Frankenstein in Bagdad

Ik hoorde vertellen – en ik denk dat het waar is – dat een jaar of twintig geleden bij een dorp in het noorden van Irak een massagraf werd gevonden waarin allerlei losse lichaamsdelen lagen. De slachtoffers waren onherkenbaar, maar met enige moeite vielen ze te herleiden tot acht mensen. In dat dorp waren echter tien mensen vermist. Van twee doden ontbrak alles wat identificeerbaar had kunnen zijn. De dorpelingen besloten daarop de ledematen te verdelen over tien kisten, zodat er tenminste tien begrafenissen konden zijn.

Frankenstein

Iets soortgelijks is de premisse van Frankenstein in Baghdad van de Iraakse auteur Ahmed Saadawi. Een man neemt na een bomaanslag waarbij een vriend om het leven komt, allerlei lichaamsdelen van gewelddadig gestorven mensen, naait ze aan elkaar om er één lichaam van te maken om de autoriteiten te dwingen te erkennen dat een volledig mensenleven kapot is gemaakt. Het schepsel komt echter tot leven en begint aan een wraakcampagne: hij doodt degenen die verantwoordelijk zijn voor de dood van degenen uit wier lichaamsdelen hij is samengesteld.

Alleen: als hij eenmaal wraak heeft genomen voor een van de slachtoffers waaruit het schepsel bestaat, verdwijnt het betreffende lichaamsdeel, maar er zijn mensen die zich over hem ontfermen en weer nieuwe lichaamsdelen aan hem toevoegen. Zo heeft hij steeds een andere vorm en gaat zijn wraaktocht van kwaad tot erger – want wat als het schepsel samengesteld begint te raken uit de lichaamsdelen van mensen die het schepsel zelf heeft gedood?

Bagdad in 2005 en 2021

Het verhaal – dat met Mary Shelleys Frankenstein gemeen heeft dat het een lange raamvertelling is rond het verhaal van het schepsel zelf – speelt in Bagdad in 2005, twee jaar na de Amerikaanse invasie van Irak, op het moment dat diverse strijdgroepen de stad onveilig maakten. Dat was al moeilijk, maar zelfs vreedzame activiteiten liepen in die tijd gruwelijk uit de hand, bijvoorbeeld als er geruchten waren over dreigende aanslagen. Misschien herinnert u zich het drama van de honderden pelgrims die werden vertrapt op de brug naar Al-Kadhimiya, een heiligdom waar twee van de sjiitische imams begraven liggen.

Het beeld dat Saadawi schetst is dus grimmig maar ook hilarisch, en bevestigt alle vooroordelen die u en ik over het Bagdad van toen hebben: er wordt geschoten, er zijn explosies en veiligheidscordons, er zijn terroristen. Amerikaanse helikopters vliegen over, bendes nemen de macht over, er is een avondklok en politieverhoren bestaan uit marteling.

Het Bagdad dat ik in 2021 bezocht, was een andere stad, maar allerlei door Saadawi genoemde locaties zijn herkenbaar. Op het plein waar de eerste bom afgaat, heb ik gedineerd (en ik schreef erover) en ik heb geslapen in een van de beschreven hotels langs de Tigris. Maar toen ik er was, was het volkomen veilig. De beschreven stad deed me wel denken aan Mosul, waar veel huizen verwoest waren en handelaren leefden van de aan- en verkoop van meubilair, waar reparateurs goed geld verdienen en waar mensen weliswaar betere huizen kunnen krijgen maar hardnekkig in ruïnes blijven wonen omdat het nu eenmaal hun echte huis is. De film The Lions by the River Tigris, die momenteel in wat kleinere theaters draait, toont dat er erfgoedorganisaties bezig zijn, zoals ook opduiken in Frankenstein in Baghdad.

Het Midden-Oosten

Saadawi’s Bagdad is ook een schets van het Midden-Oosten, waarin dingen die voor ons vanzelfsprekend zijn, net een tikkeltje anders zijn. Het is in Nederland niet zo waarschijnlijk dat een christen ook naar een moskee gaat, maar in Frankenstein in Baghdad gaat een dame wier gebed door Sint-Joris is verhoord, ook enkele islamitische geloftes inlossen. En er is de cultuur van verhalen vertellen, waarbij waarheid niet altijd is wat wij waarheid zouden noemen, maar wat in een bepaalde situatie wenselijk is – bijvoorbeeld omdat mensen moeten lachen.

Lachen moet je ook om Frankenstein in Baghdad, waar je eigenlijk de hele tijd zit te wachten op een zin als Multatuli’s “een dorp dat pas was veroverd door Nederlandse soldaten en dus in brand stond”. En er valt gelukkig een hoop te lachen, zoals om de brigadegeneraal die astrologen en zandwiggelaars in dienst heeft om te voorspellen waar bomaanslagen zullen plaatsvinden.

Gerechtigheid

Maar feitelijk gaat het verhaal over een heel serieus onderwerp: wat is gerechtigheid? De menselijke gerechtigheid faalt in de door de Amerikanen bezette stad, waar een nieuw gevormde regering zich staande moet houden tegenover de milities. De gerechtigheid waarmee misdadigers elkaar afmaken is geen gerechtigheid. En de goddelijke gerechtigheid is ver. Het is feitelijk een verhaal zoals in de Openbaring van Johannes, waar de onschuldige slachtoffers, als het Vijfde Zegel wordt geopend, God aanklagen waarom hij hun bloed zo laat wreekt.

Een oosters wonderverhaal, zoals Frankenstein in Baghdad, is doorgaans bedoeld om een probleem te agenderen waarvoor geen normale oplossingen bestaan, en dat alleen met behulp van een mirakel kan verdwijnen. Zo is het ook met gerechtigheid: het schepsel dat door Bagdad loopt, kan niet bestaan en is als oplossing net zo erg als het probleem, maar Saadawi maakt wel duidelijk hoe moeilijk het is een rechtvaardige samenleving te scheppen. En dat heeft vanzelfsprekend iets te maken met een observatie die de auteur herhaalt, en die van toepassing is op al zijn personages: er zijn geen onschuldige mensen die volledig onschuldig zijn en er zijn geen criminelen die alleen maar crimineel zijn.

#datocurioso

¿Sabían que uno de los errores más comunes de la cultura pop es llamar Frankenstein al monstruo, cuando en realidad ese es el apellido de su creador?

En la novela original de Mary Shelley publicada en 1818, el científico se llama Víctor Frankenstein y la criatura que él ensambla nunca recibe un nombre propio en las casi 300 páginas del libro.

A lo largo de la historia, Víctor se refiere a su creación con términos bastante crudos como "demonio", "serpiente", "monstruo", "engendro" o simplemente "la criatura". El hecho de que el monstruo no tenga nombre es un punto clave de la trama, ya que simboliza su falta de identidad, su rechazo por parte de la sociedad y la negligencia de su "padre" científico, quien lo abandona a su suerte en cuanto ve que su experimento cobró vida.

La confusión masiva empezó sobre todo con las adaptaciones al cine, especialmente la película de 1931 protagonizada por Boris Karloff, donde el título "Frankenstein" aparecía en grande mientras se veía la cara del monstruo en los carteles. Curiosamente, en la novela, la criatura llega a compararse a sí misma con el personaje bíblico de Adán, pero aclara con tristeza que, por el trato que recibe, se siente más como un "ángel caído".

#Literatura #Frankenstein #MaryShelley #Cine

Today in Labor History March 29, 1797: William Godwin married Mary Wollstonecraft. Godwin was an English journalist, philosopher and novelist. And one of the first modern proponents of anarchism. His most famous books are “An Enquiry Concerning Political Justice” and “Things as They Are; or, The Adventures of Caleb Williams,” a mystery novel that attacks aristocratic privilege. Wollstonecraft was a British writer, philosopher, and advocate of women's rights, and is regarded by many as one of the founding feminist philosophers. Her most famous book was “A Vindication of the Rights of Woman” (1792). She died 11 days after giving birth to her second daughter, Mary Shelley, author of Frankenstein.

#workingclass #LaborHistory #anarchism #feminism #marywollstonecraft #williamgodwin #philosophy #novel #fiction #frankenstein #maryshelley #books #author #writer #journalism @bookstadon

I have love in me the likes of which you can scarcely imagine and rage the likes of which you would not believe. If I cannot satisfy the one, I will indulge the other.
-- Mary Shelley (Frankenstein)

⬆ #Wisdom #Quotes #MaryShelley #Hate #Love

⬇ #Photography #Panorama #BartolomeIsland #PinnacleRock #Galapagos

Today in Labor History March 25, 1811: Oxford University expelled Percy Bysshe Shelley for publishing the pamphlet The Necessity of Atheism. Shelley was an English Romantic poet, radical in both his art and his politics. His poem "The Mask of Anarchy," which he wrote in 1819 after the Peterloo Massacre, is one of the first modern descriptions of nonviolent resistance. His admirers included Karl Marx, Gandhi and George Bernard Shaw. He was married to Mary Shelley, author of “Frankenstein.”

#workingclass #LaborHistory #anarchy #anarchism #atheism #marx #poetry #peterloo #massacre #PercyBisheShelley #gandhi #MaryShelley #frankenstein #writer #author #books #fiction #poet @bookstadon

#Frankenstein; or, The Modern Prometheus, one of the great novels is still vital and relevant over 200 years after its publication.

The daughter of firebrand British #anarchists #MaryWollstonecraft and #WilliamGodwin, #MaryShelley infused her masterpiece with the values of her radical milieu and her own experiences as a political and social outsider.

https://thetransmetropolitanreview.wordpress.com/2025/11/07/an-anarchists-guide-to-frankenstein/

#FilmFreitag #KW11
The Bride!

Mary Shelley, Frankensteins Monster und Bonny und Clyde treffen in diesem Film von Maggie Gyllenhaal aufeinander und bilden ein wildes Amalgam aus zeitgetreuer 30er Jahre Optik, fiebertraumhafter Erzählstruktur, feministischen Anklängen und der Zerrissenheit zwischen Lieben-Geliebtwerden, Ich-Du-Gesellschaft und Selbstfindung ähnlich wie bei #PoorThings. Ein Film, der sich traut nicht alles zu erklären, sondern es uns selbst überlässt, darüber nachzudenken, was der tiefere Sinn ist. Wird wohl leider nicht jedem gefallen - aber wer ein kreatives Werk mit Anspruch an eigene Denkleistung sucht, könnte Gefallen finden. Darüber hinaus ein toller Cast mit sehr soliden Leistungen.

⭐️ 4/5

#Kino #Film #Kurzkritik #Filmbewertung #Frankenstein #MaryShelley #maggiegyllenhaal #Fiebertraum