Korelativni veznici u engleskom

[Za nešto detaljniju, originalnu verziju ovog teksta na engleskom, klikni ovde. // Click here for the original English version of this article on the use of correlative conjunctions.]

Korelativne veznike koristimo da bismo povezali reči, fraze ili klauze unutar rečenice. Uvek se koriste u parovima, na primer: i… i, ili… ili, niti… niti. U jezicima kao što su južnoslovenski često se koristi jedan te isti veznik u paru — ali ne i u engleskom, što dovodi do pravljenja čestih grešaka poput: “I like and apples and oranges” (Volim i jabuke i pomorandže.), ili “Make or tea or coffee” (Napravi ili čaj ili kafu.) Ako nisi uočio grešku u ovim primerima, ovo je prava objava za tebe!

Proći ćemo sada kroz listu uobičajenih korelativnih veznika, počevši od najčešćih i najjednostavnijih kombinacija. Na kraju te čeka i jednostavan gramatički kviz na ovu temu.

i… i > BOTH… AND

I like both apples and oranges.

Volim i jabuke i pomorandže.

ili… ili > EITHER… OR

He can stay either at my place or at yours.

Može da ostane ili kod tebe ili kod mene.

ni(ti)… ni(ti) > NEITHER… NOR

I will neither go shopping nor study for the exam.

Neću ni ići u kupovinu, ni učiti za ispit.

da li… ili > WHETHER… OR

I can’t decide whether to watch TV or go for a walk.

Ne mogu da odlučim da li da gledam TV ili da odem u šetnju.

radije / pre… nego > (WOULD) RATHER… THAN

She would rather live in the country than in a city.

Radije / Pre bi živela na selu nego u gradu.

takav / toliki… da > SUCH… THAT

Such was his success at work that he was quickly promoted.

Takav je bio njegov uspeh na poslu da je brzo dobio unapređenje.

ne samo… nego i > NOT ONLY… BUT ALSO

Not only was he late for class, but he also forgot to bring his homework.

Ne samo da je zakasnio na čas, nego je i zaboravio da ponese domaći.

čim / tek što > NO SOONER… THAN

Ova konstrukcija zapravo ne funkcioniše preko korelativnih veznika u srpskom, pa obratite pažnju. Vodite računa i o neuobičajenom redu reči – inverziji iza prvog korelativa: 

No sooner had I arrived than it started to rain.

Čim sam stigao, počela je da pada kiša.

Slično se upotrebljavaju i ovi korelativi:

HARDLY… WHEN & SCARCELY… WHEN

Hardly had I finished the project, when they offered me to work on another one.

Tek što sam završio projekat, ponudili su mi da radim na još jednom.

Scarcely had the war begun when thousands of refugees left the country.

Čim je počeo rat, hiljade izbeglica su napustile zemlju.

(isto) tako… kao i > AS… AS

This sweater is as expensive as that one.

Ovaj džemper je isto tako skup kao i onaj.

(ne) tako / toliko… kako / koliko > (NOT) AS MANY… AS

(*many uvek uz brojive imenice u množini)

There are not as many people here as I was expecting.

Nema toliko (mnogo) ljudi koliko sam očekivao.

(NOT) AS MUCH… AS

(*much uvek uz nebrojive imenice)

I don’t have as much free time as I’d like.

Nemam toliko/ onoliko slobodnog vremena koliko bih voleo.

što… to / tim > THE + KOMPARATIV… THE + KOMPARATIV

The sooner you start working on your homework, the sooner you’ll finish.

Što pre počneš da radiš domaći, tim pre ćeš završiti.

Sad kad smo prešli korelative, probaj da uradiš ovaj onlajn kviz. A ako imaš dodatnih pitanja na ovu temu, ostavi komentar u polju ispod.

Ja sam Nenad, diplomirani klasični filolog i master kulturologije. Na ovom sajtu objavljujem tekstove vezane pre svega za engleski jezik i književnost, ali i na šire filološke i kulturološke teme.

Ako želiš da dobijaš novi sadržaj sa bloga – čim bude objavljen – unesi svoju imejl adresu u polje za prijavu. Za više informacija o privatnim časovima iz engleskog, latinskog ili starogrčkog, klikni ovde.

Moj rad možeš da podržiš i preko PayPal‑a. Hvala!

Engleska gramatika: upotreba Present Simple i Present Continuous vremena

Ovaj tekst je, uz manje izmene, dostupan i u engleskoj verziji.

Present Simple i Present Continuous dva su sadašnja vremena u engleskom prilikom čije upotrebe učenici često prave gramatičke greške. Nije ni čudo, jer u južnoslovenskim jezicima njihove funkcije obavlja jedno te isto vreme – prezent. 

U ovom tekstu preći ćemo kroz osnovne razlike u njihovoj upotrebi, a na kraju vas čeka i kratak test kroz koji možete da provežbate ovu lekciju.

Ako ste u dilemi koje od ova dva vremena da upotrebite u rečenici, razmislite o sledećem:

I. Da li govorite o nečemu što je privremeno ili je pak stalno i nepromenljivo?

Za radnje koje su stalne i nepromenljive, koristite Present Simple:

I work as a teacher. I teach English. (“Radim kao nastavnik. Predajem engleski.”)

Za radnje koje su privremene, koristite Present Continuous:

I’m on holidays: I’m not working this week, I’m visiting my friends. (“Na odmoru sam: ne radim ove nedelje, u poseti sam kod prijatelja.”

II. Da li se radnja koju opisujete odvija u trenutku govorenja, ili je vaš iskaz opšteg karaktera?

Kada govorite uopšteno, koristite Present Simple:

I love books – I read at least one every week. (“Volim knjige – čitam najmanje jednu nedeljno.”

Water boils at 100°C. (“Voda ključa na 100°C.”)

Ukoliko se radnja odvija u trenutku govorenja, koristite Present Continuous:

Don’t interrupt me now, I’m reading a really exciting book. (“Ne prekidaj me sad, čitam veoma zanimljivu knjigu.”)

The water in the kettle is boiling now. (“Voda u čajniku ključa.”)

III. Da je glavni glagol u rečenici glagol radnje ili stanja?

Opšte je pravilo da glagoli stanja retko i samo u izuzetnim slučajevima mogu da se koriste u Present Continuous vremenu (više o tome kasnije). Drugim rečima, ako ne opisujete neku radnju nego stanje, koristite Present Simple bez obzira na prethodno navedena pravila.

I think this lesson is very easy. (“Mislim da je ova lekcija veoma laka.” Ja to mislim sada, ali glagol think u značenju “mislim”, “smatram”, spada u glagole stanja te se u ovom kontekstu ne koristi u Present Continuous vremenu.)

I own a small house by the sea. (“Posedujem malu kuću pored mora.” Slično prethodnom primeru, ja jesam sada vlasnik, ali glagoli posedovanja poput “to own” i “to have” takođe spadaju u glagole stanje i ne koriste se u Present Continuous-u.)

Ovo su još neki od veoma čestih glagola stanja u engleskom: believe, belong, contain, depend, exist, know, mean, need, prefer, remember, understand. Kao što vidite, nijedan od njih ne izražava neku aktivnost i stoga, čak i kada opisujemo nešto što važi u trenutku govorenja, uz sve njih koristimo Present Simple.

VAŽNE NAPOMENE VEZANE ZA GLAGOLE STANJA

Jedna stvar koja malo komplikuje situaciju, jeste pojava da pojedini glagoli stanja mogu da budu upotrebljeni kao glagoli radnje (i obrnuto), uz promenu značenja:

THINK

I think this is interesting. (“Mislim da je ovo zanimljivo.” – glagol to think u smislu “misliti”, “smatrati” se doživljava kao stanje > Present Simple)

I’m thinking very hard about this problem. (“Mnogo razmišljam o ovom problemu.” – uz predlog about ovaj glagol malo pomera značenje: “razmišljati” o nečemu se više ne doživljava kao stanje, već kao radnja > Present Continuous.)

COME

Evo još jednog primera: glagol to come je najčešće glagol radnje, ali može da bude upotrebljen i kao glagol stanja:

I come from Europe. (“Dolazim iz Evrope.” Tamo živim, ovo je činjenično stanje > Present Simple)

I’m coming from Europe. (“Dolazim iz Evrope.” Prevod na srpski je isti kao da stoji Present Simple, ali upotrebom ovog vremena govornik implicira da se upravo vraća sa puta gde je privremeno bio, a inače živi negde drugde; možemo da ga prevedemo i kao “stižem.”)

BE

Pomoćni glagol to be (“biti”) sam po sebi jeste glagol stanja, ali čak i on može da bude upotrebljen u Present Continuous vremenu, u specifičnom kontekstu:

He is a very good boy (“On je jako dobar dečak…” – inače, to je njegovo uobičajeno svojstvo), but today he is being impossible (“…ali danas je nemoguć.” – Present Continuous za trenutno ili privremeno, svakako nekarakteristično ponašanje).

Slično ovom poslednjem primeru, mnogi drugi glagoli stanja mogu da se koriste u Present Continuous-u kada govorimo o nečemu što nije uopšteno, nego je ograničeno na konkretnu situaciju u kojoj se nalazimo:

LOVE

I love parties. (“Volim žurke” – upotrebom Present Simple-a govornik sugeriše da ih inače voli)

This party is so cool, I’m loving it! (“Ova žurka je super, baš uživam.”)

HAVE

Ranije smo pomenuli glagol to have kao glagol stanja. Međutim, u brojnim glagolskim frazama on se faktički pretvara u glagol radnje i u tom slučaju može da se koristi u Present Continuous-u:

I have a lot of pets. (“Imam mnogo kućnih ljubimaca.” – to have u značenju “imati”, posedovati” je glagol stanja > Present Simple)

I can’t go out now, I’m having lunch. (“Ne mogu sada da idem napolje, ručam.” – glagolska fraza to have lunch, “ručati” nije stanje nego radnja; ukoliko se odvija u trenutku govorenja, upotrebićemo Present Continuous)

I can’t answer the phone, I’m having a shower. (“Ne mogu da se javim na telefon, tuširam se.” – isti slučaj kao u prethodnom primeru: u datoj glagolskoj frazi, to have a shower označava radnju, ne stanje)

Možete sada da uradite jedan kratak gramatički test na ovu temu. Ukoliko imate bilo kakvih nedoumica, postavite pitanje ispod, u polju za komentare.

Prekladové postrehy s Luciou Halovou a časopisom Verzia: na tému pomlčka a spojovník.
Odporúčam i zakúpenie predplatného spomínaného časopisu.

#čiltam #knihy #preklady #gramatika

https://www.instagram.com/share/_z1-8XWCB

Jolas gaitezen, baina ondo | Neotrinkoak asmatzen

https://peertube.eus/w/sxfmzwNpasKjAPbkRSM9WY

Zein da zuzena?

"__________ ikasi dut hori"

#euskara #gramatika