idee dat het gewijd kan zijn geweest aan een andere god dan de god van Delfi, is ronduit absurd.

We zien dus de jockey, maar het is evident geen scène uit de race zelf, want dan zou hij er minder sereen uitzien. Nu ontbreekt alle dynamiek; de plooien van de chiton vallen perfect recht naar beneden, en zijn wel vergeleken met de groeven van een slanke Ionische zuil. Vrijwel zeker zien we dus niet een moment uit de wagenrace, maar de man tijdens z’n ererondje, rustig en trots op het feit dat hij de snelle paarden van Polyzalos naar de overwinning had mogen leiden. De verdwenen diadeem, waarvan nog zichtbaar is waar die aangebracht is geweest, duidt ook op een behaalde en door de jury erkende overwinning. De gouden medaille diadeem is binnen.

Het beeld is gemaakt in de zogeheten “strenge stijl”. De contrapposto was inmiddels bekend, zodat het beeld een stuk naturalistischer oogt dan de nogal stijve kouroi uit de Archaïsche Tijd. Tegelijkertijd moest de echte dynamiek van de klassieke stijl nog ontstaan.

Aërodynamica

In het hoofd zijn de glazen ogen nog aanwezig, maar het roodkoper op de lippen, het zilver op de wimpers en het bladgoud op de diadeem zijn verwijderd. Dat suggereert vandalisme, maar dat hoeft niet per se. De Griekse heiligdommen dienden als bank, waar een koning of een generaals edelmetaal kon rekwireren om daarmee soldaten te betalen; na de overwinning stortte hij dan een van de buit in de kas van het heiligdom. Het is heel goed mogelijk dat de Wagenmenner op deze manier zijn diadeem, wimpers en lippen is verloren, vóór het bij een aardbeving in 373 v.Chr. onder het puin verdween – en bewaard bleef voor de Franse archeologen.

Een laatste detail: aan de achterkant zien we leren banden, kruislings over de rug. Tijdens de race moesten die verhinderen dat de chiton wind ving en ging wapperen. Het is bij mijn weten het oudste voorbeeld van aerodynamisch ontwerp.

U merkt: ik kan wat weetjes opsommen, maar verder komt het eigenlijk niet. Dit beeld is móói en de schoonheid is, in elk geval voor deze blogger, niet te vangen in woorden.

[Dit was het 510e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

#Apollo #contrapposto #Delfi #diadeem #Griekenland #PolyzalosVanGela #WagenmennerVanDelfi

De evocatio van Koningin Juno

In het zuiden van het historische centrum van Rome ligt de heuvel Aventijn. Het is tegenwoordig een rustige woonwijk waar betrekkelijk weinig oudheidkundig bodemonderzoek is verricht. Het is echter zeker dat in de buurt van de huidige kerk van Santa Sabina (een van de mooiste kerken van Rome) de oudste tempel heeft gestaan voor de godin die de Romeinen Koningin Juno noemden. Van oorsprong was zij een Etruskische godin die Uni heette; ze gold als zuster en echtgenote van Aplu ofwel Apollo.

Dit heiligdom was aan deze godin beloofd door de Romeinse veldheer Marcus Furius Camillus, toen deze aan het begin van de vierde eeuw v.Chr. op het punt stond de Etruskische stad Veii in te nemen. De Romeinse geschiedschrijver Titus Livius heeft daarover het volgende te vertellen:

Toen trad de gezagvoerder, na de vogeltekenen te hebben waargenomen, naar buiten en gaf de soldaten de order zich te wapenen. “Onder uw leiding, Pythische Apollo,” sprak hij, “en bezield door uw goddelijke almacht, ga ik nu voorwaarts om de stad Veii te vernietigen; aan u wijd ik een tiende van de buit. En u, Koningin Juno, die nu in Veii woont, smeek ik om, wanneer wij hebben gezegevierd, met ons mee te gaan naar onze stad, die spoedig ook de uwe zal zijn en waar een tempel, uw verheven grootheid waardig, u zal ontvangen.”noot Livius 5.21.1-3; vert. F.H. van Katwijk-Knapp.

Dit gebed is een zogenaamde evocatio: de beschermgodin van de belegerde stad werd een betere tempel in het vooruitzicht gesteld en zo werd zij weggelokt naar de stad van de belegeraar. Het afstaan van een tiende van de buit aan de god Apollo in Delfi heeft er weinig mee van doen, maar het is interessant dat het gebeurde. De Romeinen lieten er een mengvat van maken, dat later nog te zien was in het Schathuis van de Massilioten.

Uni verhoorde Camillus’ bede en de Romeinen veroverden de stad:

Toen alle bezittingen van de mensen uit Veii waren weggehaald, maakten de Romeinen aanstalten om de eigendommen van de goden en de goden zelf te verwijderden, maar meer als vrome vereerders dan als rovers. Want er werden uit het hele leger jonge mannen uitgekozen, aan wie, nadat ze zich schoongewassen en in een wit gewaad gehuld hadden, de taak werd toevertrouwd Koningin Juno naar Rome over te brengen. Zij betraden eerbiedig de tempel en werden eerst door een heilige schroomweerhouden haar met de handen te beroeren, omdat volgens de Etruskische gewoonte slechts een priester uit een bepaalde familie haar mocht aanraken. Toen vroeg een van hen, uit goddelijke vervoering of om geestig te zijn: “Wilt u met ons meegaan naar Rome, Juno?”, waarop de anderen allemaal riepen dat de godin ja geknikt had. Later werd er nog bij verteld dat ze haar ook hadden horen zeggen dat ze mee wilde.

In elk geval vermelden de bronnen dat zij met werktuigen van geringe kracht van haar plaats is verwijderd, alsof ze zelf meewerkte, en dat ze licht en gemakkelijk te vervoeren was. Behouden kwam ze aan op de Aventijn, haar woning voor eeuwig, waarheen de gebeden van de Romeinse dictator haar hadden geroepen. Daar werd haar later een tempel gewijd door dezelfde Camillus die hem had beloofd.noot Livius 5.22.3-7; vert. F.H. van Katwijk-Knapp.

Het heiligdom is herbouwd ten tijde van keizer Augustus, maar wordt daarna niet meer genoemd in onze bronnen. Ik ben niet op de hoogte van archeologische resten van deze tempel, maar ik heb weleens gelezen dat de zuilen uit het heiligdom zijn gerecycled in de Santa Sabina. Dat kan best waar zijn. Ik weet het niet.

#Aplu #Aventijn #Delfi #evocatio #ItaliëInDeVierdeEeuwVChr_ #Juno #krater #MarcusFuriusCamillus #mengvat #Rome #SantaSabina #TitusLivius #Uni #Veii

Woher kommen eigentlich die Informationen in den Apps wie z.B. dem DB Navigator. Wie unterscheiden sich eigentlich SOLL von IST-Daten und wo kommen diese her?

Zum Podcast: https://www.langsamfahrt.de/98/

#bahn #podcast #dbnavigator #Delfi

Letzte Woche durften wir auf der DELFI2025 unseren neuen Inhaltstyp für H5P demonstrieren:
https://doi.org/10.18420/delfi2025_54

Mit dem Selbsteinschätzungstool „Collect Skills” sollen Studierende die Möglichkeit erhalten, ihre individuelle Kompetenzaneignung zu reflektieren. Gleichzeitig sollen durch das Angebot konkreter Tätigkeiten Anreize zum Erwerb gewünschter Fähigkeiten gesetzt werden.
Lehrende können verschiedene Kompetenzkategorien und dazugehörige Tätigkeiten, die zum Kompetenzerwerb führen können, individuell an Projekte anpassen. Durch das Absolvieren und Sammeln von Tätigkeiten sollen Studierende ihre Fähigkeiten erweitern und sich der dadurch erlangten Kompetenzen bewusst werden. Dabei setzt Collect Skills auf Gamification, um die intrinsische Motivation der Nutzenden zu steigern.

Collect Skills kann unter https://hs-h.de/collectskills ausprobiert werden.

#hochschule #hannover #h5p #delfi #delfi2025 #hochschuldidaktik #hochschullehre #fedicampus

On the (delayed) train to #Freiberg to attend my first DELFI¹, the major German scientific conference on educational technologies.

We'll be presenting a demo on Wednesday, showcasing the current state of #GraphIT, a platform for organizing curricula and courses as dependency graphs.

https://graphit.ur.de/wiki/Demo_2025

#DELFI2025 #DELFI

¹) "23. Fachtagung Bildungstechnologien der Gesellschaft für Informatik"

Neturėtų stebinti, bet suveikia

#clickbait #delfi