We zitten hier nu met z'n allen op Mastodon & maken olifanten-grapjes. Maar wat is een mastodon - in het Nederlands mastodont - eigenlijk? Even een kleine 🧵 met weetjes 🙂.
Mastodonten zijn inderdaad familie van mammoeten & hedendaagse olifanten. Maar ze zijn minder nauw verwant dan je misschien zou denken. Ze splitsen al behoorlijk lang (zo'n 30 miljoen jaar) geleden af van een gezamenlijke voorouder, zoals je kunt zien in dit evolutionaire boompje. Ver voordat wij mensen in the picture kwamen
De Latijnse naamgeving van mastodonten is wat verwarrend. De geslachtsnaam is Mammut, maar het zijn dus *geen* mammoeten. De geslachtsnaam van wat wij als mammoeten kennen, is ook een andere, nl Mammuthus.
Mastodonten leefden ook grotendeels op een andere plek. Hun leefgebied besloeg heel Noord- en Zuid-Amerika. [*zie correctie verderop] Mammoeten leefden alleen noordelijk, de hele wereldbol rondom de Noordpool rond. Mastodonten waren net als mammoeten harig, maar hun lichaamsbouw was anders.
Op dit plaatje zie je het verschil in lichaamsbouw tussen mammoeten en mastodonten beter. Een belangrijk verschil zat 'm verder in hun dieet. Mastodonten hadden andere typen kiezen dan mammoeten, omdat zij veel houtachtig materiaal aten - takken, bladeren, ze graasten bomen & struiken af. Mammoeten aten vooral gras.
Wel weer een overeenkomst: beide stierven waarschijnlijk uit door de mens. De laatste mastodonten leefden zo'n 9000 jaar geleden in Zuid-Amerika.
O, nog even een edit want ik vergeet 1 leuk feitje!
Waar slaat die naam mastodon / mastodont eigenlijk op?
Zoals vaker in de biologie is (ook al spreken we graag over Latijnse namen) dit verbasterd oud-Grieks. Het is een samenvoegsel van mastos (borst) en odous (tand), oftewel: een mastodon(t) is een borsttand 🙂.
(En voor wie graag leuke nerdy feitjes over "Latijnse" naamgeving in de biologie leest, raad ik van harte het boekje "The naming of the shrew" aan.)
OK, tik nooit "nu echt einde" aan het einde van een draadje 😉. Een best essentiele correctie:
Ik werd er net, terecht, op gewezen dat er ook in Europa en Azië mastodonten hebben geleefd. Het bovenstaande verhaal geldt vooral voor de bekendste (en laatst uitgestorven) mastodon-soort, Mammut americanum. Maar er waren zuster-soorten. In 1988 is vastgesteld dat de soort Mammut borsoni, oftewel de Europese mastodont, ook hier in Nederland leefde:
https://www.geologievannederland.nl/fossielen/zoogdier-beschrijvingen/europese-mastodont
Ik had dat vd mastodonten die buiten de beide Amerika's leven in eerste instantie gemist omdat dit blijkbaar ook een nog steeds lopende discussie is onder paleontologen.
Hier wordt het ingewikkeld. Het bestaan van mastodon-soorten in Europa & Azië wordt niet door de volledige paleontologische gemeenschap erkend. De soort Mammut borsoni staat daarom ook wel bekend als Zygolophodon borsoni. En het geslacht zygolophodon kent veel potentiële soorten (en synoniemen):
Biologie & paleontologie kunnen verdomd ingewikkeld zijn. Bijvoorbeeld als je dus van reeds lang uitgestorven dieren wilt vaststellen tot welke soort ze horen & wat hun verwantschap is. Wat extra moeilijk is als er maar heel weinig fossiele resten van die (potentiële) soort gevonden zijn. Plus, wat maakt een "soort" eigenlijk tot een zelfstandige "soort"?
Alleen al over die laatste vraag kun je eindeloze discussies voeren, maar daar zal ik jullie in dit draadje niet mee vermoeien 😉.
@nboke De mijne is de 'Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden (Pteridofyten en Spermatofyten)' van Lambinon et al. Wellicht de eerste Nederlandstalige editie van 1983, aangezien ik in 1986-1988 een jaar biologie studeerde (de editie van 1988 bestond toen dus nog niet).
@nboke Ik ben dol op nerdy dierennaamfeitjes 🥰
Mastodon hoort dus thuis in het rijtje planten en dieren waarvan een oude, niet meer gebruikte wetenschappelijke naam voortleeft in de volksnaam, net als de geranium, platypus en brontosaurus (alhoewel die laatste recent een comeback heeft gemaakt).
Nadine Böke
paul einᵇdͣᵃˢ 📎
Mathijs 💛💙
CodeAsm
Gilles DePemig
Patrick Vanhoucke
elmine
Jelle Hoogenboom
petrasybesma
Robert Logger 🇳🇱
dvsoest