Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee… Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

#401NederlandseOperaS #AmsterdamSinfonietta #AthanasiusKircher #AVROTROSVrijdagconcert #BählammsFest #BernardVanBeurden #Concertgebouw #Cultuurpers #DeNationaleOpera #DonGiovanni #GeoffreyPaterson #HanNaChang #HarrisonBirtwistle #HollandFestival #HuangRuo #JoeyRoukens #KröllerMüller #LouisAndriessen #MarieJaëll #MorphicWaves #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsPhilharmonischOrkest #NelsonGoerner #NoordNederlandsOrkest #OlgaNeuwirth #OrsKöszeghy #PanoramaDeLeeuw #PascalGallois #PaulSilverthorne #PierreBoulez #PiqueDame #ReinbertDeLeeuw #Sjostakovitsj #SofiaGoebaidoelina #TheCorridorTheCure #TheaDerks #TheatreOfTheWorld #TivoliVredenburg

Composer Marie Jaëll: French flair, Russian pathos

Marie Jaëll, photo credit Wikipedia

Ifber name had been Marc, not Marie Jaëll (1846-1925), she would undoubtedly be considered one of the leading French composers of the late nineteenth, early twentieth century. But she was a woman – therefore unimportant. During her lifetime praised by none less than Franz Liszt, she was quickly forgotten after her death. At best she lives on in her piano method, which is still widely used in France. Palazzetto Bru Zane puts her music back on the map with an exemplary edition of three CDs, included in a book written in both French and English.

It is to be hoped that concert organizers are willing to listen to and programme her compelling compositions. My experiences in this respect are not very promising. But we live in 2018 and women are on the rise, so I keep my fingers crossed for Marie Jaëll. The more so because her powerful music is performed at the highest level, by such forces as the Brussels Philharmonic Orchestra conducted by Hervé Niquet.

Her orchestral song cycle La Légende des ours (The Legend of the Bears) sketches the tragic love affair of a bear couple. Jaëll immediately grabs you by the throat with pounding rhythms and growling strings in the low registers, evoking the image of a bear storming wildly at us. She is a sorceress with timbres, masterfully painting the many different atmospheres: from exuberant cheerfulness to expectant excitement, loveable silence, and utter sadness. Passages rising from the lowest regions dissolve into the most ethereal heights. Yet, no matter how dense and sonorous the texture, the music remains transparent.

The soprano Chantal Santon-Jeffery is the ideal interpreter, bringing across every single emotion with her supple voice and heartfelt interpretation. Striking are the quasi Spanish embellishments in the soprano part, which give the music a joyful and exotic touch. At the same time, Jaëll creates an un-French kind of heaviness, evoking associations with the pathos of her Russian contemporary Tchaikovsky. This highly theatrical song cycle makes it all the more regrettable she never completed her opera Runéa.

Jaëll’s flair for writing appealing melodies and vibrant harmonies is further illustrated by the other orchestral works. Jaëll gives individual musicians ample opportunity to shine in smooth solos. In terms of lyricism, her Cello Concerto is no less appealing than Antonin Dvorák’s or those of Camille Saint-Saëns – with whom she studied for some time. The cellist Xavier Phillips is the ideal advocate; his warm tone and soaring melodies are superbly accompanied by a resonant Brussels Philhamonic under Niquet.

That Jaëll started out as a piano virtuoso is evident from her two passionate Piano Concertos. They are performed with great skill by David Violi (nr.1) and Romain Descharmes (nr.2), both accompanied by the Orchestre de Lille under the baton of Joseph Swensen. Rippling piano runs and hammered chords are counterbalanced by sweet lyricism, embedded in a swirling orchestral accompaniment. No wonder her contemporaries compared Jaëll with Franz Liszt, whose music she often performed. Much to his delight, apparently: ‘She has the brain of a philosopher and the fingers of an artist’, he said about her.

The CDs also feature her two piano cycles Les Beaux Jours and Les Jours pluvieux. In their poetic beauty they emulate the much better known Kinderszenen by Robert Schumann. Parts of the more experimental Ce qu’ on entend…. give an insight into the scientific way in which she investigated the possibilities of sound projection. The accompanying book sketches a good picture of life and work of the idiosyncratic Jaëll, whose powerful voice deserves to be heard in every concert hall.

Hello concert organizers out there, are you listening?!

More info and cd. The German pianist Cora Irsen won the Echo Klassik Award 2017 for her recording of all Jaëll’s piano works. 

#BrusselsPhilharmonicOrchestra #ChantalSantonJeffery #HervéNiquet #MarieJaëll #PalazzettoBruZane #XavierPhillips

@classicalmusic @womencomposers

#MarieJaëll (née Trautmann) 1846 – 1925

#CelloConcerto in F Major (1882)

I. Allegro moderato
II. Andantino sostenuto
III. Vivace molto

#XavierPhillips #Cello

#BrusselsPhilharmonicOrchestra
#HervéNiquet

#musik #music #musique #musica #Jaëll
#modernistmusic
#womencomposers

https://www.youtube.com/watch?v=OwepQVfXFx0