Cornelis de Bruijn (4) Egypte
Cornelis de Bruijn, Alexandrië
Dit is het vierde van dertien stukjes over Cornelis de Bruijn. Het eerste was hier.
***
Egypte
Kunstenaars maakten een grand tour naar Italië: dat was niet bijzonder. Kooplieden voeren weleens naar les échelles du Levant: Smyrna, Constantinopel of de havens van wat nu Libanon heet. En er waren pelgrims in het Heilige Land. Maar slechts weinig mensen uit de Lage Landen kenden Egypte.
Hoewel Cornelis de Bruijn niet de eerste Hollander was die Ottomaans Egypte bezocht, besefte hij hoe bijzonder zijn verblijf was. Vanaf dit punt wordt Reizen door de vermaardste Deelen van Klein Azië gedetailleerder en biedt De Bruijn informatie die nieuw en nuttig was voor de geleerden van zijn tijd (en onze eigen tijd). En de geleerden hadden het geluk dat De Bruijn een professioneel tekenaar was: hoewel de gravures uit zijn boek niet de allermooiste zijn, bevatten ze veel informatie en waren ze beter dan alles wat eind zeventiende eeuw in Europa bekend was.
Na veertien dagen in Damietta vertrok De Bruijn naar Caïro, waar hij ziek werd. Toch kon hij zijn huis verlaten en probeerde hij een mummie te kopen, maar de schilder en de verkoper konden geen overeenstemming bereiken over de prijs. In de laatste week van mei 1681 maakte hij twee korte excursies. Eerst bezocht hij de Koptische kerk van Matareya (waar Jozef, Maria en Jezus zouden hebben verbleven) en daarna nam hij deel aan een excursie naar de piramides van Giza, georganiseerd door de consul van Venetië. De meeste leden van het reisgezelschap gingen picknicken, maar De Bruijn ging verder.
De Grote Piramide
Hij ging de Grote Piramide binnen. Het was niet makkelijk. Hij moest “als een slang” kruipen door het kunstmatige gat kruipen dat de ingang vormde. In zijn boek waarschuwt hij dikkerds om het niet te proberen.
De Bruijn, De Grote Galerij
Eenmaal binnen kon hij enkele tekeningen maken en metingen uitvoeren. Hij probeerde echt met nuttige informatie naar huis terug te keren. En met succes! Zijn tekening van de Grote Galerij was de allereerste afbeelding van het interieur van een piramide. Vanaf nu kon niemand meer beweren dat de piramides graanschuren waren, een oude theorie die in Europa nog altijd gangbaar was.
Nadat hij door de smalle ingang was teruggekeerd en (tot vermaak van de andere toeristen) nogal vies was, klom de onvermoeibare De Bruijn naar de top van de Grote Piramide. Toen hij weer beneden was, stelde de Venetiaans consul voor terug te keren naar Caïro, maar een bezoek aan de Sfinx was uiteraard niet te versmaden, zelfs al was het monument destijds grotendeels bedekt met woestijnzand.
Cornelis de Bruijn, Piramiden en Sfinx van Giza
Kerststal
De Bruijns gravure is interessant, omdat deze iets vertelt over de manier waarop zijn boek tot stand is gekomen. De mannen en de ezel voor de sfinx lijken in de eerste plaats op een kerststal, en zijn waarschijnlijk een toevoeging van de graveur die de etser van het boek maakte, Jan Luyken.
Een ander opvallend detail is dat de piramides van De Bruijn, vergeleken met de echte monumenten, veel te spits zijn. Dit valt gemakkelijk te verklaren. In de Middeleeuwen en de Renaissance hadden kunstenaars het land van de Nijl niet kunnen bezoeken en ze geloofden daarom dat de piramides leken op een piramide die ze wel kenden: de Piramide van Cestius in Rome. Zo tonen de mozaïeken in de San Marco in Venetië, die het verhaal van Jozef illustreren, puntige graanschuren.
De piramide van Cestius en de piramiden in de San Marco
Cornelis de Bruijn, die in Rome de Piramide van Cestius had gezien en de mozaïeken van de San Marco kende, moet bij het voorbereiden van zijn boek zijn gaan twijfelen aan de tekeningen die hij haastig in Gizeh had gemaakt.
In juni maakte De Bruijn een derde excursie. Varend langs de westelijke tak van de Nijl bereikte hij Alexandrië, waar hij nieuwe tekeningen maakte. Een daarvan is de Obelisk die nu staat in het Central Park in New York. Na deze reis keerde hij terug naar Caïro en Damietta, en op 14 juli 1681 verliet hij Egypte, waar hij drie en een halve maand was geweest. Het bezoek had hem veranderd. Hij had nu de ambitie om tekeningen te maken voor geleerden.
Wordt vervolgd.
#Alexandrië #ÉchellesDuLevant #Cairo #CornelisDeBruijn #Damietta #Giza #grandTour #GrotePiramide #Kopten #Matareya #mummie #OttomaanseRijk #ReizenDoorDeVermaardsteDeelenVanKleinAsia #SfinxVanGiza
Thomas Wystrach
Jona Lendering
Felix Neumann
Niko Trimmel
Jona lendering
taz (inoffiziell)
Deutsche Welle (inoffiziell)