Nach über einem Jahr mit den Azteken („Der Azteke“ von Gary Jennings) neigen sich die 850 Seiten dem Ende zu. Mittlerweile ist Córtez mit seinen „weißen Männern“ in deren Land eingefallen. Trotz der blutrünstigen Opferrituale habe ich sie im Laufe der Zeit liebgewonnen, vor allem ihre Art mit der Erde umzugehen.

Heute oder morgen werde ich das Buch beenden und weiß jetzt schon, dass mir etwas fehlen wird.

#buchtipp #lesetipp #Azteken #historisch #buchbubble #buchstodon

Wenn du nach über 700 Seiten feststellst, dass du nur noch 150 Seiten zu lesen hast und dein Herz bei dem Gedanken daran schwer wird, war es wohl ein gutes Buch. Ich hätte es gern als Hörbuch gehört.

„Der Azteke“ von Gary Jennings. Angefangen habe ich im Mai 2025. Es ist aufgrund der Textgröße und den fremden Namen nicht mal eben wegzulesen. Ich kann es Jedem empfehlen, der Interesse an dem Thema hat.

Wer kennt es denn?

#historischerroman #bookstodon #buchtipp #Azteken #lesenswert

Het Chocolademuseum van Keulen

Keulen bezit een Dom, musea voor oude en moderne kunst, een dozijn romaanse kerken, een schitterende spoorwegbrug, een beroemd carnaval en een Chocolademuseum. Ik belandde er eigenlijk bij toeval, omdat T. (10½) er graag naartoe wilde. T. bleek een goede keuze te hebben gemaakt. Het was niet alleen een leuk museum waar kinderen plezier aan beleven, het bleek ook een goed museum: niet alleen met liefde en enthousiasme gemaakt, maar ook met kennis van de museale dilemma’s, waar men verstandig mee is omgegaan.

Het Chocolademuseum heeft vier afdelingen met elk een eigen thema. Op de begane grond plaatst het museum de cacaoboom in zijn historische en ecologische context. Er is dus ook aandacht voor de verspreiding vanuit Centraal-Amerika naar de Filipijnen en Afrika, en voor de zeventien duurzame-ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. Dit was allemaal goed uitgelegd en verhelderend. Enkele bomen zijn te zien in een tropische kas. Ik vond het leuk te ontdekken dat ook de ara, de luiaard, de toekan en nog enkele andere dieren houden van cacao. Ik was onder de indruk van de eerlijkheid waarmee het museum vertelde dat veel boeren gevangen zitten in een vicieuze cirkel van armoede en onderontwikkeling, en begon te denken: dit is een goed museum.

De tweede afdeling was gewijd aan de productie van chocolade. Dat begint dus met het openen van de vrucht om daar de bonen en de pulp uit te halen. Dat alles mag vervolgens een paar dagen gisten en daarna drogen, en daarna worden de bonen geroosterd, geplet, gewand en tot poeder gemalen. Dit is de grondstof waarvan chocolade wordt gemaakt, en ook dat proces is te zien: achter glas is een complete productielijn aan het werk. Ik heb gefascineerd gekeken naar de robot die de rechthoekige stukjes chocolade plaatst op een lopende band naar een robot die de stukken bliksemsnel verpakt. Kinderen kunnen hier ook chocoladerepen op maat maken die ze bij de uitgang kunnen ophalen.

Precolumbiaanse kunst

Wat mij het meest boeide, was de collectie precolumbiaanse kunst, die ik totaal niet had verwacht. Dat wil zeggen: ik wist dat de Maya’s en Azteken grote waarde hechtten aan cacao, maar was het Chocolademuseum niet binnengelopen met het idee Centraal-Amerikaanse kunst te zien. Het kwam dus als een volkomen verrassing. Het meest thematisch relevant waren de drinkbekers, waaronder exemplaren met opschriften die de cacao expliciet vermeldden, maar er was ook een wrijfsteen waarop de geplette bonen konden worden vermalen. Op sommige beeldjes droegen mensen cacaobonen als sieraden. Andere voorwerpen waren thematisch wat verder verwijderd, en dus des te verrassender. Ik vertaal een bordje met uitleg:

De Azteken noemen de cacaodrank cacahuatl, wat zich laat vertalen als “cacaowater”: het bestaat uit het woord voor cacao en –atl, het Azteekse woord voor water. In de zestiende eeuw ontstond er een nieuwe term voor de drank: chocolatl. Tot op de dag van vandaag is het onduidelijk waar dat woord vandaan komt. Komt het uit de cacaoteeltregio van El Salvador? Gaat het terug op het woord chicolatl, “roerstok? Of is het misschien een Spaanse woordcreatie?

Maar nu wat ik zo goed vond: juist als je begint te denken dat de voorwerpen verdacht mooi zijn, krijg je precies daarover uitleg. En ook die is eerlijk. Zo lezen we bij een beeld dat het Chocolademuseum in 1993 heeft verworven van een zekere Leonard Patterson, dat dit bij nader inzien een beruchte smokkelaar, vervalser en plunderaar was (“er wird lange von FBI und Interpol gesucht”). Over een ander beeld is te lezen dat men in 1990 nog dacht dat het tussen 600 en 900 na Chr. was vervaardigd, maar dat bij heronderzoek in 2024 werd geconstateerd dat enkele delen nog geen eeuw oud waren. “Wurden hier originale Scherben und neuere Teile zusammengefügt? Weitere Untersuchungen sind notwendig.” Ik kan niet beoordelen hoeveel stukken vals, echt en gedeeltelijk echt zijn, maar was getroffen door de oprechtheid waarmee het museum de bezoekers informeerde.

Kijk, dat soort informatie zou ik nou ook graag hebben bij oudheidkundige vondsten en zou een mooi onderwerp kunnen zijn voor een reeks  zoals “Collectie/Reflectie” in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Het Allard Pierson-museum in Amsterdam heeft net een subsidie gekregen om herkomstonderzoek te doen. Informatie als deze is niet alleen eerlijk, maar wekt bij de bezoeker ook vertrouwen over de rest van de voorwerpen: die is dus wel integer verworven en authentiek.

Tien

Enfin, er is nog een vierde afdeling in het Keulse Chocolademuseum. Deze is gewijd aan de latere geschiedenis van de chocolade en vertelt over de achttiende-eeuwse cafés, de negentiende-eeuwse fabrieken en de rol van chocolade tijdens de twee wereldoorlogen en daarna. Er is ook aandacht voor onfrisse stereotypen in de oude advertenties, zoals een schaars geklede inlandse vrouw die knielend chocolade aanbiedt. Het museum noemt een Moors kostuum ten onrechte een slavenkostuum, maar dat is de enige keer dat ik een wenkbrauw optrok tijdens mijn bezoek aan het Chocolademuseum. Ik ga niet zo flauw doen te zeggen dat het nu een tien-min is. Dit is een heel, heel goed museum: een dikke tien.

Museo de América

Eerst even dit. Zoals u weet wordt er nogal eens een oudheidkundige instelling bedreigd. Dat gebeurt zo elke twee maanden, en nu is Grieks en Latijn aan de universiteit van Ottowa aan de beurt. De onvermijdelijke petitie is hier. Teken alstublieft, het wil een enkele keer weleens helpen.

***

Niet heel ver van het Moncloa, het noordelijke busstation van Madrid, staat het Museo de América, dat, zoals u al vermoedde, is gewijd aan kunst en levenswijze van de bewoners van het oude Amerika. Mocht u denken dat het wel beperkt zal zijn tot Latijns Amerika, waar de mensen tegenwoordig Spaans en Portugees spreken, dan hebt u het mis: ook de Verenigde Staten en Canada komen aan bod. En als u mocht denken dat het gaat om een collectie precolumbiaanse kunst, dan heeft u het gedeeltelijk mis, want naast wonderlijke voorwerpen van de eerste bewoners van de Amerika’s zijn er ook zaken – hoewel een minderheid – die het leven illustreren van mensen met Europese voorouders.

De Nieuwe Tijd, ná de aankomst van de conquistadores, is dus eveneens gedocumenteerd. Een echte eindgrens heb ik niet kunnen ontdekken, al zag ik geen voorwerpen uit de tijd na de industrialisering. Naarmate we dichter bij onze eigen tijd komen, zijn er minder voorwerpen.

En het is een fijn museum. Het was rustig toen ik er was, zodat ik alles op m’n gemak kon bekijken. Ik geloof dat ik maar twee of drie keer heb moeten wachten totdat er ruimte was bij een vitrine die ik wilde bekijken. Ik had die rust ook wel nodig, want alle uitleg was Spaanstalig, een taal die ik, als ik langzaam lees, wel begrijp, maar die wel veronderstelt dat ik mijn aandacht erbij kan houden. Helaas had het boekhandeltje ook alleen maar Spaanse boeken, zodat ik mijn kennislacune daar niet heb kunnen dichten. Na de goede boekhandels die ik bij mijn eerdere bezoek aan de musea van Dresden had bezocht, vond ik dat wat teleurstellend.

Thematische ordening

Wat ik zowel leuk als niet leuk vond, was de indeling. Die is thematisch, dus rond thema’s als de eerste westerse concepten van de Nieuwe Wereld, leiderschap, oorlog of religie. Noord-, Midden- en Zuid-Amerika stonden dwars door elkaar, dus je keek nu eens naar houtsnijwerk dat de jacht bij de Inuit documenteerde, dan weer naar een kruikje met een afbeelding van een jager, en vervolgens naar de boleadoras waarmee gauchos runderen vingen.

Ik had eerlijk gezegd gehoopt op een kunsthistorische indeling, omdat ik eens wil leren aan welke kenmerken wetenschappers herkennen dat een beeldje of een stuk aardewerk is gemaakt in pakweg de klassieke of postklassieke periode van de Maya-cultuur. (Kunsthistorische indelingen lijken in menswetenschappelijke musea sowieso een beetje in onbruik aan het raken; ik mis bijvoorbeeld de aloude vitrines met uitleg van Romeinse munten of Grieks aardewerk een beetje.)

In plaats daarvan waren in Madrid zalen gewijd aan maatschappijtypen: jagers en verzamelaars, stamsamenlevingen en de complexe staten, zoals die van de Maya’s, de Azteken en de Inka’s. Dit vind ik (hoewel ik dit keer dus eigenlijk op iets anders hoopte) persoonlijk een heel fijne manier om het verleden te tonen. Het helpt om de samenleving te begrijpen, het graaft dieper en biedt meer inzicht dan het herkennen van de kunsthistorische stijlen. Het herkennen daarvan is een eerste stap, die ik almaar niet echt zetten kan, maar het doel is toch kennis van de cultuur van de oude samenlevingen.

Nog drie dingen die me opvielen. Eén, ik miste enkele culturen, zoals de Tolteken (de voorgangers van de Azteken). Van de Olmeken, met wie het in Mexico allemaal begon, zag ik alleen een mooi jade hoofdje; ik had iets meer verwacht. Andere culturen, zoals Moche, waren oververtegenwoordigd. Ongetwijfeld is de verzamelgeschiedenis de verklaring, maar daar heb ik niet voldoende van kunnen ontdekken. Twee, overal lagen de voorwerpen achter ontspiegeld glas, behalve de Codex Madrid. Die liet zich dus niet fotograferen, en een boek met een reproductie was niet te koop. Gemiste kans. Drie, sommige dateringen waren toch wel grappig, zoals die voor de laatste fase van de Inka-cultuur tussen 1400 en het bizar precieze 1533. Maar goed, ik ken ook musea waar de Nederlandse IJzertijd in 19 v.Chr. ophoudt, dus ik lach er niet al te hard om.

Wat ik hoop dat u onthoudt: dit is een mooi museum, erg de moeite waard. Sommige voorwerpen zijn mooi, zoals het textiel, maar alles wat wordt getoond is interessant. Ik was er ruim drie uur en heb me geen seconde verveeld. Alles is bereikbaar met een lift, er is een ringleiding voor mensen met een gehoorbeperking, en er zijn geen gekke fratsen met opgedrongen geluid, dus mensen die wat minder goed ter been zijn, mensen met een auditieve beperking en mensen met hyperacusis, kunnen rustig naar het Museo de América.

"...𝓪 𝓕𝓪𝓷𝓽𝓪𝓼𝔂 𝓐𝔃𝓽𝓮𝓬 𝓦𝓪𝓻𝓻𝓲𝓸𝓻 "

Once upon a time, a long time ago....
I fought for my beliefs and my rights.
No one ever had the right to judge, because it was my own destiny and my own battlefield...

(metallic) Softpastel + chalk pencils + acrylic underpainting

50x65 cm size on grey artist paper
100% freehand traditional (no digital) artwork.

#softpastelartist #softpastel #mixedmediaart #fantasyart #warriorart #mixedmedia #mixmediapainting #freehanddrawing #azteken #mastoart #mastonart

Xocolatl, das ursprüngliche Kakaogetränk der Mayas und Azteken, ist ein bitteres Erlebnis! 🍫✨ Es wurde aus gerösteten Kakaobohnen, Wasser und Gewürzen zubereitet und galt als heilig. Heute erinnert es uns an die Wurzeln der Schokolade. 🌍❤️ #Xocolatl #Schokolade #Tradition #Kakao #Maya #Azteken

https://www.tryfoods.de/blogs/blog/xocolatl-heiliges-getrank-der-mayas-und-azteken