Toerist in Madrid (1)
Madrid
Een tijdje geleden, in de zomer van 2023, bezocht ik Andalusië, waar ik – in het kader van mijn reeks over Julius Caesar – het slagveld van Munda kon bekijken. Tijdens die korte reis realiseerde ik me ineens weer hoe prettig ik Spanje had gevonden bij een eerder bezoek, eind jaren tachtig. Na dat bezoek had ik mijn doctoraalscriptie gewijd aan een vergelijking van de romanisering en arabisering, maar daarna was Spanje uit mijn belangstelling verdwenen. Mocht Spanje na na 2023 nog niet voldoende op mijn netvlies hebben gestaan, dan keerde het afgelopen najaar terug, toen ik werd uitgenodigd voor het Hay Festival. De vaste lezers van deze blog hebben de laatste tijd allerlei blogjes over antiek, laatantiek en middeleeuws Spanje zien langskomen.
Gisteren zijn mijn betere helft en ik hier gearriveerd. We hebben de reis al weken geleden voorbereid, want we willen een zwerftocht maken en helaas is autohuur geen optie. Al in november hebben we dus de treinen en de bussen geboekt, zodat we konden profiteren van de korting van Black Friday.noot Ik moet toch eens opzoeken wat dat nou eigenlijk is. Het idee is dat we steden gaan bezoeken met een Romeins, Visigotisch of Arabisch verleden. We zullen zeker niet verzuimen de kathedralen te bekijken en de man die vreesde dat we naar een stierengevecht zouden gaan kijken, kan gerust zijn: die staan niet op ons programma. Ergens herneem ik mijn doctoraalscriptie over romanisering en arabisering, maar het is vooral fijn om voor het eerst in ruim zes jaar met mijn vriendin langer dan een midweek of een weekend op pad te kunnen.
En zo begint vandaag een narcistisch winterfeuilleton, in Madrid. We logeren in een hotel bij spoorwegstation Atocha, dat u zou kunnen kennen, ook als u nooit in de Spaanse hoofdstad was, omdat de naam wel voor eeuwig zal zijn verbonden met de terroristische aanslag die hier in 2004 plaatsvond. Er moet een monumentje zijn, maar ik heb het nog niet gevonden, hoewel we elke hoek van het station hebben gezien. We zijn hier behoorlijk verdwaald geweest.
Uiteraard hebben we al enorme einden door de stad gewandeld, en het gekke is dat het op sommige delen even druk is als in Amsterdam, maar niet half zo ergerlijk. Misschien is dat doordat Spanjaarden rustiger zijn, misschien is het doordat ik in Amsterdam zelf geen toerist ben en me erger aan mensen die mijn weg versperren als ik op weg ben naar mijn werk, misschien is er nog een andere verklaring.
Silvanus (Museo de San Isidro)
De geschiedenis van Madrid is het onderwerp van het San Isidro-museum. Beter gezegd: dat museum is gewijd aan de bewoners vóór het ontstaan van het Arabische fort, dat stond op de plek van het huidige koninklijke paleis. (De archeologische resten van de westelijke toegangspoort zijn te bekijken in het museum met de Koninklijke Collecties.) Het Isidro-museum toont vooral de Prehistorie, de Keltischsprekende Carpetaniërs, wat voorwerpen van het Romeinse en Visigotische platteland en tot slot wat middeleeuws materiaal. Echte topstukken zijn er niet, maar dat wordt meer dan goed gemaakt door solide uitleg en een paar goede animaties. De beste is gewijd aan een Romeins landhuis, waarbij me opviel dat ze de muren weergaven alsof de pleister niet meer fris was, maar al wat los had gelaten. Zeg maar het Romeinse equivalent van het Star Wars-universum, waarin veel dingen er, vergeleken met eerdere science fiction-films, shabby uitzien. Ik vond de keuze van de animatie-maker van het Isidro-museum heel verstandig: de Oudheid was niet schoon.
Robert Capa (Reina Sofia-museum)
Niet ver van ons hotel is het Reina Sofia-museum, waar Picasso’s Guernica hangt. Eigenlijk is de hele collectie daar omheen gebouwd, met veel documentatie over eerder kunststromingen en ook veel documentatie over kunst en propaganda uit de jaren van de Spaanse Burgeroorlog. Ik zag fotomontages van John Heartfield, posters, kranten en ook foto’s van bijvoorbeeld Robert Capa. Het goede was dat je niet alleen de foto’s zag, maar dat er krantenknipsels bij waren, zodat je ook kon zien hoe die foto’s destijds het nieuws vormden. Ik prijs nog even de koffie in de futuristische nieuwbouw.
Naast het Reina Sofia-museum is het Nationaal Antropologisch Museum. Het is klein en geconcentreerd op de Filippijnen, Equatoriaal Guinea en andere voormalige Spaanse koloniën, maar het is rustig en de uitleg is goed. Met een uur heb je alles wel gezien.
El Greco, Allegorie op de Heilige Liga
Verder hebben we inmiddels een bezoek gebracht aan het zojuist genoemde museum met de Koninklijke Collecties. Die zijn ondergebracht in een heel nieuw gebouw dat twee grote afdelingen herbergt: enerzijds de Habsburgse periode en anderzijds de Bourbon-periode. We belandden er min of meer bij toeval, en ik dacht dat we er met een uurtje wel doorheen zouden zijn gerend, omdat dit soort collecties meestal niet zo heel boeiend zijn. Een béétje dynastie laat zijn kunstschatten immers na aan de staatsverzamelingen. Dat is ook in Spanje gebeurd, maar blijkbaar hebben de monarchen nog wat achtergehouden dat erg de moeite waard was. We waren bijna twee uur onder de pannen. Opnieuw: goede uitleg.
Kortom, deze twee toeristen vermaken zich prima. Voor morgen hebben ze meer Madrid op het programma staan. Als ik tijd heb, schrijf ik ook daarover.
#FrankCapa #JohnHeartfield #Madrid #PabloPicasso #SpaanseBurgeroorlog