Toerist in Córdoba

Puerta de Sevilla

Ik liet u in de vorige aflevering van dit narcistische winterfeuilleton gistermiddag achter op het station in Málaga, in de hoop dat we fors vertraagd om half drie zouden vertrekken naar Córdoba. Dat gebeurde inderdaad, maar na 500 meter stopte de trein, en na twee uur stilstand reed hij terug naar het station. Dat was niet naar de zin van de eveneens aanwezige Feyenoordsupporters. “Kankerland”, herhaalde een zo’n fan luidkeels, en zo klonk er meer. Niet handig, als de politie op scherp staat voor een risicowedstrijd. Toen we de trein verlieten, moesten we onze legitimatie tonen en haalde de politie supporters uit de mensenmassa. Toen een andere trein ons later naar Córdoba reed, ontbrak in onze coupé de Feyenoordaanhang.

Een snelle wandeling

We hadden, achteraf bezien, vijf uur langer kunnen doorbrengen in Málaga, maar goed: we zijn aangekomen in Córdoba, ooit de hoofdstad van het gelijknamige emiraat. Mijn vriendin was er al eens met haar zus geweest en ook voor mij is de stad niet nieuw – zie dit blogje.

Casa Árabe

We hadden de middag willen besteden aan de wereldberoemde moskee, maar omdat het al avond was, beperkten we ons tot een snelle wandeling langs een aantal kleine sites die nog open waren of geen sluitingstijd hadden, zoals de minaret van San Juan en de Kalifale Baden, die interessant bleken te zijn. Het Casa Árabe is feitelijk een cultureel centrum in een heel oud huis, maar je kon je voorstellen dat een Ibn Rushd op die plek heeft gepiekerd over de betekenis van het woord “tragedie” in het oeuvre van Aristoteles. De Puerta de Sevilla is oeroud en stamt vermoedelijk uit de Umayyadische tijd en er bleek een standbeeld te staan van de dichter Ibn Hazm, de auteur van De ring van de duif. Bij de supermarkt waar we nog snel wat te eten scoorden was een monumentje voor de musicus Ziryab, over wie later meer.

Huis van Jaffar, Madinat al-Zahra.

Madinat Al-Zahra

Vandaag namen we een taxi naar de ruïnes van Madinat Al-Zahra, het paleis dat kalief Abd al-Rahman III (r.912-961) voor zichzelf liet bouwen. Ik wil daar later nog eens een wat langer stuk aan wijden, maar noem nu alleen dat het gaat om een complete stad, waarvan ongeveer een achtste is opgegraven, dat er allerlei restauraties zijn gedaan, dat je er echt wel een dagdeel voor moet uittrekken en dat wij er de enigen waren. “Het is net alsof we in Algerije zijn,” constateerde mijn vriendin en ze had gelijk, want ook daar kun je ongestoord genieten van het werelderfgoed.

Er is een museum met goede uitleg, dat ook vergelijkingen maakte met gelijktijdige kalifale hoofdsteden, zoals Fatimidisch Cairo en Abbasidisch Bagdad en Samarra. Het is allemaal piekfijn gedaan. Als u uit dit blogje één ding onthouden wil, moet het zijn dat een bezoek aan Madinat al-Zahra een volstrekte must is.

Torre de la Calahorra

Córdoba

Een taxi bracht ons terug naar Córdoba, waar we wandelden langs de Guadalquivir, die dankzij de recente regens behoorlijk breed is. Tegenover de stad staat aan het einde van de Romeinse brug de Torre de la Calahorra, waar een klein museum is. Het presenteert El-Andalus als een samenleving waarin culturen elkaar verrijkten, met mooie maquettes en leuke diorama’s. Het was een fijn bezoek, en het was fijn een vleugje utopia te ervaren, maar laten we eerlijk zijn: het idee van vreedzame convivencia was ooit een zinvolle correctie op een onhoudbaar geschiedbeeld, waarin christendom en islam als eeuwige tegenstanders tegenover elkaar stonden, maar inmiddels zijn we een ruime halve eeuw verder. Een samenleving waarin sommige groepen onvolledige rechten hebben, is het aardse paradijs niet, en dat mag je als museum gewoon benoemen.

De Baños Árabes de Santa Maria hebben we niet kunnen vinden. Ik vermoed dat het iets is in de kelder van een restaurant.

De moskee van Córdoba

Uiteraard bezochten we de wereldberoemde moskee, in de achtste eeuw gebouwd door Abd al-Rahman I, die wilde tonen dat het Emiraat van Córdoba voor niemand onder hoefde doen. Sindsdien is het gebedshuis door drie islamitische heersers uitgebreid en door een christelijke heerser verbouwd. Ik was blij er weer te zijn. Een paar maanden geleden was er brand in dit gebouw en ik was daar net zo door ontdaan als door de brand in de Notre-Dame. Dat is wat werelderfgoed is: een plek waar je je emotioneel bij betrokken voelt. Nu liepen we door een gebouw waar bouwvakkers actief waren, en het ziet er naar uit dat de schade snel weer ongedaan zal zijn gemaakt.

Morgen: Sevilla.

PS

Ik noemde Algerije. Ik organiseer een reis en geloof me: die is de hoge prijs dubbel en dwars waard.

#AbdAlRahmanIVanCórdoba #AbdAlRahmanIIIVanCórdoba #Córdoba #convivencia #emiraatVanCórdoba #Feyenoord #IbnHazm #MadinatAlZahra #werelderfgoed #Ziryab

Een geschiedenis van El-Andalus (2)

De leeuwenfontein van het Alhambra

Zo, het vorige blogje moest ik even kwijt. Maar afgezien van het feit dat er weinig reconsidered is, heb ik het genoemde boek van Richard Hitchcock, Muslim Spain Reconsidered, met enorm veel plezier gelezen. En het is natuurlijk ook weer niet zo dat ik er helemaal niets van leerde, want hij bood argumenten voor de “de-islamisering” van de Iberische geschiedschrijving die ik, niet-arabist, nog niet kon kennen. Hitchcock attendeert er bijvoorbeeld op dat het Arabische woord ‘ajam traditioneel werd vertaald als “christelijk”, terwijl het feitelijk een religieus neutraal woord is dat betekent dat iemand imperfect Arabisch spreekt. Dat argument kende ik niet en versterkt het beeld dat religie minder belangrijk was dan voor pakweg 1975 werd aangenomen. En Hitchcock biedt meer redenen om het zwaartepunt niet nodeloos vaak bij de godsdiensten te leggen. Zo wordt de slag bij Las Navas de Tolosa in 1212 in onze bronnen weliswaar getypeerd als religieus conflict, maar plaatste Muhammad an-Nasir geen jihad tegenover de kruisvaart waartoe koning Alfonso VIII van Castilië had opgeroepen. Dat nuanceert de zaak nogal.

Toch ontkent Hitchcock niet dat religieuze tegenstellingen zo nu en dan een rol speelden. De tegenstellingen tussen de diverse koninkrijken en emiraten waren reëel en een vorst kon religie altijd gebruiken om zijn tegenstanders te typeren. Niet alleen scholden christenen en moslims op elkaar, maar moslims noemden elkaar kafir of varken, terwijl christenen tegenstanders beschuldigden van ketterij. Omgekeerd waren er overeenkomsten tussen de religies. De hervormingsbeweging van Cluny is gelijktijdig aan de hervormingen die de Almoraviden introduceerden.

Arabische cultuur in El-Andalus

Wat ik heel sterk vind in Hitchcocks boek, is de ruime aandacht die hij besteedt aan het culturele leven. Allerlei Arabische dichters – de bekendste is Ibn Hazm – worden geïntroduceerd en gecontextualiseerd. Hitchcock attendeert ook op de invloed van El-Andalus op de rest van Europa. Nu hoort dat bij het genre, maar hij heeft nieuwe aanwijzingen. Een fascinerend en voor mij nieuw detail is dat de graaf van Barcelona in 971 naar kalief Al-Hakam II reisde met als geschenk dertig krijgsgevangen én twintig “heren van stand”. Dit lijken geleerden te zijn geweest die zich kwamen verdiepen in de Arabische cultuur. Drie jaar later, toen een gezantschap namens de graaf van Barcelona en keizer Otto II in Córdoba aankwam, reisden de geleerden weer terug, vrijwel zeker met in hun reistassen nieuw gemaakte vertalingen.

Ik werd verder herinnerd aan het belang van Slavische huurlingen, die in de late elfde eeuw, volledig gearabiseerd, leiding gaven aan verschillende deelrijkjes (taifas). Nieuw was voor mij dat de Leeuwenfontein uit het Alhambra in Granada helemaal niet is ontworpen voor de laatste Arabische dynastie van El-Andalus, maar stamt uit het elfde-eeuwse paleis van een zeer voorname joodse hoveling en een kopie is van een soortgelijk waterwerk uit de Tempel van Salomo.

Granada

En nu ik het toch heb over Granada: de laatste vorst, Mohammed XII Boabdil, was niet de schlemiel van de historische traditie. Hij zal wel voor eeuwig geassocieerd blijven worden met de aan sultana Aïcha toegeschreven uitspraak dat hij huilde als een vrouw om datgene wat hij niet had verdedigd als man, maar Hitchcock beschrijft de ondergang van Granada in groot detail, en de waarheid is dat de Castiliaans-Aragonese coalitie tegenover hem eenvoudigweg te sterk was. Er is nog behoorlijk gevochten, Granada raakte na de val van Gibraltar afgesneden van Marokkaanse versterkingen, Boabdil heeft nog geprobeerd steun te verwerven in Egypte. Anders gezegd: hij deed alles wat de leider van een gedoemd koninkrijk doen moest.

Kortom, ik heb Muslim Spain Reconsidered met vrucht en met plezier gelezen. Ik kan het u aanraden. Maar historici moeten eens ophouden om interpretaties die al een kwart eeuw gangbaar zijn, aan te duiden als reconsideration, revisie of nieuw inzicht. Iets meer vaktrots mag best.

#AïchaAlHorra #AlHakamIIVanCórdoba #AlfonsoVIIIVanCastilië #Alhambra #Almoraviden #boek #Cluny #EersteTaifas #Granada #IbnHazm #KalifaatVanCórdoba #LasNavasDeTolosa #MohammedXIIBoabdil #MuhammadAnNasir #OttoII #RichardHitchcock

En la pel·lícula 'El nom de la rosa' es llegeix un fragment d'un llibre escrit fa mil anys a Xàtiva.

El text elegit critica l'amor romàntic com un amor malaltís i destructiu.

El llibre és 'El collar de la coloma' d'Ibn Hazm. Possiblement el més famós tractat sobre l'amor de la història.

Us havíeu fixat mai?

#Xàtiva #AlÀndalus #IbnHazm

"Každému, kdo tě kritizuje, záleží na vašem přátelství.
Každý, kdo zlehčuje tvoje chyby, se o tebe vůbec nestará."

Ibn Hazm

#islám #muslim #muslimové #výrok #ibnHazm #přátelství

„Když se srovnáváte s ostatními ve věcech bohatství, postavení a zdraví, měli byste se dívat na lidi, kteří jsou na tom hůře, než jste vy sami. A když se srovnáváte s ostatními v otázkách náboženství, znalostí a ctnosti, podívejte se na lidi, kteří jsou na tom lepší než vy.“

Ibn Hazm

#islám #muslimové #citace #ibnhazm #náboženství #víra

Un estranger ens recorda les arrels. Impressionant Jason Webster.

Valencia was at the centre of what was known as sharq al-andalus. No one really talks about the Moorish heritage in Valencia, but it was here all the time, right underneath our feet.

#València #Xàtiva #Albufera #Manises #Balansiya #Xarq #AlAndalus #IbnHazm #Arrels #Història #Patrimoni #Gastronomia #Música #Morisc #Mudèjar

https://t.co/TYqHfMV66w

Valencia: what lies beneath

Cover Jason Webster, author and long-time resident, finds the Moors' legacy endures in Spain's third-largest city.

The National