Écht luisteren, empathie en veranderende perspectieven in het 79e Holland Festival

Het Holland Festival opent op 3 juni met City of Floating Sounds van Huang Ruo, een concert in twee delen. Het eerste deel is een muzikale wandeling naar Carré, waarbij de bezoekers via een app een orkestwerk door de stad laten klinken. In de zaal wordt vervolgens de volledige compositie live gespeeld, gevolgd door Shattered Steps van dezelfde componist.

In de daaropvolgende weken biedt het […]

Holland Festival 2017: democracy, Indonesia, women composers

The coming edition of the Holland Festival, running from 3 to 25 June, features 33 Dutch premières and 17 world premières. The festival celebrates its 70th birthday with an unwavering commitment to the arts.

During the presentation in the Amsterdam Bimhuis on Tuesday 7 February Annet Lekkerkerker, director of the festival, quoted Henk Reinink, one of its founders: ‘We initiate this festival in order to realize something great with joint forces.’

From spectators to ‘introspectors’

This was in 1947. Lekkerkerker stressed that seven decades later this mission statement is still in full force. ‘Shortly after World War II people acknowledged the importance of the arts.’ Unfortunately this is no longer a given in these troubled times, where all former certainties seem to be under attack from populist forces. Lekkerkerker, however, insists: ‘Art forms an essential and indispensable part of our lives. It broadens our perspective and turns spectators into “introspectors”.’

Democracy

The festival has two main themes. The first one is highly topical: democracy in all its different aspects, with eye-catching events such as The Nation, a theatrical thriller about tensions in the ‘multi-culti’ Netherlands by Eric de Vroedt; My Country, a production of the British National Theatre on the Brexit; Octavia. Trepanation, a new opera of Dmitri Kourliandski investigating the mechanisms of the Russian Revolution in 2017, and La Democrazia in America in which Romeo Castelucci probes the function of theatre.

Contemporary music from Indonesia

The second theme is Indonesia, the former Dutch colony that was only granted its independence in 1949, after fierce struggles and under international pressure. Even today Indonesia is a sore point in Holland, where relatives of the train hijackers that were brutally killed in 1977 are still fighting for justice.

To this day Indonesia is often mainly viewed from a colonial perspective, but the festival chooses to zoom in on contemporary art from the sprawling archipelago. ‘A Night in Indonesia’ presents a five hour long mini-festival in the famous pop venue Paradiso on 16 June.

It features underground bands combining elements from traditional Indonesian music with pop, rock, folk, noise and/or electronics.’ The duo Boi Akih of jazz singer Monica Akihary and guitarist Niels Brouwer will première Controlling the Swing, commissioned by the Holland Festival.

The next day Ensemble Modern presents Ruang Suara in Muziekgebouw aan ‘t IJ, showcasing music from young Indonesian composers that was crafted in close cooperation with the Germans.

In the infectiously Dah-Dha-Dah by Gema Swaratyagita, the musicians only seem to fill the stage in passing, producing weird & crazy sounds along with purely musical ones. Swaratyagita herself has a vocal part and plays the suling, an Indonesian recorder.

Religions without borders

The Dutch-Indonesian composer Sinta Wullur will realize Temple of Time. She specially designed it for the Holland Festival Proms in the Amsterdam Concertgebouw on 24 June. Audience and musicians are encircled by 84 gongs from Wullur’s chromatic gamelan.

The gong players and eight vocalists from different religious traditions will perform both traditional and newly composed music. The texts are based on ancient sacred texts from the four world religions about the passage of time.

At the presentation Wullur mentioned that while at school in Indonesia, her religious classes were evenly dedicated to Catholicism, Protestantism, Hinduism and Islam. Librettist Miranda Lakerveld pointed out that this seems less obvious today, considering how difficult it was to find appropriate religious texts that both respect tradition and avoid sensitivities.

Sacred grounds

The Proms also feature the world première of Sacred Environment, a collaboration between the Australian-Dutch composer Kate Moore and visual artist Ruben van Leer. In this oratorio the singer Alex Oomens makes a trip to Hunter Valley in virtual reality, the audience following her to the temple on the sacred grounds of the Australian Wonnarua and Darkinjung tribes.

Theo van Gogh meets Gilbert & George

I look especially forward to Huba de Graaff’s music theatre piece The Naked Shit Songs. It is based on an interview of Theo van Gogh with the British artists Gilbert and George in 1996. The discussion addresses such diverse themes as art, sex and religion, Muslims, fundamentalism and death.

Huba de Graaff set the (almost) complete interview to music. This is the more poignant since Van Gogh – who was very outspoken and straightforward on controversial issues – was murdered by an Islamic fundamentalist in 2004.

As is its wont the Holland Festival chooses to walk untrodden paths. Not only does it address topical themes, but it also prominently features  women composers, still too often overlooked in regular concert programmes. It can only be hoped they won’t again be forgotten when artistic director Ruth Mackenzie leaves for Paris in 2019.

#HF17 #AnnetLekkerkerker #GemaSwaratyagita #GilbertGeorge #HollandFestival #KateMoore #MonicaAkihary #RomeoCastelucci #RuthMackenzie #SintaWullur #TempleOfTime #TheoVanGogh

Moritz Eggert: ‘Ik wil Wagner zijn onschuld teruggeven’

Antwerpen, 24-4-2013 – De Vlaamse Opera vroeg de kunstenaar Jan Fabre een productie te maken rond zijn geliefde componist Richard Wagner. Hij zoomt in op diens getroubleerde relatie met Friedrich Nietzsche, zelf een niet onbegenadigd componist. Aanvankelijk was deze diep onder de indruk van Wagners vernieuwende vorm van muziektheater, maar toen zijn oudere vriend zich verloor in grootheids- en godsdienstwaan, haakte de filosoof gedesillusioneerd af.

Voor Tragedy of a Friendship werkte Fabre nauw samen met de Vlaamse auteur Stefan Hertmans en de Duitse componist Moritz Eggert. Een opera mag het eindproduct niet genoemd worden, want dat schept verkeerde verwachtingen volgens Eggert. Het is wel een Gesamtkunswerk in de zin van Wagner, maar dan zonder de dwingende bombast. Lees hier het gesprek dat ik met hem had voor de website muziekvan.nu. De productie wordt in juni ook uitgevoerd in het Holland Festival.

Moritz Eggert ® Mara Eggert

#HollandFestival #JanFabre #MoritzEggert #muziektheater #Nietzsche #opera #StefanHertmans #TheaDerks #VlaamseOpera #Wagner

Tweede programma over Reinbert de Leeuw op VPRO Radio 4

Hilversum, 16-5-2013 – Aangezien pianist, componist en dirigent Reinbert de Leeuw later dit jaar 75 jaar oud wordt, vroeg producer Aad van Nieuwkerk van VPRO Radio 4 mij een drietal programma’s over deze nestor van de nieuwe muziek te maken. Samen spitten we het omvangrijke opnamearchief door en kozen hieruit de mooiste stukken, die veelal nog niet eerder op cd verschenen. – Het was letterlijk schatgraven in het omroeparchief nu het nog kan.

De opnames worden gelardeerd met gesprekken die ik voerde met Reinbert de Leeuw over de onderhavige componisten. Vandaag beginnen we met Arnold Schönberg, de grote vernieuwer die begin 20e eeuw de atanole en later de twaalftoonsmuziek ontwikkelde. Diens Suite opus 25 komt tot klinken in een bewerking voor dubbelblaaskwintet en contrabas van Jan van Vlijmen, levenslange vriend van De Leeuw. Van Oliver Knussen, eveneens een goede vriend van Reinbert de Leeuw, klinken Songs for Sue en Songs without Voices. 

De ouderen onder u herinneren zich vast nog wel de ultratrage uitvoeringen waarmee De Leeuw in de jaren zeventig de vroege pianomuziek van Erik Satie op de kaart zette. – Zijn opnames werden zo populair dat ze zelfs de populaire hitlijsten aanvoerden. Van hem klinkt het geestige ballet Relâche, dat hij in 1924 maakte met Francis Picabia. Dit stuk wordt gevolgd door Quartets I-VIII van John Cage, met wie De Leeuw nog persoonlijk werkte en die een directe geestverwant is van Satie. Vanavond hoort u een op cd verschenen opname van diens Gnossiennes, uiteraard met Reinbert de Leeuw aan de piano.

In 1989 ontdekte Reinbert de Leeuw ‘De Russen’, dankzij de programmering van Elmer Schönberger, die dat jaar muziek uit de Sovjet-Unie centraal stelde in het Holland Festival. De Leeuw was meteen geboeid, vooral door Galina Oestvolskaja en Sofia Goebaidoelina, wier spirituele composities getuigen van een ongekend raffinement aan klankkleur en zeggingskracht. Vanavond hoort u een vroeg werk van Goebaidoelina, Rubayat, op teksten van Omar Kayyám. In ons gesprek vertelt De Leeuw dat hierin al onmiskenbaar de eigen stem van Goebaidoelina doorklinkt.

Het programma wordt uitgezonden door de VPRO op Radio 4 van 20.00-23.00 uur. Veel luisterplezier! Aad van Nieuwkerk zette de gefilmde versie van mijn gesprekken met De Leeuw op YouTube. Hieronder het gesprek met Goebaidoelina, de gesprekken over Schönberg en Satie vindt u als link onder hun namen hierboven. Ik schreef vorige week al een artikel voor Cultuurpers over de drie programma’s. Die leest u hier.

#AadVanNieuwkerk #ArnoldSchönberg #Cultuurpers #ElenaFirsova #ElmerSchönberger #ErikSatie #HollandFestival #JohnCage #OliverKnussen #ReinbertDeLeeuw #SofiaGoebaidoelina #TheaDerks #VPRO

Sunken Garden: Schuld & boete vóór, na, met en in de dood

Amsterdam, 6-6-2013 – Afgelopen april deed de première van de opera Sunken Garden van Michel van der Aa in het Barbican Theatre in Londen nogal wat stof opwaaien. Deze coproductie van de English National Opera, Holland Festival, Opéra National de Lyon en Luminato Festival was met veel bombarie aangekondigd als ‘de eerste 3D-opera’, die de geschiedenis van het muziektheater definitief zou veranderen.

Dat viel echter tegen. Hoewel een enkeling in Sunken Garden daadwerkelijk ‘de toekomst van opera’ ontwaarde, was de Britse pers over het algemeen zeer negatief. De Nederlandse pers was milder, maar onverdeeld positief was bijna geen enkele recensent.

Terecht, zo bleek, want het libretto van David Mitchell is erg wijdlopig en nauwelijks navolgbaar, de personages komen niet tot leven en de eindeloze filminterventies houden de zaak enorm op. Het helpt niet dat de muziek ook weinig verrassend en boeiend is. Dat de 3D tuin er inderdaad spectaculair uitziet, voegt niet zoveel toe aan de impact van deze opera. Lees hier de recensie die ik schreef voor Cultuurpers.

#3DOpera #AmsterdamSinfonietta #BarbicanTheare #HollandFestival #MichelVanDerAa #Rabozaal #SunkenGarden #TheaDerks

Desdemona in zwart/wit

Amsterdam, 13-6-2013 – In 1983 publiceerde Christine Brückner het korte verhaal Als je gesproken had, Desdemona. Hierin voert zij de tragische heldin uit Shakespeare’s toneelstuk Othello op als iemand die zich niet willig laat vermoorden, maar haar echtgenoot wijst op zijn kinderachtige en onterechte jaloezie. ‘Hoeveel zakdoekjes heb ik wel niet voor je geborduurd, hoe makkelijk raken die niet zoek?’ houdt zij hem voor. – Vanwege een slingerende snotlap concludeert Othello dat zij overspel pleegt – waarna hij haar zonder pardon de nek omdraait.

Het was altijd mijn droom dit schitterende verhaal ooit op muziek te laten zetten, maar men was mij voor: de regisseur Peter Sellars, de auteur Toni Morrison en de zangeres/gitariste Rokia Traoré zetten in hun productie Desdemona een al even zelfbewuste vrouw neer, die weigert zich neer te leggen bij de mores van het 16e eeuwse Venetië. De jonge Desdemona wordt verliefd op de zwarte veldheer Othello, met wie zij, tegen de zin van haar vader een relatie begint. Haar misvatting is dat zij zijn achtergrond begrijpt, maar hij blijft zwart en zij blijft wit.

Deze thematiek wordt door Sellars en Morrison nader uitgewerkt in de voorstelling Desdemona. Deze werd uitgevoerd in het kader van het Holland Festival, in een uitverocht Muziekgebouw aan ‘t IJ. Een mooie voorstelling, die echter aan het slot ontkracht wordt door een overdaad aan uileggerige politiek-correctheid. Lees hier mijn verslag.

#Desdemona #HollandFestival #MuziekgebouwAanTIJ #Othello #PeterSellars #RokiaTraoré #Shakespeare #TheaDerks

Portret Thea Derks in SOMTimes

In het nieuwste nummer van de SOMTimes, het personeelsblad van het Radio Filharmonisch Orkest, het Groot Omroepkoor en de Stichting Omroepmuziek verscheen een twee pagina’s tellend portret van mij. Onder de titel ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’ vertel ik over mijn muzikale en journalistieke Werdegang.

Hier ben ik erg trots op, want ik werk sinds jaar en dag met veel plezier samen met de omroepensembles en kreeg van hen veel hulp bij het onderzoek voor mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie.

SOMTimes april 2015 ‘Van harmonie en popmuziek naar radio en muziekjournalistiek’

Helaas kwam de foto waarop ik spreek met dirigent Kenneth Montgomery niet helemaal uit de verf. Het artikel werd overgenomen door mijn vroegere harmonie Sub Matris Tutela. Zij plaatsten tevens een link naar mijn #Reinbertlezing op 10 mei in de Schouwburg van Venray. Vanwege het grote succes van de live muziek bij boekhandel Roelants in Nijmegen, zullen mijn neef Will Derks en zangeres Irma Bogers ook dan weer de muzikale omlijsting verzorgen.

Op 1 april klonk alweer de zevende aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender. Hierin zoomde ik nog even in op twee belangrijke voorlopers van Reinbert de Leeuw: de componist en concertorganisator Daniel Ruyneman en de componist Rob du Bois. Dankzij een door hen opgezette concertserie brak Reinbert de Leeuw in 1966 door. U luistert het programma hier terug.

Van 8 tot 12 april vond in het Muziekgebouw aan ‘t IJ het vierde World Minimal Music Festival plaats, met als speciale gast een van de oervaders van de minimal music, Terry Riley. Ik schreef een korte voorbeschouwing. Donderdag 9 april bezocht ik de opera Macbeth van De Nationale Opera, waarvan de première unaniem door de Nederlandse pers werd neergesabeld. Inderdaad viel er veel op de voorstelling en de zangers aan te merken, maar moest het werkelijk zó vernietigend? Mijn evaluatie was iets genuanceerder.

Voor deze culturele website interviewde ik ook de Estse componist Erkki-Sven Tüür over zijn orkestwerk De profundis. Dit beleefde op 17 april zijn Nederlandse première in de AVROTROS serie De Vrijdag van Vredenburg, met het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Olari Elts.

Thea Derks & Erkki-Sven Tüür MCO 16-4-

Ook het klarinetconcert D’om le vrai sens van de Finse componiste Kaija Saariaho beleefde die avond zijn Nederlandse première, met de fantastische Finse klarinettist Kari Kriikku. Gevolgd door een spotlight, dook hij alle hoeken en gaten op, terwijl hij de meest onwaarschijnlijke, soms angstaanjagende, dan weer betoverende klanken aan zijn instrument ontlokte. Ik maakte een reportage voor de live uitzending op Radio 4.

Voor het Holland Festival sprak ik met de componist en filmregisseur Arnoud Noordegraaf over zijn nieuwe multimedia opera As Big as the Sky, die op 11 juni in première gaat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Samen met de Britse librettist Adrian Hornsby neemt hij de Chinese bouwwoede onder de loep, die steden tot gigantische proporties opblaast en dorpjes in ministeden verandert. Centrale vraag is wat ‘authenticiteit’ eigenlijk inhoudt. De decors worden verzorgd door de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Ik ga op 11, 12 en 14 juni ook de inleidingen verzorgen. Zie er erg naar uit!

Thea Derks + Arnoud Noordegraaf voor het ‘moodboard’ van As Big as the Sky 14-4-2015

Afgelopen zondag 19 april ging de nieuwe kameropera Polen in Plan Zuid van Caroline Ansink en librettist Olaf Tempel in première in de Liberaal Joodse Gemeente in Amsterdam. Onderwerp is een jongetje dat de oorlog overleeft in de onderduik, maar daarna terugkeert naar een hem onbekende moeder, die Bergen-Belsen heeft overleefd. Ik had hierover een kort gesprek met Ansink.

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #CarolineAnsink #ErkkiSvenTüür #GrootOmroepkoor #HollandFestival #IrmaBogers #KaijaSaariaho #KennethMontgomery #MuziekgebouwAanTIJ #OlariElts #PolenInPlanZuid #RadioFilharmonischOrkest #Reinbertlezing #VrijdagVanVredenburg #WillDerks

Geslaagde #Reinbertlezing in Drachten

Donderdag 21 mei gaf ik een inleiding bij het concert ‘Ton de Leeuw met de Franse slag’ van Cappella Amsterdam, in de donderdagavondserie van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met Daan Manneke, die studeerde bij De Leeuw en van wie ook twee Franstalige psalmen op het programma stonden. Ik sprak ook met de jonge Franse componist Laurent Durupt, wiens Souffler sur quelques lueurs zijn Nederlandse première beleefde. Bijzonder was, dat de weduwe van De Leeuw en bijna al zijn kinderen aanwezig waren.

Minou de Leeuw, Thea Derks, Arlette + Isabelle de Leeuw, Ina en Daan Manneke MGIJ 21-5-2015

Precies een week later, op donderdag 28 mei was ik bij Boekhandel Van der Velde in Drachten voor een lezing over mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hierin kon ik mooi aansluiten bij de expositie over drie generaties Werkman in Museum Drachten. De componist en pianist Daniel Ruyneman, een belangrijke wegbereider van De Leeuw, was namelijk gerelateerd aan de kunstenaarsvereniging De Ploeg waaraan Hendrik verbonden was. Eerder die middag kreeg ik een rondleiding van curator Annemieke Keizer.

De lezing trok een klein, maar zeer aandachtig publiek, dat na afloop interessante vragen stelde. Een bezoeker was zelfs helemaal uit Emmeloord gekomen om erbij te zijn, die had de biografie al bijna uit. Mijn uitgever Dolf Weverink was ook van de partij, en maakte bovenstaande foto van de signeersessie na afloop. Twee dagen later publiceerde het Friesch Dagblad een groot essay van mij over Reinberts Friese wortels.

Friesch Dagblad 30 mei 2015 Derks

Vrijdag 29 mei was ik bij de wereldpremière van Traurig wie der Tod van Theo Verbey in de omroepserie De Vrijdag van Vredenburg, weer veilig terug in de gerestaureerde Grote Zaal van TivoliVredenburg. Ik had Verbey uitvoerig geïnterviewd en hij vertelde dat zijn stuk een persoonlijke achtergrond had. Hij koos voor de herdichtingen van Chinese poëzie van Hans Bethge, die hij zette voor het Groot Omroepkoor en het Radio Filharmonisch Orkest. Het stuk was bijzonder welluidend en kreeg een ovationeel applaus van de goed gevulde zaal.

Thea Derks signeert Reinbertbio, Boekhandel Van der Velde Drachten 28-5-2015

Twee dagen later verzorgde ik in TivoliVredenburg alweer de inleiding bij het concert ‘De magie van Blechacz’ van Amsterdam Sinfonietta. Het programma was geheel Scandinavisch, met één Oostenrijkse eend in de bijt. Naast werken van Grieg, Sibelius en Rautavaara, klonk het Pianoconcert nr. 23 van Mozart, met als solist de jonge Pool Rafal Blechacz .

Ik sprak voorafgaand over het programma met Willem de Bordes, artistiek coördinator van Amsterdam Sinfonietta. Het werd een memorabele avond: Blechacz heeft een prachtig toucher en de musici speelden onder leiding van concertmeester en artistiek leider Candida Thompson zeer alert, vol energie en spatgelijk. Hartverwarmend is de enorme speelvreugde die zij zonder uitzondering uitstralen.

Op maandag 1 juni was het tijd voor een nieuwe productie van de opera Lulu van Alban Berg van De Nationale Opera & Ballet in het kader van het Holland Festival. Wekenlang gonsde de pers van opwinding, omdat de Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge tekende voor de regie. De superlatieven over diens fantastische inzichten vlogen je om de oren, dus de verwachtingen waren zeer hooggespannen.

Helaas liet Kentridge de opera verdrinken in een overdaad aan beelden. Die zijn weliswaar mooi en vindingrijk, maar het toch al problematische libretto ontbeerde elke diepgang en zeggingskracht. Temeer daar ook zijn personenregie te wensen over liet: je begrijpt geen moment wat al die mensen op  het podium drijft, Lulu incluis. Zo werd de voorstelling een deceptie van niet ingeloste beloftes – zoals de Chinese keizer wiens onnoemlijk prachtige nieuwe gewaden onzichtbaar bleken. Ik noemde mijn bespreking dan ook Lulu en de kleren van Kentridge.

Woensdagavond 3 juni klonk bij de Concertzender aflevering IX van Panorama de Leeuw, waarin ik dit keer inzoomde op de controverses rond ‘soniek’ versus ‘muziek’ en de opera Reconstructie. Zoals gebruikelijk, liet ik ook nu weer enkele historische stukken horen: een opname van het Vioolconcert van Henkemans met Theo Olof uit 1951 en een half uur uit de enige bestaande opname van Reconstructie, gemaakt in 1969. Overstuurd, maar vol energie en nooit te horen op de Nederlandse radio. Het programma is hier terug te luisteren.

Inleiding MGIJ op Dorsen Yesterday Tomorrow Holland Festival 4-6-2015

Gisteravond, 4 juni, gaf ik een inleiding bij de wereldpremière van Yesterday Tomorrow van de Amerikaanse regisseur Annie Dorsen. Zij maakt ‘algoritmisch theater’, door met behulp van computers bestaande teksten en muziek te ontrafelen en weer in elkaar te zetten. Dit keer volgden drie zangers een traject waarin het Beatles lied Yesterday transformeert naar de musical song Tomorrow. De algoritmes van de computer bepalen ter plekke welke noten en woorden ze moeten zingen, en zelfs welke bewegingen ze daarbij moeten maken. Helaas bleef het geheel toch ietwat te veel concept om een uur lang echt te blijven boeien. Maar interessant was het zeker!

#AlbanBerg #AmsterdamSinfonietta #AnnemiekeKeizer #CandidaThompson #CappellaAmsterdam #Concertzender #Cultuurpers #DaanManneke #DaniëlRuyneman #DeNationaleOpera #DePloeg #FrieschDagblad #GrootOmroepkoor #HansHenkemans #HendrikWerkman #HollandFestival #LaurentDurupt #Lulu #MensOfMelodie #MuseumDrachten #MuziekgebouwAanTIJ #PanoramaDeLeeuw #RadioFilharmonischOrkest #RafalBlechacz #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #TheoOlof #TheoVerbey #TivoliVredenburg #TonDeLeeuw #TraurigWieDerTod #VanDerVeldeBoeken #VrijdagVanVredenburg #WillemDeBordes #WilliamKentridge

Reconstructie op Concertzender: één lange aanklacht tegen Amerika

Het Holland Festival is weer achter de rug en ik bezocht aardig wat voorstellingen. Op dinsdag 9 juni ging de opera Koeien van Misha Mengelberg in première in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Deze was overigens niet zelf door Mengelberg gemaakt, maar had jarenlang als wensdroom door zijn hoofd gespookt.

Regisseur Cherry Duyns schiep uit bestaande teksten van Mengelberg een libretto, Guus Janssen zocht er passende stukken bij, die hij samen met de door Mengelberg opgerichte Instant Composers Pool uitvoerde. Het werd een prachtig absurdistische voorstelling. Toen de sterk dementerende Mengelberg na afloop het podium werd opgereden in een rolstoel pinkten velen een traantje weg. Ook ik had de tranen in mijn ogen; het was pijnlijk te zien hoe broos mijn vroegere docent geworden was.

Misha Mengelberg, met Cherry Duyns, toegejuicht door Katrien Baerts, Stadsschouwburg Amsterdam, 9-6-2015

Een dag later, op woensdag 10 juni zat ik alweer in de Stadsschouwburg, bij de met veel bombarie aangekondigde productie Der Untergang der Nibelungen van het Berlijnse Gorki Theater. Het bleek een bombastisch wanproduct en als ik er niet voor Cultuurpers over had moeten schrijven, had ik beslist de zaal verlaten, in het kielzog van een groeiend aantal andere bezoekers.

Donderdag 11 juni ging de multimedia-opera As Big as the Sky van Arnoud Noordegraaf in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. De voorstelling was compleet uitverkocht, net als de twee volgende uitvoeringen op vrijdag en zondag. – Wellicht omdat de Chinese kunstenaar Ai Weiwei tekende voor het decor. Ik deed alle inleidingen, waarbij ik onder anderen sprak met Arnoud Noordegraaf en librettist Adrian Hornsby.

Arnoud Noordegraaf – Thea Derks – Adrian Hornsby – Bart Visser MGIJ 14-6-2015

Het enthousiasme van de makers en het prachtige decor van Ai Weiwei ten spijt, werd ook dit een teleurstelling. De regie (van Noordegraaf zelf) was statisch, het libretto ondoorgrondelijk en de muziek weinig prikkelend. Ook de uitvoering liet te wensen over. Bas Wiegers kreeg het Asko|Schönberg maar niet gelijk en van de zangers wist alleen Zhang Bo als dorpsomroeper zijn rol wat vlees op de botten te geven. De decors en filmbeelden van Ai Weiwei waren prachtig, maar konden de voorstelling niet redden.

Twee dagen na deze ‘Chinese’ opera klonk op dezelfde plek de première van een nieuwe opera van Guo Wenjing, Het innerlijke landschap. Een staaltje ongelukkig programmeren, want het was onvermijdelijk beide producties met elkaar te vergelijken. Het Nieuw Ensemble en een Chinees slagwerkensemble speelden onder leiding van Ed Spanjaard vlekkeloos en de sopraan Shien Timei was zelfs adembenemend. Toch was ook deze voorstelling uiteindelijk onbevredigend, vanwege de gemakzuchtige aanpak van Guo Wenjing. Hier lees je mijn bespreking.

Che Guevara ‘gereconstrueerd’, Theater Carré, juni 1969

Een week later nam ik de tiende aflevering op van mijn programma Panorama De Leeuw bij de Concertzender. Ik had veel reacties gekregen op de uitzending van 3 juni, waarin ik een substantieel deel draaide uit de opera Reconstructie die Reinbert de Leeuw in 1969 maakte met onder anderen Misha Mengelberg.

Op veler verzoek wijdde ik de gehele uitzending van 1 juli aan deze ‘moraliteit’. Het libretto van Harry Mulisch en Hugo Claus volgt de letters van het alfabet en is één lange, rauwe aanklacht tegen het imperialisme van Noord-Amerika. Ik schreef erover voor Cultuurpers. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie behandel ik diepgravend de controverse die deze anti-Amerikaanse productie in 1969 opriep; de uitzending is hier terug te horen.

De afgelopen week werkte ik aan de toelichtingen bij zeven composities van Vanessa Lann, die dit najaar zullen verschijnen op de cd moonshadow sunshadow, genoemd naar het gelijknamige stuk voor het vioolduo Liza Ferschtman en Esther Hoppe. Prachtig hoe Lann steeds weer onze verwachtingspatronen bevraagt, met een intrigerend spel tussen voor- en achtergrond. Ik hou u op de hoogte!

Maar nu is het tijd voor vakantie…

#AdrianHornsby #AiWeiwei #ArnoudNoordegraaf #AsBigAsTheSky #AskoSchönberg #BasWiegers #CherryDuyns #Concertzender #Cultuurpers #DerUntergangDerNibelungen #EdSpanjaard #GorkiTheater #GuoWenjing #GuusJanssen #HarryMulisch #HetInnerlijkeLandschap #HollandFestival #HugoClaus #InstantComposersPool #MensOfMelodie #MishaMengelberg #NieuwEnsemble #PanoramaDeLeeuw #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #ShienTimei #TheaDerks #ZhangBo

Van Han-Na Chang tot Marie Jaëll, Olga Neuwirth en meer

Ik heb mijn blog schandelijk verwaarloosd de afgelopen periode, het was een beetje druk….

Op 9 mei kwam mijn vriend Huang Ruo weer naar Amsterdam, voor het tweede deel van zijn verblijf op uitnodiging van het Concertgebouw, waar hij dit seizoen huiscomponist is. We gingen samen naar een uitvoering van Don Giovanni van Mozart in de Stopera. De regie viel helaas niet mee… Een maand later sprak ik Huang Ruo voor het coverartikel van het oktobernummer van Preludium. Die maand speelt het Carducci Quartet het voor hen gecomponeerde strijkkwartet The Flag Project.

Huang Ruo + Thea Derks, Stadskantine A’dam 6-6-2016

Voor Cultuurpers deed ik een interview met de Koreaans-Amerikaanse cellist/dirigent Han-Na Chang. Zij maakte haar Nederlandse dirigentendebuut met het Noord Nederlands Orkest, waarmee zij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski uitvoerde, met Nelson Goerner aan de piano. Na de pauze stond de Tiende Symfonie van Sjostakovitsj op het programma.

Chang is een interessante, frisse vrouw, die de musici zelfverzekerd en met veel elan door de muziek voerde. Ik bezocht het concert op 27 mei in het Concertgebouw in Amsterdam en werd getroffen door het hoge niveau van de uitvoering.  Na afloop: op de foto!

Han-Na Chang + Thea Derks Concertgebouw 27-5-2016 NNO

Een week eerder, op 15 mei, overleed de Nederlandse componist Bernard van Beurden. Een charmante en enthousiasmerende persoonlijkheid, die zich zijn leven lang inzette voor amateurmuziek. Hij schreef aansprekende stukken, waarin hij niet op de hurken ging maar veel van de musici vergde. Maar nooit té veel, hij wist hen te overtuigen ook de moeilijkere noten met vuur te verdedigen. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers. Als eerbetoon draaide ik in Panorama de Leeuw XX zijn Mis voor sopraan, accordeon, cello en harmonieorkest uit 1989.

Donderdag 19 mei verzorgde ik de inleiding bij het concert ‘Chopin in Bohemen’ van Amsterdam Sinfonietta in TivoliVredenburg in Utrecht. Op het programma stond – uiteraard – het Tweede Pianoconcert van Chopin, met Khatia Buniatishvili aan de piano. De overige componisten waren Tsjechen: Antonín Dvorák, Erwin Schulhoff en Pavel Haas. Ik sprak o.a. met de – Hongaarse! – cellist Ors Kószeghy.

Ors Köszeghy + Thea Derks TivoliVredenburg 19-5-2016

Zondag 29 mei was ik bij een concert in Museum Kröller-Müller in Otterlo, georganiseerd door 401 Nederlandse Opera’s, een organisatie die zich inzet voor vergeten Nederlands operarepertoire. Er werd een hele reeks onbekende aria’s en duetten uitgevoerd, gelardeerd met enkele instrumentale intermezzi. Ik schreef een bespreking voor Cultuurpers.

De hele maand mei luisterde ik met veel plezier naar de muziek van Marie Jaëll, een Franse pianist en componist die geweldige muziek componeerde, waarin ze haar tijd vaak ver vooruit was. Heel fijn dat Palazzetto Bru-Zane nu een boekje met daarin drie cd’s heeft uitgebracht, met uitmuntende uitvoeringen. Dat laat bij vrouwelijke componisten nogal eens te wensen over helaas. Kortom, voorbeeldig, zoals te lezen in mijn recensie. Jaëll is voor mij een grote ontdekking, die veel meer bekendheid zou moeten krijgen.

Marie Jaëll

Op 31 mei sprak ik uitgebreid met Louis Andriessen, jarenlange kompaan van Reinbert de Leeuw, die ook zijn nieuwste opera, Theatre of the World in première bracht. Plaats van handeling was Los Angeles, maar aangezien het een coproductie betrof met het Holland Festival, werd zijn opera ook in Nederland uitgevoerd, in Theater Carré. Het – behoorlijk onnavolgbare – libretto is geïnspireerd op de laatste levensuren van de Jezuïtische wetenschapper Athanasius Kircher (1601-1680). Ons gesprek was er niet minder geanimeerd om. En de muziek was mooi en zeer afwisselend.

Thea Derks + Louis Andriessen 31-5-2016

Vanwege het Holland Festival zit de agenda deze maand sowieso stevig vol. Op 9 juni speelde London Sinfonietta de double-bill The Cure/The Corridor van Harrison Birtwistle in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik schreef een voorbeschouwing en trof na afloop de altviolist Paul Silverthorne, met wie ik enkele malen een nieuwemuziekfestival in Odessa had bezocht. Tot mijn verrassing was ook Birtwistle zelf aanwezig, die ik in het verleden vaker heb geïnterviewd. We gingen samen met dirigent Geoffrey Paterson op de foto.

Geoffrey Paterson – Harry Birtwistle – Thea Derks MGIJ 9 June 2016

Een dag later deed ik de inleiding bij de Nederlandse première van Oh komm, Heiliger Geist voor koor, orkest, bas en sopraan van Sofia Goebaidoelina. Een bijzonder werk, zoals eigenlijk al haar stukken. Meeslepend in zijn heftige geloofsbelijdenis, met een indrukwekkend stamelend koor, dat als het ware huivert voor de komst van de goddelijke genade. Ik maakte voor de live uitzending van het AVROTROS Vrijdoncert een reportage.

Woensdag 15 juni zat ik alweer in de Stopera, voor een uitvoering van Pique Dame van Tsjaikovski. Prachtige muziek, piekfijn uitgevoerd door het Koor van De Nationale Opera en het Koninklijk Concertgebouw o.l.v. Mariss Jansons. Jammer van de wonderlijke regie, waarin Tsjaikovski zelf als handelend personage werd opgevoerd. Dat is op zich nog niet zo erg, maar dat hij samenviel met Vorst Jeletski was buitengewoon verwarrend.

Focus componist van het Holland Festival was dit jaar Olga Neuwirth, de Oostenrijkse componist wier opera Bählamms Fest ik zeer bewonder. Die stond echter niet op het programma, wel drie andere stukken. Ik schreef alle toelichtingen en een muzikaal portret voor het Holland Festival.

Haar in de Gashouder uitgevoerde, avondvullende Le Encantadas viel een beetje tegen. Neuwirth wil er te veel inhoud in stoppen en blijft qua muzikaal idioom een beetje hangen in de vroegere avant-garde. Ook haar stuk Torsion voor fagot solo stond op de rol, tijdens een puntgaaf concert van de Franse meesterfagottist Pascal Gallois in het Bimhuis op zondag 19 juni. Klapper van de avond was Dialogue de l’ombre double van de eerder dit jaar overleden Pierre Boulez.

Joey Roukens na afloop van Morphic Waves, Concertgebouw Amsterdam, 20-6-2016

Last but not least bezocht ik maandag 20 juni een concert van het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw. Joey Roukens is dit seizoen hun huiscomponist en had een nieuw stuk gecomponeerd, Morphic Waves. Een zinderend werk, dat in grote golven de zaal overspoelde, maar af en toe tot rust kwam met lyrische en ingetogen soli van fluit, viool en andere instrumenten. Ik genoot van het uitbundige slagwerk, waarop ik vanaf mijn podiumplaats uitstekend zicht had.

Tussen de bedrijven door werk werk ik aan een toelichting bij Der nächtliche Wanderer van Reinbert de Leeuw, voor een concert in de vermaarde BBC Proms op 4 augustus.

#401NederlandseOperaS #AmsterdamSinfonietta #AthanasiusKircher #AVROTROSVrijdagconcert #BählammsFest #BernardVanBeurden #Concertgebouw #Cultuurpers #DeNationaleOpera #DonGiovanni #GeoffreyPaterson #HanNaChang #HarrisonBirtwistle #HollandFestival #HuangRuo #JoeyRoukens #KröllerMüller #LouisAndriessen #MarieJaëll #MorphicWaves #MuziekgebouwAanTIJ #NederlandsPhilharmonischOrkest #NelsonGoerner #NoordNederlandsOrkest #OlgaNeuwirth #OrsKöszeghy #PanoramaDeLeeuw #PascalGallois #PaulSilverthorne #PierreBoulez #PiqueDame #ReinbertDeLeeuw #Sjostakovitsj #SofiaGoebaidoelina #TheCorridorTheCure #TheaDerks #TheatreOfTheWorld #TivoliVredenburg