Na de moord op Julius Caesar (1): familie

Portret van een Romeinse dame; Calpurnia zal zo’n kapsel hebben gehad (Museo Nazionale, Rome)

Het was 15 maart 44 v.Chr., Julius Caesar was dood en Marcus Antonius was de enige overlevende consul. En u wil weten wat Marcus Antonius vandaag 2069 jaar geleden aan het doen was.

Dat was niet verheffend. Hij had zich door Gaius Trebonius aan de praat laten houden bij de ingang tot de zuilengalerij bij de Senaatszaal en was er dus niet bij geweest toen de samenzweerders Julius Caesar daar hadden doorgestoken. Omdat het niet onredelijk was aan te nemen dat hij zelf het volgende slachtoffer zou zijn, trok hij – althans volgens Ploutarchos – slavenkleding aan en verstopte hij zich.noot Ploutarchos, Marcus Antonius 14.

Paniek

Ondertussen heerste even verderop, in de Senaatszaal, enorme paniek. Ploutarchos vertelt verder:

Brutus trad naar voren om iets over de daad te zeggen, maar de senatoren hielden het niet langer uit. Ze snelden door de deur naar buiten en door hun vlucht sloeg bij het volk verwarring en radeloze angst toe. De mensen sloten hun huizen of lieten hun geldtafels en zaken in de steek. Ze renden naar de plaats des onheils om te zien wat er gebeurd was of juist weg daarvandaan, nadat ze het gezien hadden.noot Ploutarchos, Caesar 67; vert. Hetty van Rooijen.

Nikolaos van Damascus beschrijft de geruchtenstroom die, zoals te verwachten was, op dat moment losbarstte

Sommigen zeiden dat de gladiatoren bezig waren de Senaat af te slachten, anderen dat Caesar was vermoord en dat zijn manschappen waren begonnen met het plunderen van de stad. Sommigen hadden de ene indruk, anderen de andere. Niets was duidelijk, want er was een onophoudelijk tumult.noot Nikolaos van Damascus, Augustus 93.

Het lichaam van Julius Caesar

Enorme chaos dus, daar in de Senaatszaal. Die na enkele minuten natuurlijk helemaal leeg was. Nikolaos van Damascus vertelt wat er gebeurde:

Het lichaam van Caesar lag precies waar het gevallen was, schandelijk bevlekt met bloed – een man die westwaarts was opgerukt tot aan Britannia en de Oceaan, en die van plan was oostwaarts op te rukken tegen de rijken van de Parthen en de Indiërs, opdat, als ook zij waren onderworpen, één rijk zou bestaan van alle land en alle zee onder het gezag van één enkele heerser. Daar lag hij echter. Niemand durfde te blijven om het lichaam te verwijderen. De vrienden die aanwezig waren geweest, waren op de vlucht geslagen, degenen die niet aanwezig waren geweest verborgen zich nu in hun huizen, of veranderden hun kleding en vluchtten naar het platteland.

Afgezien van Calvisius Sabinus en Censorinus was niet een van zijn vele vrienden bij hem – niet toen hij werd afgeslacht en niet daarna. En ook die twee moesten, hoewel ze zich verweerden toen Brutus en Cassius en hun volgelingen de aanval inzetten, vluchten voor de overmacht van tegenstanders. Alle anderen zorgden vooral voor zichzelf.

Even later legden drie slaven het lichaam in een draagstoel. Ze droegen het naar het Forum naar zijn huis. Omdat aan beide kanten de kap van de draagstoel naar achteren was gevallen, waren de slap afhangende handen en de wonden in het gezicht zichtbaar. Niemand kon bij het zien van de man die de laatste tijd als een soort god vereerd was geweest, de tranen nog bedwingen. Luid geween en geweeklaag vergezelde de slaven van alle kanten. Er stonden rouwenden op de daken, in de straten en in de portalen.

Toen ze Caesars huis naderden, hoorde ze nog luider gejammer, want zijn echtgenote Calpurnia snelde met enkele vrouwen en bedienden naar buiten, riep haar man aan en betreurde het ongeluk. Ze had hem tevergeefs aangeraden die dag niet uit te gaan en hem was een veel erger lot beschoren geweest dan ze ooit had verwacht.noot Nikolaos van Damascus, Augustus 95-96.

Lijkbezorging

De drie slaven namen ook zijn papieren mee, en vonden de waarschuwing die Artemidoros van Knidos Caesar nog in de hand had gedrukt.noot Appianus, Burgeroorlogen 2.116. Eenmaal thuis zal men het lichaam hebben gewassen en door een arts laten onderzoeken. Ook werd een lijkmasker gemaakt.

Onder al die wonden werd er slechts één gevonden die naar het oordeel van de arts Antistius dodelijk was, de tweede, die hem was toegebracht in de borst.noot Suetonius, Caesar 82; vert. Daan den Hengst.

Tot zover de gebeurtenissen van die middag, voor zover ze Caesars familie betreffen. Maar de moordenaars hadden ook nog dingen te doen. Daarover blog ik om 14:00.

[Een overzicht van de reeks #RealTimeCaesar is hier.]

#RealTimeCaesar #2069JaarGeleden #Antistius #ArtemidorosVanKnidos #Calpurnia #GaiusCassiusLonginus #GaiusTrebonius #JuliusCaesar #MarcusAntonius #MarcusJuniusBrutus #NikolaosVanDamascus #Ploutarchos