Ingrid Jan 23, 2023
Gaston Dorren

In het Duits komt een heerlijk onlogische manier van zeggen voor.

Voor ons '(Ik had) de ene afspraak na de andere' hoor je in het Duits wel 'Ein Termin folgte dem nächsten'. Letterlijk vertaald: de ene afspraak volgde de volgende.

Geen van beide afspraken is dus de eerste, beide zijn de tweede.

Jan 23, 2023 at 7:27amWeb
Show threadSylvia Wenmackers 🦉🍀Jan 23, 2023
@GastonDorren I like this as much as the next person.
Show threadAudringjeJan 23, 2023
@GastonDorren Jullie kunnen er ook wat van, met "elkaar achterna zitten"
Show threadMaarten van der Meer 🌵Jan 23, 2023

@audringje @GastonDorren Dat is inderdaad raar, nooit bij stilgestaan.

Ik denk dat "elkaar" hier een soort gelijkwaardigheid impliceert? In de zin van dat het niet uitmaakt wie wie achterna zit.

"De goudvissen zitten elkaar achterna" klinkt voor mij niet raar, ook als er maar één actieve partij is. De goudvissen zijn inwisselbaar. Maar "de piranha en de goudvis zitten elkaar achterna" is wel raar omdat het suggereert dat de goudvis ook op de piranha jaagt.

Show threadOlivier Slabbers Jan 23, 2023
@audringje @maartenvandermeer @GastonDorren Misschien zijn er verschillende betekenissen voor nächste dan voor volgende? In mijn oren klinkt nächste verwant aan het Engelse next, dat ook veelzijdiger gebruikt kan worden dan ons volgende. Beetje zoals er in andere talen specifieke woorden zijn voor “precies daar” en “daar in de verte” terwijl wij alles met één woord doen.
Show threadMaarten van der Meer 🌵Jan 23, 2023
@Ik @audringje @GastonDorren "Nächst" en "next" zijn letterlijk "naast" (nah, näher, nächst - nigh, nigher, next - na, nader, naast). Dus oorspronkelijk nabijheid, maar geen volgorde.
Show threadOlivier Slabbers Jan 23, 2023
@maartenvandermeer @audringje @GastonDorren Precies. Maar “de naaste” klinkt raar.
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023

@Ik @maartenvandermeer @audringje Zeker, 'nächster' kán ook dichtstbijzijnde betekenen. Maar bij 'folgen' is er duidelijk sprake van een, nou ja, volgorde. Ik betwijfel zeer of iemand daar aan 'dichtstbijzijnde' denkt.

Het Engels heeft trouwens ook zo'n vergelijkbaar leuk-onlogisch iets: 'each one bigger than the next'. Strikt genomen betekent dat dat ze steeds kleiner worden, maar bedoeld wordt steevast: steeds groter. Dus eigenlijk: each one bigger than the previous.

Show threadOlivier Slabbers Jan 23, 2023
@maartenvandermeer @GastonDorren @audringje Grappig hoe dat soort dingen onbewust ingebakken zijn. Ik vind die next-variant in het Engels dus heel vanzelfsprekend (moest ‘m 3x lezen om te snappen wat je bedoelde) maar in het Nederlands zou ik het nooit zo zeggen. Maar goed, wir schweifen ab.
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023
@Ik @maartenvandermeer @audringje We schweifen zeer ter zake! ;)
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023
@Ik @maartenvandermeer @audringje Maar inderdaad, hartstikke ingebakken. We horen zoiets als een totaal blokje met een vaste betekenis, en letten niet meer op de interne structuur. Totdat een scherp luisterend kniesoor voorbijkomt, of een scherp kijkend kniesoog.
Show threadMaarten van der Meer 🌵Jan 23, 2023
@GastonDorren @Ik @audringje Ik denk dat je wat het Duits betreft gelijk hebt, maar is 'each one bigger than the next' echt 'elk groter dan de volgende', of is het 'elk groter dan die ernaast'?
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023

@maartenvandermeer Voor de betekenis 'naast' heb je volgens mij 'next to' nodig. De betekenis 'dichtstbijzijnde' komt wel voor, maar vooral in uitdrukkingen als 'next of kin'. Als ik nú tegen jou zou zeggen 'the next train is at 12.15', zou je me een flauwe grapjas vinden (en terecht) ook al is de vólgende pas om 13.15.

Maar misschien zie ik iets over het hoofd?

Show threadMaarten van der Meer 🌵Jan 23, 2023
@GastonDorren Collins geeft als definitie 3 'The next place or person is the one that is nearest to you or that is the first one that you come to' met als een van de voorbeeldzinnen 'The man in the next chair was asleep'. Impliceert dat een volgorde? Ik vind het moeilijk. Is er een wezenlijk verschil tussen 'de man in de stoel ernaast sliep' en 'de man in de volgende stoel sliep'?
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023

@maartenvandermeer Goed punt, in dat soort gevallen is het idd gewoon hetzelfde. Niet aan gedacht. Volgens mij is dat vooral zo als er geen duidelijke volgorde, als de volgorde er niet zo toe doet.

Zodra er iets van 'voorwaartse' volgorde is (van hier naar daar, van nu naar straks, in de leesrichting, in de rijrichting, enz.), betekent next volgende. Beweert althans mijn taalgevoel.

Show threadGaston DorrenJan 23, 2023

@audringje Daar stel ik me bij voor dat het ene moment de een achter de ander aan zit, het andere de ander achter de een.
Maar los daarvan: elkaar kan ook zoiets betekenen als 'één deel van een geheel t.o.v. een ander deel', geloof ik. Tenminste, anders snap ik 'in elkaar zakken' niet. Hoe dan ook, opmerkelijk is het allemaal wel.

En verder moet ik grinniken om jouw 'jullie', temeer omdat ik van mezelf niet meer 'jullie' mag denken als het over jou en Duits(ers) gaat... 😁

Show threadMark DingemanseJan 23, 2023
@GastonDorren
Grappig, zelfs de Nederlandse versie heeft dat wel een beetje omdat de iconiciteit van volgorde (eerst 1, dan ander) tegen de semantiek van de tijdsaanduiding ingaat (1 na ander)
Show threadSibrosanJan 23, 2023

@GastonDorren

Ook een mogelijke interpretatie:

De (n+2)de afspraak volgde op de (n+1)ste (die volgde op de geïmpliceerde afspraken 1 t/m n).

Show threadIrinaJan 23, 2023
@GastonDorren Zo kunnen Nederlandse schilderijtjes ook onder elkaar hangen.
Show threadJurjen1973Jan 23, 2023
@GastonDorren Zo! Dat is pas een doordenkertje.
Show threadTim ZwaagstraJan 23, 2023
@GastonDorren Het lijkt alsof op een opmerkelijke manier 'dem nächsten' het onderwerp van de zin is, en niet 'Ein Termin'.
Show threadGaston DorrenJan 23, 2023
@timzwaagstra Dan zou de logica terug zijn. Maar dem nächsten kan natuurlijk onmogelijk onderwerp zijn (behalve in de zelfnoemfunctie, zoals hier).
Show threadTim ZwaagstraJan 23, 2023
@GastonDorren Een andere speculatie: nächst kan in de zin van 'naast' volgordelijk voor en na gebruikt worden? Verouderd, maar in een idioom overlevend?
Show threadRob HooftJan 23, 2023
@GastonDorren ik heb een paar jaar in Duitsland gewoond, en ik begrijp wat je zegt, een klein lachje, maar ik denk dat het toch niet zo zwaar is als je op het eerste gezicht denkt. Wij zeggen “de ene afspraak volgt op de andere” en daar zou je ook kunnen zeggen “haha, wat gek, waarom is de ‘andere’ het eerst”? Zo weinig gek voelt het voor mij ook bij de Duitse zin: Nächste is hier veel meer “andere” dan “volgende”.
Show threadNathanJan 28, 2023
@GastonDorren Vergeet wel niet dat 'ander' oorspronkelijk 'tweede' betekende. De uitdrukking betekent dus fundamenteel hetzelfde, alleen is de betekenis van het woord 'ander' zelf overheen de eeuwen verengd.
Show threadAudringjeJan 29, 2023
@GastonDorren Ik schrijf net een beoordeling voor een werkstuk en betrap mezelf op "ein Absatz widerspricht dem nächsten". Het effect is er een van herhaling: dit is een patroon, komt vaker voor. Als ik zou zeggen "ein Absatz widerspricht dem vorherigen" dan moet ik naar mijn gevoel erbij vermelden om welke alinea het gaat. Dus de twee formuleringen zijn functioneel verschillend. 🤔
Show threadGaston DorrenJan 29, 2023
@audringje (Nu geen tijd voor langere reactie, maar: interessant. Snap ongeveer wat je bedoelt, nog niet helemaal.)
Show threadAudringjeJan 29, 2023
@GastonDorren "ein X folgt/widerspricht/... den nächsten" heeft een 'deze vuist op deze vuist'-effect. Dus herhaling, meervoudig gebeuren.
Show threadGaston DorrenJan 30, 2023
@audringje O ja, zeker, nu snap ik wat je bedoelt. Ik geloof dat ik dat ook al wel zo geïnterpreteerd had. Alleen, als je dat gebruikt met het werkwoord 'folgen' ontstaat er, voor de kniesoor, een vreemde tegenspraak. Pragmatisch gezien is die formulering natuurlijk hartstikke helder.
Show threadChristopher BergmannJan 30, 2023
@GastonDorren @audringje Dank voor de inspiratie voor de post die ik net de wereld in heb gestuurd! ;)
Show threadGaston DorrenJan 30, 2023
@audringje Door je avatar krijg ik toch telkens het idee dat Den Haag/Leiden nog steeds een rampgebied is! ;)