Upanishads

Written primarily between 800-200 BCE. This is Sanskrit texts of the late Vedic & post-Vedic periods that “document the transition from the archaic ritualism of the Veda into new religious ideas & institutions” & the emergence of the central religious concepts of Hinduism.

The word Upanishad comes from the Sanskrit roots upa (near), ni (down), & shad (to sit). It literally describes a student sitting at the feet of a guru to receive “secret” or “higher” knowledge.

The central concern of all Upanishads is to discover the relations between ritual, cosmic realities (including gods), & the human body/person, postulating Atman & Brahman as the “summit of the hierarchically arranged & interconnected universe.” But various ideas about the relation between Atman & Brahman can be found.

The Upanishads isn’t a single book but a collection of over 200 texts (with 13 “Principal” Upanishads). Despite their diversity, they all converge on 1 revolutionary equation that changed religious thought: Atman=Brahman. Atman – the individual soul or the “true self” that resides deep within a person, beyond the ego & the body. Brahman – the ultimate, infinite, & formless reality that underlies the entire universe.

108 Upanishads are known, of which the 1st dozen or so are the oldest & most important & are referred to as the principal, or main (mukhya), Upanishads. The mukhya Upanishads predate the Common Era.

Of the remainder, 95 Upanishads are part of the Muktika canon, composed from about the last centuries of 1st-millennium BCE through about the 15th century CE.

The Upanishads argue that our suffering (Samsara) comes from the illusion (Maya) that we are separate from the universe. Liberation (Moksha) occurs the moment a person realizes that their inner self is identical to the cosmic reality.

Translation of the Upanishads in the early century started to attract attention from a Western audience.

The Upanishads gave the vocabulary for the next 2,500 years of Eastern spirituality:

• Karma:
  • The law of cause & effect. While mentioned earlier, the Upanishads tied it to the moral quality of one’s actions & the cycle of rebirth.
• Samsara:
  • The “wandering” or the cycle of birth, death, & rebirth.
• Moksha:
  • The release from Samsara; the ultimate goal of human life.
• Om (Aum):
  • Described in the Mandukya Upanishad as the primordial sound of the universe, representing the 4 states of consciousness (waking, dreaming, deep sleep, & the “4th states” of pure consciousness).

One of the oldest, & largest, it contains the famous dialogue between the sage Yajnavalkya, & his wife, Maitrey. When Yajnavalkya offers her his worldly wealth before retiring to the forest, she asks: “If this whole earth filled with wealth were mine, would I become immortal through it?” (Wise girl, we like that around here!)

His answer (which was a “Um, no ma’am. That’s not how that works around here, partner.”) leads into a profound discourse on how the Self is the only thing truly dear to us.

The Chandogya Upanishad (The “Song” Teaching) is famous for the phrase “Tat Tvam Asi” (Thou Art That). It tells of a dad teaching his son, Shvetaketu, using metaphors (parables if you’re from that world) from nature. He asks his son to dissolve salt in water. Even though the salt cannot be seen, its essence is everywhere in the water. This explains how Brahman permeates everything.

The Katha Upanishad (The Dialogue with Death) is perhaps the most “US culture”-friendly Upanishad. A young boy, named Nachiketa, finds himself at the gates of the underworld & waits for Yama (the God of Death). Yama is impressed by Nachiketa’s persistence & offers Nachiketa 3 boons/blessings/gifts (vara).

The 1st boon was Peace. Nachiketa asks that his dad’s anger be appeased & that Nachiketa would be welcomed home lovingly. This represents family harmony & emotional peace.

The 2nd boon was Knowledge of the Fire Sacrifice. Nachiketa asks for knowledge of the sacred fire sacrifice ritual (Agni Vidya) that leads to the Heavenly Realms. This represents righteous action(s) & spiritual discipline.

The 3rd boon was Self-Realization. Nachiketa asks for the mystery of what happens after death & the nature of the soul, seeking true knowledge of the Atman. Yama grants Nachiketa this request only after testing his dedication. For this last boon, Nachiketa asked: “What happens after death?” Yama’s teachings on the nature of the soul & the “chariot” of the body is a cornerstone of Vedantic thought.

Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount

Or enter a custom amount

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Five #FirstPrinciples Ideas of #Hinduism

Hinduism is a very old religion with many different groups and beliefs.

#Brahman - Everything in the universe
#Atman - Your eternal soul
#Dharma- Doing what’s right
#Karma - Actions have consequences
#Moksha - Freedom from being reborn

What These Ideas Mean

These five ideas help explain how Hindus understand the world and how to live a good life.

(1/4)

📰 | #ToxicTantra – Machtmissbrauch und Manipulation im #Yoga

Den "#Seelenfänger"-#Podcast "Toxic #Tantra" gibt es jetzt auch in Buchform. Es geht darin um die internationale Yogasekte #ATMAN. Junge Frauen wurden darin systematisch manipuliert, gebrainwashed und #Guru Gregorian Bivolaru zu Tantra-Sex-Ritualen zugeführt.

Die Yogabewegung ist auch in Deutschland als „Deutsche Akademie für traditionelles Yoga“ aktiv.

https://skeptix.org/2025/10/21/toxic-tantra-machtmissbrauch-und-manipulation-im-yoga/

Triple Deity

This is a deity/god with 3 distinct, & apparent, forms that function as a singular whole. These deities can sometimes be called: three-fold, tripled, triplicate, tripartite, triune, triadic, or as a Trinity.

In classical religious traditions, 3 separate beings could be depicted as either a triad (who usually appears as a group such as the Greek Moirai, Charites, & Eriyes; the Norse Norns; or the Irish Morrigan), or a single deity (who’s significant for having 3 aspects such as the Greek Hecate or Roman Diana).

Trinitarian Christianity instead recognizes 3 “divine persons” in God the Father, the Son, & Holy Spirit, this is usually distinguished from the belief of independent gods, or aspects.

The trinity of supreme divinity is in Hinduism. They have the cosmic functions of creation, preservation, & destruction are personified as a triad of deities called Trimurti. Brahma is the creator, Vishnu the preserver, & Shiva the destroyer.

The sacred symbol of Hinduism, the Om/Aum, the sacred sound, syllable, mantra, & invocation, is considered to have an insinuation to the Trimurti. The A, U, & M phonemes of the word are thought to point to creation, preservation, & destruction. Phonemes means any of the perceptually distinct units of sound in a specified language that distinguish one word from another. The whole representing the transcendent or absolute Brahman is added.

This also shows 3 basic states of consciousness. In addition to which the whole syllable is interpreted as the subject of the consciousness, the self-principle (Atman). This is considered to be identical with the Brahman.

The Tridevi is the trinity of goddesses that are the consorts of the gods in the Trimurti. They’re personified by the Hindu goddesses Saraswati, Lakshmi, & Parvati. In Shaktism, these goddesses are considered the manifestations of Mahadevi, the Supreme Goddess (the female absolute). Also known as Mula-Prakriti or Adi Parashakti.

The Roman goddess Diana was worshipped from the late 6th century BC as diva triformis, “three-form goddess.” Early on, she was confused with the similar Greek goddess, Hekate/Hecate.

The Lake of Nemi was Triviae lacus for Virgil (Aeneid). Horace called Diana: montium customs nemoremque virgo (“keeper of the mountains & virgin of Nemi”) & diva triformis (“three-form goddess”).

Spells & hymns in Greek magical papyri refer to the goddess (called Hecate, Persephone, Selene, etc.) as “triple-sounding, triple-headed, triple-voiced, triple-pointed, triple-faced, triple-necked.”

The Olympian demiurgic triad in Platonic philosophy was made of Zeus, Poseidon, & Pluto/Hades. All were thought to be a monad; the same Zeus who gave rise to the Titanis demiurgic triad of Helios, Apollo, & Dionysus.

The Matres, or Matronae, are pictured as a group of 3. Sometimes with as many as 27 (3x3x3). They were associated with motherhood & fertility.

In the case of the Irish Brigid, it’s ambiguous if she’s a single goddess or 3 sisters named Brigid. The Morrigan sometimes shows up as 1 being, other times as 3 sisters. As do the 3 Irish goddesses of sovereignty – Eriu, Fodla, & Banba.

Nicene Christians profess “1 God in 3 divine persons” (God the Father, God the Son, & God the Holy Spirit). This isn’t a belief, or worship, in 3 gods & isn’t a belief in 3 aspects of God. Both of these ideas are condemned as heresy by the Catholic Church.

The Catholic Church also rejects the idea that God is 3 persons & that God is a genus that contains the 3 persons.

A circa 4th century Gnostic text, Trimorphic Protennoia, shows a 3-fold discourse of the 3 forms of Divine Thought: Father, Son, & Mother (Sophia). Micheus, Michar, & Mnesinous, the 3 Heavenly Spirits of Baptism.

Some Christian saints, especially martyrs, are in trios. Because they share a feast day or other day of remembrances.

Modalism is a form of Christian Unitarianism opposed to Trinitarianism. They believe that the 1 God is also just 1 person. But appears in 3 different forms: the Father, Son, & Spirit. Modalism adherents believe that the same 1 God appears in different forms throughout history.

For example, Jesus was 1 form of the same God. They also believe that the Holy Spirit isn’t a separate person from the Father either. But it describes God in action. Modalis is a heresy in orthodox Christianity.

Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount

Or enter a custom amount

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

#AdiParashakti #Aeneid #Atman #Aum #Brahma #Brahman #Charites #Christianity #Creator #Destroyer #Diana #DivaTriformis #Erinyes #Father #Greek #Hecate #Hekate #Heresy #Hinduism #HolySpirit #Irish #Jesus #LakeOfNemi #Lakshmi #Late6thCenturyBC #MagicalPapyri #Mahadevi #martyrs #Modalism #Moirai #MontiumCustosNemoremqueVirgo #Morrigan #MulaPrakriti #Om #OrthodoxChristianity #Parvati #Persephone #Preserver #Saraswati #Selene #Shaktism #Shiva #Son #SupremeGoddess #ThreeFold #Triad #triadic #Tridevi #Trimurti #Trinitarianism #Trinity #TRipartite #TripleDeity #TripleGoddess #Tripled #Triplicate #Triune #TriviaeLacus #Unitarianism #Virgil #Vishnu

"Po co mam płacić za hostowanie serwera, lepiej postawić farmę u siebie!". Cóż, jeśli tak myślisz, to lepiej obejrzyj ten film i zobacz, czy na pewno jesteś w stanie zapewnić maszynom takie warunki. Fascynująca wycieczka po serwerowni Atmana w Warszawie.

#Atman #serwer #DataCenter

https://www.youtube.com/watch?v=hyW5YL7NyJ8

Jules – Mijmeren in mijn bodhisattvabedje

Je eigen, diepste overtuiging ter discussie stellen als een mogelijkheid tussen andere, vergt een bovengemiddelde portie moed.

Ik sprak een goede vriend die al vele jaren aan zelfonderzoek doet, ook via meditatie. Hij vertelde over zijn ervaring van een geïncarneerde ziel, individuatie en een Hoger Zelf.

Ai, atman! Een moment stond ik met een mond vol tanden. Of eigenlijk lag ik met mijn mond vol tanden, in mijn vertrouwde bodhisattvabedje, waarin ik noodgedwongen zo vele uurtjes doorbreng, mijn nembutsus zeg en soms mijn stukjes schrijf. Mijn vriend en ik spraken aan de telefoon.

Moet je als boeddhist nu opmerken dat de notie van een geïncarneerde ziel een illusie is en de moeder van alle lijden? Ik luisterde aandachtig. Ergens in de achtergrond knarste ondanks de aandacht toch mijn brein.

Zinvolle uitwisseling

Eigenlijk, bedacht in de loop van het gesprek iets in mij, is dit ‘Thomas Merton in actie’. De ooit beroemde auteur organiseerde als rooms-katholieke monnik ontmoetingen met vertegenwoordigers van andere religies, ook van het boeddhisme. Niet de leer, maar de ervaring stond daarbij centraal. Dit bleek een invalshoek waardoor een zinvolle uitwisseling mogelijk werd.

Zo ontspon ons telefoongesprek zich ook. Ik zei niet “dit is zo”, maar “zo ervaar ik het”. Is boeddhisme in staat tot een fenomenologie van zichzelf? Buitenstaanders kunnen dit. Simon Vestdijk deed het in zijn boek De toekomst der religie (1947); zijn analyse bracht hem tot de uitroep – wie weet dit nog? – “Ben ik niet eigenlijk een boeddhist?” Carl Gustav Jung deed het, en vele anderen ook. Maar kun je dit ook als je zelf boeddhist bent?

Je eigen, diepste overtuiging ter discussie stellen als een mogelijkheid tussen andere, vergt een bovengemiddelde portie moed. Als ik het Opperlandse neo-calvinistische boeddhisme in ogenschouw neem, dan mis ik zulke openheid in het publieke domein node. Hier wordt graag gekift over de BUN en de BOS en gemillimeterd over autorisatie van zenleraren.

Benepen

Het lijkt bijna alsof je voor de ware Verlichting moet uitwijken naar het buitenland, naar het Frankrijk van Voltaire bijvoorbeeld. Maar gelukkig bestaat er in de Engelstalige boeddhistische chatrooms op het internet een virtueel Frankrijk, dat aanzienlijk ruimer bemeten van geest is dan het benepen Nederland, waar een onmiskenbaar fundamentalistische ondertoon zich regelmatig meester maakt van het discours.

Met mijn vriend kan ik praten. Ik legde hem voor wat ik voor mezelf de brahman-atman paradox ben gaan noemen. Boeddhisme is een oefening in het ervaren van anatman, so far so good. Maar op het ogenblik dat je karmische energieën zijn uitgedoofd en je de boeddhistische bevrijding realiseert, wat is dan, op dat ogenblik, het verschil in ervaring met iemand die zijn atman zich ziet versmelten met brahman?

Historisch gezien bestaat er een wereld van verschil tussen het wereldbeeld en de leefwijze van de brahmanen en de boeddhisten, ik weet het. Maar dat is lang geleden en er is sindsdien veel met het boeddhisme gebeurd. Waar het mij om gaat is de vraag of wij anno nu menen dat de gnosis van de Boeddha een unieke ervaring inhield, of eentje die ergens een plaatsje heeft in een vergelijkend model waarvan het topje meer overeenkomsten kent dan verschillen.

Spookbeeld

Steken in de geschiedenis van het boeddhisme brahman en atman af en toe niet toch weer de kop op? Nadat Nagarjuna en consorten hun mentale machtsgreep hadden volbracht (want dat was het), bleef het boeddhisme naar veler idee met lege handen achter. De introductie van de leegte, zo gaat deze redenering, zadelde het boeddhisme niet alleen met een nieuwe doctrine op, maar ook, opnieuw, met het spookbeeld van nihilisme. En zie, daar was de boeddhanatuur, een soort quasi-atman, soms ook als zodanig aan de man gebracht, maar dan alleen om het snel weer af te leren, zeggen velen vergoelijkend. Is boeddhanatuur de appel die gegeten wordt van de boom van goed en kwaad?

Iedereen die wil, mag me verketteren, hoewel dat onboeddhistisch is (nou ja, dat geloven we dan maar). Daar heb je er weer eentje, zo’n zenboeddhist die de bietenbrug opgaat. Hij schijnt ook al iets met Shinrans Anderkracht te hebben, die cryptokatholiek. Die eindigt vast bij Advaita Vedanta.

Zulke suggesties sissen althans regelmatig omhoog uit mijn mailbox wanneer zich daarin weer enige slang naar binnen heeft weten te wurmen. Ik kijk geamuseerd toe en neem in gedachten maar zo’n leuke slang uit een Disneyfilm voor ogen die je met hypnotiserende ogen en verleidelijke praatjes in zijn wurggreep probeert te lokken. Niet dus.

Zelfopgelegde begrenzing

Toch maak ik graag omzwervingen in het land dat begint waar de grenzen van het boeddhisme poreus zijn. Er zijn zo veel anderen die zoeken naar bevrijding. Als -isme kan boeddhisme zo benauwend voelen. Met Linji zeg ik: als je boeddhisme op je weg tegenkomt, dood het dan. Zonder die zelfopgelegde begrenzing valt er niets meer aan doctrines te declameren, kun je in vrijheid vergelijken en hartelijk lachen om de Nagarjuna’s en de andere pausen van het boeddhisme.

Zo ongeveer zat ik na te mijmeren toen het telefoongesprek met mijn vriend ten einde was. Ik dacht eraan hoe een halve eeuw of langer geleden mensen als Sartre schreven over onze cultuur als een leeggehaalde winkel. De dialectiek van de Verlichting van Adorno blijft zo actueel. De mensen scheppen monsters die ze niet weten te beteugelen. Ze hebben de middelen in handen voor hun bevrijding maar slaan liever op de vlucht voor hun verantwoordelijkheid.

Thuiskomen

In die omgewoelde, ontkerkelijkte grond landt het boeddhisme dat wij nu kennen. Hoe velen vluchten in het boeddhisme omdat het een alternatief is dat veilig voelt? Veilig? Ruk die voorhang weg en zoek de poreuze grenzen op. Gaat heen en vermenigvuldigt u in vrijheid! Dat is de uitdaging. En dood de Boeddha wanneer deze op uw weg komt, evenals uw leraar, in de geest van Linji, die maffe, maar wel kraakheldere leraar uit de gouden tijd van het klassieke Chinese zenboeddhisme.

Na zulke omzwervingen is het altijd goed thuiskomen in, ja, wat eigenlijk? Er is welbeschouwd geen thuis en daar is het goed thuiskomen. Thuiskomen in de wetenschap dat je maar wat aanrommelt, net als iedereen die verder op weg is. Je rommelt wat aan met je Satipatthana Sutra en je rommelt wat aan met je Achtvoudig Pad. Wat deert het eigenlijk of je ook wat aanrommelt met brahman en atman? Niets om elkaar hard te vallen. Bevrijding is fluïde, vluchtig, en daarom juist bevrijding. Overal te vinden en nooit op, behalve als je haar probeert te vangen en te bevatten. En God zag dat het goed was. Voor mijn part, ook goed.

De twijfel, de twijfel, zo gezond onveilig… De grondeloze diepte, zonder houvast… Niet-weten… Ja, daar is het goed thuiskomen na zo’n telefoongesprek.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#Atman #boeddhanatuur #CarlGustavJung #HogerZelf #JulesPrast #SimonVestdijk #ThomasMerton #toekomstReligie

Boeddha’s vervolg over to-be-or-not-to-be: Eternalisme noch Nihilisme

De leer van Boeddha zit vol potentiële misverstanden en dingen die weliswaar dagelijkse taal gebruiken, maar geen dagelijkse logica volgen. De ‘middenweg’ is zo’n terrein vol verwarring. We beschrijven hem deze keer aan de hand van de zienswijzen die incorrect zijn: eternalisme en nihilisme.

Eerdere reflecties en adviezen uit “Boeddhisme in Perspectief”

Een mogelijk nuttig stukje leeswerk stond twee jaar geleden hier:  https://boeddhistischdagblad.nl/boeddhisme/197985-boeddhas-to-be-or-not-to-be-quiz/ en dat is in zijn uitleg over eternalisme weer gebaseerd op https://boeddhistischdagblad.nl/achtergronden/32061-ontkennen-om-te-kunnen-groeien-anatman/ .

In aanvulling daarop kan ik het niet laten enige reclame te maken voor een recent beschikbare vertaling op de site van De 3 Juwelen; vrijelijk te downloaden maar ook via Lulu in print te bestellen. Want in de tekst van  “Boeddhisme in perspectief: leer en methoden door de eeuwen heen” staan 2 stukken, geschreven door mijn leraar Sangharakshita toen ie pas 30 jaar oud was, die ons op weg helpen.

(Over afhankelijk ontstaan en wedergeboorte)

Wat is herboren? Zeggen dat het herboren ‘wezen’ identiek is aan het wezen dat net dood is, zou neerkomen op het uiterste van eternalisme. Zeggen dat hij niet identiek was, zou nihilisme zijn. De Boeddha vermijdt deze twee uitersten en onderwijst de middenweg, namelijk alleen de leer van geconditioneerde coproductie:

‘Als dit is, ontstaat dat; uit het ontstaan hiervan, ontstaat dat etc.’ Er vindt wedergeboorte plaats, maar in werkelijkheid wordt geen ‘wezen’ herboren. Deze toepassing van de pratitya-samutpada op het proces van wedergeboorte gaat zo sterk in tegen onze diepgewortelde gehechtheid aan de illusie van permanente individualiteit, dat het een van de moeilijkst te vatten ideeën is uit de boeddhistische leer. Het is zelfs intellectueel niet te begrijpen zonder zorgvuldige en onpartijdige studie en een zekere mate van meditatie.

En verderop:

De middenweg in hoogste zin is een synoniem voor het doeleinde van de ontwikkelingsweg –– Nirvana. Dit overstijgt zowel positieve als negatieve predicaten en kan worden gezien als een positie die ‘tussen’, of beter nog ‘boven’, de twee uitersten  van bestaan en niet-bestaan staat. Metafysisch komt dit neer op een verwerping van zowel het eternalisme als het nihilisme, en hun familie van nakomelingen van verkeerde opvattingen.

Doctrines en methoden die een positie innemen tussen de conflicterende uitersten zijn de manifestaties, binnen hun eigen min of meer beperkte terreinen, en op hun eigen hogere of lagere toepassingsniveaus, van de middenweg in zijn hoogste, transcendentale aspect. Alle uitersten of eenzijdige opvattingen en praktijken zijn uitingen van ofwel het eternalisme ofwel het nihilisme, de twee basale verkeerde opvattingen. Binnen elk gebied van denken en handelen komen we ditzelfde triadische principe in een of andere vorm tegen. In elke fase van het spirituele leven worden we geconfronteerd met de noodzaak een keuze te maken tussen een van de twee uitersten, maar kunnen we eveneens het midden zien dat de tegenstelling verzoent door deze te overstijgen. Het volgen van het middenweg, in de zin van de term die samenvalt met de strekking van de vierde edele waarheid, de waarheid van het pad, bestaat in essentie uit het nemen van deze cruciaal belangrijke beslissing op steeds hogere niveaus van het bestaan. Op elk niveau worden de tegenstellingen verleidelijker, ‘spiritueler’, en het midden ongrijpbaarder en moeilijker waar te nemen. Uiteindelijk komt het neer op één keuze. Aan de rechterkant het eeuwigheidsdenken in zijn subtielste en meest principiële vormen: het absolute, zuivere wezen, de godheid, de goddelijke grond. Aan de linkerkant de archetypen van het nihilisme: vernietiging van de ziel in God, de oplossing van het lagere zelf in het hogere zelf, het samensmelten van de druppel in de oceaan. Tussen beide in en tegelijk erboven, zoals de volle maan tussen de heldere klaarte van de oostelijke en de westelijke sterren, staat de eigenlijke middenweg in al zijn zuiverheid, onaangetast door de schaduw van een positief of negatief concept.

Gevolgen van deze adviezen

Wat mij het meest inspireert aan deze 70 jaar oude analyses is dat het iets ongrijpbaar hoogstaands, het inzicht van de Middenweg, toch in taal probeert te vatten. Maar steeds weer benadrukt dat het  ‘voorbij de woorden’ gaat, die Middenweg. Bij het eerste fragment, over wedergeboorte, is vooral belangrijk dat de extremen vermeden worden: nee het is geen totaal uitdoven want er gaat iets door naar de toekomst. Maar nee, dat is geen herkenbare en ongewijzigde ziel-van-Ujukarin-1.0 die als een soort geest indaalt in een nieuw lichaam en een tulku wordt. Want permanente individualiteit is een illusie…

En het 2e  fragment benadrukt juist dat beide extremen je in de war brengen. Het extreem van ‘het samensmelten van jouw individuele ik in het geheel zoals een druppel met de oceaan samensmelt’ is negatief nihilisme. Maar ook het opgaan tot een goddelijk wezen, eternalisme, is negatief; het gaat uit van iets onveranderlijks, de Atman.

Boeddha leerde ons juist Anatman: het is niet enig permanent zelf (Atman) dat verlichting bereikt. Het is meer dat jijzelf getransformeerd wordt tot je verlichte en gelukzalige identiteit; in psychologische termen noemen we dat ook wel eens ‘veranderen van individualist in een waarachtig individu’. Ook die verlichte identiteit is zeker geen eenheidsworst, en je behoudt een aantal karaktertrekjes van je oude identiteit. Kijk maar eens hoe Boeddha’s discipelen zoals Saripoetra en Moggalana onderling van elkaar verschilden, of hoe je in de Gosinga soetra  kunt zien dat iedere Verlichte recht heeft op zijn eigen weergave van de realiteit! Je kunt juist transformeren omdat je ‘oude’ ik maar ook de hele samsarische wereld onderhavig zijn aan vergankelijkheid: de Vorm, Gevoelens, Waarneming, Bedoelingen en Daden van bewustzijn oftewel de vijf Skandha’s waaruit ze bestaan zijn stuk voor stuk niet permanent. Zoiets permanents als een Atman kán dus gewoon niet volgens deze wet van vergankelijkheid.

De valkuilen

We moeten echter niet te ver doorschieten in het uitwerken van anatman, dus het ontkennen van eternalisme. Je kunt er ook in ‘doorschieten’ en alsnog niet je eigen groei helpen maar die blokkeren. Of het tegendeel, met de mond het boeddhisme belijden maar qua gedrag alsnog aan wat tegenstrijdige inzichten vasthouden. Ik zie geregeld drie valkuilen waarin medestudenten vallen rondom dit concept.

• Nihilisme in de zin van ‘Verlichting betekent uitdoven van mijn eigen oude zelf en een opgaan in de Universele Bodhicitta waarin wij allen meer en meer gelijk worden’. Het is misschien wel de meeste gevaarlijke valkuil omdat hij makkelijk ontstaat binnen een idealiserende relatie tegenover een Dharmaleraar/-res danwel een goede sangha – we kopiëren meer en meer van anderen maar verliezen daarbij niet alleen gaandeweg onze onverlichte identiteit maar elk stukje individualiteit! Zo gedragen we ons dus meer en meer als de onderdanen van de één of andere enge sekte…
• Nihilisme in de zin van ‘Er is geen God en alles is vergankelijk, dus meer dan het vergankelijke materiële is er niet echt. Nirvana is uitdoven van dat materiële, alles is gewoon Leegte en zinloos’.
  Deze laatste valkuil ontstaat relatief makkelijk in het Westen vanuit een vrij negatieve/ontkennende geesteshouding, maar staat mijlenver van de Dharma af. Begrijpen van sunyata (Leegte) in Boeddhistische zin leidt je namelijk juist tot een erkennen hoe Vol van positieve energie en potentieel tot Wijsheid en Compassie het universum is, en tot een jezelf één voelen met het universum en alle wezens daarin.
  Ook deze valkuil is niet uniek hedendaags. Candrakirti, een Indiaas wijsgeer en volgeling van Nagarjuna, oreerde reeds “Het is beter om in een vaststaand Zelf te geloven zo torenhoog als de berg Meroe dan een verkeerd inzicht te hebben in de leegte van het Zelf.” Dus volgens hem was valkuil 3) minder blokkerend dan valkuil 2), omdat je met 1) in ieder geval erkent dat er iets Groters is dan alleen maar het materiële.
• Eternalisme, in de zin van ‘Ik wil verlichting bereiken toch ook wel een beetje voor mezelf’. Het aloude Atman concept dus dat via een achterdeur naar binnen sluipt. Je ziet het o.a. bij sommige volgelingen van het Vajrayanaboeddhisme, die de leringen van de Lama’s dat er geen persoonlijke verlichting bestaat en het tulku-concept niet voldoende diepgaand doorgronden.

En het mooie is dat je in deze valkuilen ook weer Boeddha’s Middenweg terugziet: hij ervoer, en leerde ons, juist een wijsheid die precies tussen Eternalisme en Nihilisme in ligt…

Concrete inspiratie

De Middenweg wordt vooral concreet gemaakt in wat hij niet is, maar weinig in wat hij wél is. Toch staat in bovenstaande tekstfragmenten wel wat duiding. Zoals De (..) overstijgt zowel positieve als negatieve predikaten en kan worden gezien als een positie die ‘tussen’, of beter nog ‘boven’, de twee uitersten  van bestaan en niet-bestaan staat en maar kunnen we eveneens het midden zien dat de tegenstelling verzoent door deze te overstijgen.

Het voorbeeld dat ik wel eens gebruikt hebt betreft het besturen van een land of grote organisatie. Let wel: het gaat hier niet om het concrete voorbeeld en concrete taxatie waar de middenweg dan hoort te liggen, maar om het onderliggende denkmodel. Dat is toepasbaar ongeacht je eigen meningen over de voorbeelden. Bij dat besturen polariseren de betrokkenen vaak dat het een lieve lust is; denk maar aan een tekort aan betaalbare energie, de keuze op hoog niveau dat windmolens een deel van de oplossing zijn, maar op elke geplande locatie woest verzet van omwonenden wegens ‘horizonvervuiling’ of ‘schade aan de natuur’ of noem maar op. Een pappen-en-nathouden bestuurder kan slechts polderen tot er een verwaterd compromis ligt, wat binnen een mum van tijd weer tot discussies bij uitvoering leidt. Een staatsman (M/V) praat met beide partijen met een écht luisterend oor, en vindt een oplossing die de tegenstelling overstijgt. Bijvoorbeeld door de omwonenden allen mede-eigenaar te maken van de windmolens, met als stok achter de deur dat zonder windenergie hun rekening de komende 5 jaar zal verdubbelen.

Los van de concrete kanten van voorbeeld, want er zal altijd wel iets op aan te merken zijn, heb ik hiermee hopelijk duidelijker gemaakt wat bedoeld wordt met ‘de tegenstelling overstijgen’. Het gaat om begrijpen wat de extremen zijn, zoals eternalisme en nihilisme. En dan beide partijen ervan duidelijk te maken dat hun extreme mening op foute aannames gebaseerd is, maar dat hetzelfde geldt voor de tegenovergestelde mening! Vervolgens kan de Wijze, dat is dan maar even de equivalent in deze discussies van de staatsman (M/V), met alle betrokkenen op zoek naar een zienswijze waar een ieder zich achter kan scharen. Om maar weer het landsbestuur te pakken: een goede balans tussen privébezit en publieke taken. Zodat burgers beloond worden voor eigen initiatief, maar geen roofkapitalisme kunnen beoefenen ten koste van zwakkeren in de samenleving. Of een goede balans tussen vrijheid van meningsuiting en van religie versus mensenrechten voor álle burgers, en de humanistisch-boeddhistische voorschriften over Juiste Spraak; waar het uiten van jouw mening tot agressieve uitspraken naar anderen toe leidt, dan misbruik je vermoedelijk de vrijheid van meningsuiting. De Middenweg vermijdt alle extremen, inclusief eternalisme en nihilisme…

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#Atman #Eternalisme #eternalismeEnNihilisme #juisteSpraak #leraarSangharakshita #middenweg #pratenEnLuisteren #predicaten #saripoetra #staatsman #valkuilen #verlichtingBereiken