The lives of women in ancient Mesopotamia were regulated by a patriarchal hierarchy, but within this social structure, there were many who distinguished themselves and some who were able to assume positions traditionally held by men. #History #Zakutu #ShapurI #Semiramis #Mesopotamia #Esarhaddon #Enheduanna #Women #HistoryFact https://whe.to/ci/2-2084-en/

SHAPUR I YOU BASTARD

https://piefed.social/c/historymemes/p/1802646/shapur-i-you-bastard

SHAPUR I YOU BASTARD

It has been said that the greatest enemy of Rome was Rome itself, and this is certainly true of the period known as the Crisis of the Third Century (also known as the Imperial Crisis, 235-284). #History #Zenobia #ShapurI #RomanWarfare #RomanEmpire #RomanArmy #Postumus #Cniva #BattleOfAbritus #BarracksEmperors #Aurelian #ArdashirI #HistoryFact https://whe.to/ci/2-1145-en/

Valerian BTFO

https://piefed.social/c/historymemes/p/1608294/valerian-btfo

Valerian BTFO

Het einde van Valerianus

Valerianus (Archeologisch museum, Izmir)

Een christen zou zijn vijanden lief moeten hebben, maar een christen is ook maar een mens. Neem Lactantius. Kort nadat keizer Galerius in 311 op zijn doodsbed de christenvervolging had beëindigd en nadat diens opvolger Licinius in 313 de christenen compensatie had beloofd voor de door de vervolging toegebrachte schade, publiceerde Lactantius De dood van de vervolgers, waarin hij in geuren en kleuren beschreef hoe de vervolgers aan hun levenseinde waren gekomen. Galerius’ doodsbed zou één lange martelgang zijn geweest, maar Lactantius’ verslag zegt minder over wat er feitelijk gebeurde dan over wat de auteur de vervolger gunde (namelijk hetzelfde lot als jodenvervolger Antiochos IV Epifanesnoot  2 Makkabeeën 9.5-9.).

En dan was er keizer Valerianus, die in 253 aan de macht was gekomen in een rijk dat op dat moment in crisis verkeerde. De inflatie gierde de bocht uit. Er waren diverse opstandelingen. De mijnen waren uitgeput. Een gruwelijke epidemie – vermoedelijk iets dat leek op ebola – had al tienduizenden slachtoffers gemaakt. Barbaarse stammen, zoals de Franken en de Goten, braken door. In het oosten was een nieuwe dynastie opgestaan, de Sassaniden uit Perzië, en die was een stuk agressiever dan de eerdere Arsakiden uit Parthen; koning Shapur had Antiochië al geplunderd. De Romeinse wereld leek gedoemd.

Christenvervolging (of zoiets)

Wat had Valerianus gedaan? In plaats van kiezen voor de christelijke god, wat hij volgens Lactantius had moeten doen, had hij de christenen vervolgd. Dat moest wel verkeerd gaan.

De hedendaagse historicus wijst erop dat het met die vervolging, waarmee de keizer hoopte de relatie met de traditionele Romeinse goden te herstellen, eigenlijk wel is meegevallen. Gewone gelovigen bleven in elk geval buiten schot; alleen senatoren kwamen in de kruisharen, en dan alleen nog senatoren die oordeelden dat je Christus uitsluitend mocht vereren door tegelijk andere goden af te zweren, wat destijds (nog) niet de enige vorm van christendom was. We weten niet zeker hoe ernstig de vervolging was, al zijn in de provincies ook niet-senatoren om het leven gebracht.

Hoe dit alles ook zij: voor Lactantius was Valerianus een van de vervolgers. Zo iemand moest dus akelig aan zijn einde komen.

De ondergang van Valerianus

En jawel. In 260 raakten het Romeinse en het Perzische leger slaags in de omgeving van Edessa (het huidige Sanli Urfa). Shapur versloeg Valerianus en nam hem tijdens onderhandelingen gevangen. Dat klinkt als een schending van de diplomatieke gedragscode, maar vanuit Shapurs perspectief was Valerianus de opvolger van keizer Philippus, die zich aan Shapur had onderworpen – en dus was Valerianus een opstandige vazal, geen zelfstandig heersende keizer. Dit is afgebeeld op het beroemde reliëf in Naqš-e Rustam: Philippus onderwerpt zich aan een te paard gezeten Shapur, die Valerianus bij de hand neemt.

Naqš-e Rustam: terwijl keizer Philippus Arabs zich onderwerpt, neemt de Sassanidische koning Shapur keizer Valerianus gevangen.

Lactantius weet wat de krijgsgevangen keizer overkwam.

Telkens wanneer de Perzische koning Shapur zijn wagen of paard wilde bestijgen, beval hij de Romein zich voorover te buigen en hem zijn rug te bieden. Dan zette hij zijn voet op zijn rug en zei met een schampere lach tegen hem dat dit de werkelijke verhoudingen weergaf.noot Lactantius, De dood van de vervolgers 5.3; vert. G.J.D. Aalders.

En daar bleef het niet bij. De vernedering ging zelfs na Valerianus’ dood verder. Nadat in gevangenschap …

… een eind was gekomen aan zijn leven, werd Valerianus gevild en zijn afgestroopte huid rood geverfd om in de tempel van de goden der barbaren geplaatst te worden ter herinnering aan hun schitterende overwinning, en om aan Romeinse gezanten getoond te worden als waarschuwing een niet te groot vertrouwen te hebben in hun eigen strijdkrachten.noot Lactantius, De dood van de vervolgers 5.6; vert. G.J.D. Aalders.

En zo eindigde Valerianus, althans volgens Lactantius, als een soort opgezet dier. Het zegt vermoedelijk vooral veel over wat de christelijke schrijver, getraumatiseerd door de ingrijpende vervolging door Diocletianus en Galerius, keizer Valerianus gunde.

Tot slot

Dat het verhaal over de opgezette keizer wáár is, is niet helemaal uitgesloten, want opstandelingen werden in de Perzische wereld bij hun executie verminkt. Van de andere kant: een realistische vorst behandelde een krijgsgevangen vorst doorgaans respectvol, omdat zo iemand nog eens teruggestuurd kon worden om een burgeroorlog uit te lokken in het buurland.

De Romeinse brug bij Shushtar

Het uiteindelijke lot van Valerianus is onbekend. We weten daarentegen meer over het lot van zijn soldaten, die werden afgevoerd naar Shustar, waar ze een brug bouwden naar Romeins model, en naar Bishapur, waar ze voor Shapur een nieuwe residentie bouwden.

#CrisisVanDeDerdeEeuw #Edessa #Galerius #Lactantius #Licinius #NaqšERustam #PhilippusArabs #Sassaniden #ShapurI #Valerianus

Manichaeism

This is a former world religion founded in the 3rd century CE by the Parthian prophet Mani in the Sasanian Empire. An adherent of Manichaeism was called a Manichaean, Manichean, or Manichee.

Manichaeism taught a complex dualistic cosmology describing the struggle between a good spiritual world of light, & an evil material world of darkness. Through an ongoing process that takes place in human history, light is gradually removed from the world of matter & returned to the world of light, whence it came.

Mani’s teaching was intended to combine, succeed, & surpass the teachings of Platonism, Christianity, Zoroastrianism, Rabbinic Judaism, Gnostic movements, Ancient Greek religion, Babylonian & other Mesopotamian religions, & mystery cults. Manichaeism reveres Mani as the final prophet after Zoroaster, the Buddha, & Jesus.

This religion thrived between the 3rd & 7th centuries, & at its height was one of the most pervasive religions in the world. Manichaean churches & scriptures existed as far east as China & as far west as the Roman Empire.

Before the spread of Islam, it was briefly the main rival to early Christianity in the competition to replace polytheism. Under the Roman Dominate, Manichaeism was persecuted by the Roman State & was eventually stomped out in the Roman Empire.

The religion was present in West Asia into the Abbasid Caliphate period in the 10th century. It was also present in China despite gradually strict bans under the Tang Dynasty & was the official religion of the Uyghur Khaganate until its collapse in 830.

It experienced a resurgence under the Mongol Yuan Dynasty during the 13th & 14th centuries. However, it was consequently banned by the Chinese emperors. Manichaeism there became into Buddhism & Taoism.

Some historic Manichaean sites still exist in China, including the Temple of Cao’an in Jinjiang, Fijian, & the religion may have influenced later movements in Europe including Paulicianism, Bogomilism, & Catharism.

Mani was an Iranian born in 216 CE in or near Ctesiphon (now al-Mada’in in Iraq) in the Parthian Empire. According to the Cologne Mani-Codex, Mani’s parents were members of the Jewish Christian Gnostic sect known as the Elcesaites.

Mani composed 7 works, 6 of which were written in the late-Aramaic Syriac languages. The 7th, the Shabuhragan, was written by Mani in Middle Persian & he gave it to Sasanian emperor Shapur I. There’s no proof that Shapur I was a Manichaean, he did tolerate the spread of Manichaeism & didn’t persecute the religion or its adherents within his empire’s borders.

Manichaeism won the support of many high-ranking political figures. With the help of the Sasanian Empire, Mani began missionary trips. After failing to win the favor of the next generation of Persian royalty & experiencing the disapproval of the Zoroastrian clergy, Mani reportedly died in prison awaiting his execution by the Persian emperor Bahram I. His death date is estimated between 276-277 CE.

Mani believed that the teachings of Jesus, Buddha, & Zoroaster were incomplete. He’s believed his revelations were for the entire world, calling his teachings the “Religion of Light.”

Manichaean writings suggest that Mani received revelations when he was 12 years old & again when he was 24. Over this period, Mani grew dissatisfied with the Elesaites, a Jewish Christian Gnostic sect, that he was born into.

Mani taught how the soul of a righteous individual returns to Paradise upon dying. But the souls of a person who persisted in things of the flesh – fornication, procreation, possessions, cultivation, harvesting, eating of meat, drinking of wine – is condemned to rebirth in a succession of bodies.

Mani began preaching at an early age & was possibly influenced by contemporary Babylonian-Aramaic movements like Mandaeism, Aramaic translations of Jewish apocalyptic works similar to those found at Qumran (Book of Enoch literature), & by the Syriac dualist-Gnostic writer Bardaisan, who lived a generation before Mani. With the discovery of the Mani-Codex, it also became clear that he was raised in the Jewish Christian sect of the Elcasaites & possibly influenced by their writings.

According to biographies preserved by ibn al-Nadim & Persian polymath al-Biruni, Mani received as a youth from a spirit. Whom he (Mani) would later call his “Twin,” Syzygos (“spouse, partner,” in the Cologne Mani-Codex), “Double,” “Protective Angel,” or “Divine Self.” This spirit taught him wisdom that he then developed into a religion.

It was his “twin” who brought Mani to self-realization. Mani claimed to be the Paraclete of the Truth promised by Jesus in the New Testament. Paraclete is a word used, in Christian theology, to refer to the Holy Spirit & is translated as “advocate,” “counsellor,” or “helper.”

Jesus, in Manichaeism, possessed 3 separate identities: Jesus the Luminous, Jesus the Messiah, & Jesus patibilis, or the Suffering Jesus.

As Jesus the Luminous, his primary role was as supreme revealer & guide. It was Jesus who woke Adam from his slumber & revealed to him the divine origins of his soul & its painful captivity by the body & mixture with matter.

Jesus the Messiah was a historical being who was a prophet of the Jews & a forerunner of Mani. Manichaeans believed that he was wholly divine, & he never had a human birth. The Christian doctrine of a virgin birth was regarded as obscene. Since Jesus was the Light of the World, where was this light, they reasoned, when Jesus was in the womb of the Virgin? Jesus the Messiah was truly only born at his baptism. It was on this occasion that the Father openly acknowledged his sonship. The suffering, death, & resurrection of this Jesus were in appearance only & a prefiguration of Mani’s own martyrdom.

The pain suffered by the imprisoned Light-Particles in the whole of the visible universe, on the other hand, was real & immanent. This was symbolized by the mystic placing of the Cross whereby the wounds of the passion of our souls are set forth. On this mystical Cross of Light was suspended the Suffering Jesus (Jesus patibilis) who was the life & salvation of man. This mystica crucifixio was present in every tree, herb, fruit, vegetable, & even stones & the soil. This constant & universal suffering of the captive soul is exquisitely expressed in 1 of the Coptic Manichaean Psalms.

St. Augustine of Hippo noted that Mani declared himself to be an “apostle of Jesus Christ.” Manichean tradition is also noted to have to have claimed that Mani was the reincarnation of religious figures from previous eras such as the Buddha, Krishna, & Zoroaster, in addition to Jesus Himself.

One-Time Monthly Yearly

Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount

$1.00 $5.00 $10.00 $1.00 $5.00 $10.00 $5.00 $10.00 $15.00

Or enter a custom amount

$

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

#10thCentury #13thCentury #14thCentury #216CE #276CE #277CE #3rdCentury #3rdCenturyCE #7thCentury #830 #AbbasidCaliphate #Adam #alBiruni #alMadaIn #AncientGreek #Babylon #BahramI #Baptism #Bardaisan #Bogomilism #BookOfEnoch #Buddha #Buddhism #CaoAn #Catharism #China #Christianity #Cologne #Coptic #Cosmology #Cross #Ctesiphon #Dualistic #Elcesaites #Emperors #Europe #Fijian #Gnostic #GodTheFather #Hellenistic #HolySpirit #ibnAlNadim #Iran #Iraq #Islam #Jesus #JesusTheLuminous #JewishChristianGnostic #Jews #Jinjiang #Krishna #LateAramaicSyriac #LightParticles #Mani #ManiCodex #Manichaean #Manichaeism #Manichean #Manichee #Marcionism #Mesopotamia #Messiah #MiddlePersian #Mongol #MysteryCults #MysticaCrucifixio #NewTestament #ParacleteOfTheTruth #Paradise #Parthian #ParthianEmpire #Patibilis #Paulicianism #PersianEmperor #Platonism #Polymath #Prophet #Qumram #RabbinicJudaism #ReligionOfLight #RomanDominate #RomanEmpire #RomanState #SasanianEmperor #SasanianEmpire #Shabuhragan #ShapurI #StAugustineOfHippo #SufferingJesus #Syzygos #TangDynasty #Taoism #twin #UyghurKhaganate #VirginBirth #VirginMary #WestAsia #YuanDynasty #Zoroaster #Zoroastrianism

Het manicheïsme

Illustratie uit een manichees handschrift (Humboldtforum, Berlijn)

Vrijwel zeker kent u de Dode-Zee-rollen: een kleine duizend teksten die documenteren hoe veelkleurig het jodendom was. Iets minder bekend zijn de teksten uit Nag Hammadi, die varianten op het christendom documenteerden die vóór de ontdekking van deze boeken alleen bekend waren uit de polemische geschriften van orthodoxe auteurs. Nog iets minder bekend: bij de verkoolde boekrollen uit Herculaneum waren filosofische traktaten die licht wierpen op het epicurisme. En helemaal onbekend zijn de laatantieke, manichese teksten die zijn gevonden op verschillende plaatsen in Centraal-Azië. Daarover straks meer. Eerst iets over het manicheïsme zelf.

Ideeën

De manicheeërs geloofden dat de kosmos bestond uit twee conflicterende principes: het Rijk van het Licht staat tegenover dat van de Duisternis. Goed versus kwaad dus. Nu zegt dat op zich niet zo veel. De crux is het mensbeeld. De manicheeërs meenden dat mensen bestonden uit een lichtvonk, de ziel of geest, die gevangen was geraakt in de materie, de duisternis. Een gelovige probeerde de gevangen lichtvonk te bevrijden, wat betekende dat de geest krachtiger moest zijn dan het lichaam.

Manicheeërs ervoeren seksualiteit als problematisch. Er kwamen kinderen van en dat betekende dat opnieuw een ziel gevangen was gezet. Je kunt nu flauwe grappen maken dat de manicheeërs daarom zijn uitgestorven, maar dat heeft vermoedelijk andere redenen gehad, want in de Late Oudheid was het manicheïsme een grote godsdienst, met aanhangers in het Romeinse Rijk, in Sassanidisch Perzië en langs de Zijderoute tot in het China van de Sui- en Tang-dynastieën (581-907) aan toe.

Nu hebben alle levende wezens een ziel. De manicheeërs waren op dit punt consequent: wie een levend wezen doodde, zelfs als het ging om het plukken van vruchten, verwondde het Licht en verlengde zo de gevangenschap van het Licht in de Duisternis. Vegetarisme was dus aanbevolen, en zelfs het eten van planten gold als problematisch. Simpel gezegd: een manicheeër leefde uiterst ascetisch.

De eeuwigheid

Ik heb met opzet in het midden gelaten of het conflict tussen het Rijk van het Licht en dat van de Duisternis eeuwig is. Als ik het goed begrijp, is dat niet helemaal duidelijk. Het staat vast dat er manicheeërs waren die geloofden in een Laatste Oordeel, waarin Licht en Duisternis voorgoed zullen worden gescheiden. Omdat het Licht uiteindelijk triomfeert, is het manicheïsme zo bezien een verlossingsleer.

Tegelijk spreken teksten over een eeuwig conflict. Deze ambiguïteit, of niet goed doordachte doctrine, kennen we ook uit het Iraanse zoroastrisme en andere dualistische wereldbeelden. Misschien is de oplossing wel gelegen in een cyclisch wereldbeeld, waarin de kosmos zich hernieuwt, inclusief tijd, zodat er én een eindpunt kan zijn én eeuwigheid. Ik weet het niet.

Ahuramazda vertrapt Ahriman (Naqš-e Rustam)

Mani

Ik noemde het zoroastrisme niet zonder reden, want deze Iraanse godsdienst is een van de wortels van het manicheïsme. Zoroastriërs plaatsen de goede god Ahuramazda tegenover de slechte god Ahriman, en eisten dat mensen goed nadachten, de waarheid spraken en rechtvaardig handelden. Deze ideeën beïnvloedden de grondlegger van het manicheïsme, de profeet Mani.

Hij lijkt in 214 na Chr. te zijn geboren in Ktesifon, beschouwde zich als een apostel van Jezus Christus en begon rond 240 zijn onderricht. Het Sassanidische Rijk was pas net ontstaan en er was – althans aanvankelijk -ruimte voor nieuwe ideeën. Mani combineerde niet alleen christelijke en zoroastrische ideeën, maar verwees ook naar het boeddhisme, naar het platonisme en naar het Corpus Hermeticum.

In 242 verbleef Mani aan het hof van de Sassanidische koning Shapur I, aan wie hij een van zijn boeken opdroeg. De profeet reisde ook door Medië, Centraal-Azië en Gandara, terwijl zijn discipelen reisden naar Egypte, Syrië en Parthië. De nieuwe leer verspreidde zich, maar niet iedereen was ervan gecharmeerd. De zoroastrische priester Kartir vond vervolging gerechtvaardigd en koning Bahram I gelastte in 276 de arrestatie van Mani. Hij werd in Gunj-e Shapur doodgemarteld.

Manichees borduurwerk (Humboldtforum, Berlijn)

Expansie

Mani’s leerlingen hadden de weg naar het oosten en westen al gevonden; na de dood van hun meester vluchtten ze naar de gebieden langs de Zijderoute en naar het Romeinse Rijk. De vervolging droeg zo ongewild bij aan de verspreiding van de manichese leer. En vermoedelijk ook aan de variatie van ideeën, want wat in pakweg Xinjiang werd geschreven, zal niet altijd zijn doorgedrongen naar pakweg Egypte. Al moet je de mobiliteit van antieke mensen en ideeën nooit onderschatten – dat is de les van de DNA-revolutie.

In elk geval waren er binnen een eeuw dualistische gemeenschappen in een gebied dat zich uitstrekte van Karthago tot Centraal-Azië. Daar zou het manicheïsme zijn duurzaamste invloed hebben: rond het jaar 1000 was het daar nog steeds de belangrijkste religie.

In Romeins Afrika was het manicheïsme minder invloedrijk. We weten er wel wat van, want de christelijke auteur Augustinus was van 373 en 382 manicheeër. Later bekeerde hij zich tot het christendom en polemiseerde hij tegen het manicheïsme. Zijn geschriften, niet bepaald objectief, zijn lange tijd de belangrijkste bron van informatie geweest over het concurrerende geloof.

Bovendien is door het enorme gezag van de kerkvader in de Middeleeuwen elk dualistisch geloof getypeerd als manichees. Paulicianen, bogomielen, katharen en waldenzen zijn op verschillende momenten allemaal een keer beschreven als manicheeërs, wat de indruk wekt dat het allemaal een pot nat is. Dat is maar helemaal de vraag.

Manichees handschrift (Humboldtforum, Berlijn)

Tekstvondsten

Ik beloofde iets over tekstvondsten. Lange tijd waren onze voornaamste bronnen van informatie de polemieken van Augustinus, Efrem de Syriër en Epifaneios van Salamis. Dat zijn christelijke bronnen. Verder weten we dat keizer Diocletianus de manicheeërs beschouwde als on-Romeins en ze, met hun geschriften, liet verbranden. Ook Romeinse bronnen zijn dus niet erg positief over het geloof van Mani en zijn volgelingen. Idemdito de islamitische auteurs.

In de twintigste eeuw is de situatie verbeterd doordat we inmiddels beschikken over allerlei originele manichese teksten. Ze zijn in 1902-1914 in het toenmalige Turkestan ontdekt en voor zover ik weet zijn ze nog altijd niet helemaal gepubliceerd. Andere originele geschriften zijn de Tebessa Codex (uit Algerije) en de Keulse Mani-Codex. Die laatste is een bijna ontroerend klein, slechts 3,5 x 4,5 cm metend, boekje, geschreven in uiterst fijne letters.

Een zeer grote bibliotheek, daterend uit ongeveer 400 na Chr., is gevonden in Medinet Madi. Die teksten zijn, als ik het wel heb, momenteel in Dublin, maar ik ben nooit in Ierland geweest, dus ik kan daar weinig over vertellen. En tot slot: uit Xinjiang is allerlei materiaal bekend. Dat heb ik in Berlijn gezien. De foto’s bij dit stukje komen daar vandaan.

#Ahriman #Ahuramazda #ascese #Augustinus #BahramI #boeddhisme #bogomielen #CorpusHermeticum #Diocletianus #dualisme #EfremDeSyriër #EpifaneiosVanSalamis #Kartir #katharen #LaatsteOordeel #lichtmetafoor #Mani #manicheïsme #paulicianen #seks #seksualiteit #ShapurI #TangDynastie #vegetarisme #Xinjiang #ziel #zoroastrisme

Nesaïsche paarden

Een Nesaïsch paard (Persepolis)

De Nesaïsche paarden, wat zijn dat nou weer? Allerlei bronnen noemen ze, van de Griekse onderzoeker Herodotos in de vijfde eeuw v.Chr. tot de Babylonische Talmoed in de zevende eeuw na Chr. Eén ding is hierbij duidelijk: de edele dieren kwamen van de zogeheten Nisaïsche vlakte, die zich ergens in het Zagrosgebergte moet hebben bevonden, dus in het westen van het huidige Iran. Dat is het gebied waar ooit de Meden woonden.

Vermoedelijk lag die vlakte ergens langs de grote weg vanuit Mesopotamië via Behistun naar Hamadan (oude Ekbatana), maar zeker is dat niet, aangezien er een anekdote bestaat dat de Romeinse generaal Marcus Antonius, toen hij het Parthische Rijk aanviel, Nesaïsche paarden zag.noot Strabon, Geografie 14.9.4. Dat suggereert een meer noordelijke locatie. De naam helpt ons niet veel verder, want Nisâya is Perzisch voor “bewoond gebied”.

In elk geval waren de Nesaïsche paarden fenomenaal. Ze trokken de strijdwagen van de Perzische koning en ze trokken een soortgelijke wagen die een niet helemaal goed begrepen cultische rol had.noot Herodotos, Historiën 7.40. Zo staan ze ook afgebeeld in Persepolis, zie boven.

De Nesaïsche paarden waren zó beroemd dat de Chinese Han-keizer Wu-Di (r.141-87 v.Chr.) zijn hoveling Zhang Qian stuurde om ze te gaan kopen. (Ik blogde daar al eens over.) Hoewel de goede man uiteindelijk faalde in die missie, was het resultaat van zijn reis naar het verre westen de opening van de Zijderoute.

Nog eeuwen later bood de Perzische koning Shapur I (r.241-272 na Chr.) de Joden in het Sassanidische Rijk een mooi wit Nesaïsch paard aan, voor het geval de messias zou komen.noot Babylonische Talmoed, Sanhedrin 98a. Volgens sommige voorspellingen zou die rijden op een ezel of een muildier, en dat vond de koning nogal vernederend. We hoeven aan deze anekdote niet te twijfelen, omdat de Perzische zoroastriërs een messias-achtige verlosser-figuur kenden, de Saoshyant. In elk geval waren de Nesaïsche paarden formidabele dieren, bekend tot in Griekenland en China aan toe.

#Iran #MarcusAntonius #Meden #messias #NesaïschePaarden #Persepolis #saoshyant #ShapurI #WuDi #Zagros #ZhangQian #Zijderoute