Scenariostudie: multinationale eindberging kernafval gaat niet gebeuren

Een maand geleden zette het ministerie van IenW stilletjes een in de routekaart eindberging aangekondigde studie naar een multinationale eindberging online. De door NRG-PALLAS uitgevoerde scenariostudie laat zien dat een internationale eindberging van kernafval op korte termijn niet zal gebeuren.
Volgens de routekaart gaat de minister (nu een BBB'er) aan de hand van deze studie het ambitieniveau van Nederland bepalen. Gokje? Vervolgonderzoek.

In het eerste nationale programma was opgenomen dat 'voor het realiseren van een eindberging internationale samenwerking niet bij voorbaat [is] uitgesloten'. Dit is de 'duale strategie' gaan heten.

NRG Pallas beschrijft voor het tweede programma nu zes mogelijke vormen van internationale samenwerking, variërend van kennisdeling tot een daadwerkelijke gezamenlijke eindberging. Slechts twee scenario’s bestempelen ze als enigszins kansrijk – en zelfs die vereisen langdurige diplomatieke trajecten, politieke wil en maatschappelijke acceptatie in meerdere landen.

4 weken vertraagd: Scenariostudie multinationale strategie eindberging radioactief afval

— Rijks-antedatering (@rijks-antedatering.bsky.social) 2025-07-02T07:03:08+00:00

Het scenario waarin Nederland zijn kernafval zou overbrengen naar een buitenlandse dump (het "ADD-ON-scenario") wordt als ronduit onrealistisch bestempeld. Geen enkel land heeft zich bereid verklaard om het kernafval van onze industrie te accepteren. En dat is niet verwonderlijk: net als in Nederland is er in vrijwel alle andere landen nauwelijks publieke acceptatie van eindberging en is die afhankelijk van de garantie dat het uitsluitend om nationaal afval gaat. Overigens: "Mocht Nederland zelf wel als gastland voor berging van [kernafval] van andere landen – met een klein [afval]-inventaris – willen optreden, dan bestaat daar zeker belangstelling voor". Tekenen bij het kruisje, wie wil?

Maar toch noemt NRG-PALLAS België als meest (één-oog) kansrijke partner, vanwege gedeelde geologie (klei) en de bestaande samenwerking. Maar ook daar geldt: het Belgische beleid is gericht op nationale berging, en het accepteren van buitenlands afval zal niet gebeuren. Zonder brede maatschappelijke steun is een dergelijk scenario onhaalbaar. Dus sure, partner voor onderzoek, maar dat is niet wat Nederland eigenlijk wil, met haar volle ondergrond....

Zo bevestigt de stilletjes opgeleverde scenariostudie dus wat iedereen al wist: een multinationale eindberging gaat er niet komen. Ondertussen is dit geschmier over een multinationale eindberging al weer haast tien jaar aan de gang. In plaats van te blijven suggereren dat een ander land het voor Nederland wel zal opknappen, moet de sector eindelijk eens verantwoordelijkheid nemen voor zijn eigen nucleaire rotzooi. Oh wacht,

#Euratom201170

NRC: “Onderzoek Rijk naar veilig beheer van kernafval is dusdanig slecht dat het opnieuw moet”

Uit het NRC Handelsblad: Volgens de onafhankelijke commissie die milieuefffectrapportages controleert, zijn de milieugevolgen van de opslag van kernafval „niet of nauwelijks onderzocht, uitgediept, onderbouwd en deels onjuist”.
Net als zestienhonderd anderen, had Laka in maart een kritische zienswijze over de milieueffectrapportage van PVV-staatssecretaris Jansen opgesteld. De zienswijzes en de advies van de commissie verschijnen vrijdag. Het is gebruikelijk dat de regering het advies van de commmissie mer opvolgt. Maar met deze regering weet je het maar nooit.

Lees het volledige artikel in het NRC hier.

Update: Het advies is gepubliceerd.

Uit het advies:

"Het hele rapport is door de vreemde zinsconstructies en de vele herhalingen moeilijk leesbaar. Er lijkt daarbij sprake van een ‘slechte’ vertaling uit het Engels. De schrijvers lijken een beperkt begrip van de Nederlandse situatie en context te hebben. Zo ligt de COVRA niet in landelijk gebied en niet vlak bij de Oosterscheldekering, de Maasvlakte ligt niet in een laag gelegen polder, de A15 loopt niet vast als de stortplaats op de Maasvlakte moet worden uitgebreid, Den Haag heeft geen groot industriegebied, enzovoorts."
(...)
Denk aan in het MER positief beoordeelde milieuthema’s, waarbij de onderbouwing éénzijdig is of niet serieus. Het gaat onder meer om positieve scores voor:

•  stralingsbescherming: bijvoorbeeld de vermelde verbetering van stralingsbescherming lijkt onwaarschijnlijk bij ongewijzigd beleid;
• hulpbronnen: omwille van opwerking van splijtstoffen, waarbij voorbijgegaan wordt aan de milieueffecten daarvan en aan de beperkte mogelijkheden voor reële recyclage en de daaraan verbonden bijkomende afvalstromen;
• landschap en erfgoed: kunstbehoud en gratis te bezoeken kunsttentoonstellingen bij de COVRA.

#Euratom201170 #Milieueffectrapportage #PVV

“In de mist”: Laka publiceert zienswijze kernafval

Vandaag, op de laatste dag dat dit kan, dient Laka haar zienswijze in op het ontwerp nationale programma radioactief afval. Laka geeft haar zienswijze als titel "in de mist".
Wat deze keer heel bijzonder was dat pas helemaal aan het einde van de inspraakprocedure de 7-jaarlijkse evaluatie van de COVRA werd gepubliceerd en dat COVRA afgelopen vrijdag ook nog pardoes nog met twee safety cases en een nieuwe kostenschatting kwam. En daaruit bleek dan ook nog een keer dat er wèl een aparte audit is gedaan naar de vorige kostenschatting. Nou ja, in de mist dus.

In 2015 heeft Laka ook een zienswijze ingediend op het eerste ontwerp NPRA, toen was de titel “Wait and see”. In de aanloop van het eerste NPRA waarschuwde onder andere het hoofd van de Zweedse stralingsbeschermingautoriteit Strålsäkerhetsmyndigheten ons land namelijk om eerder dan het jaar 2130 werk te maken van de eindberging van radioactief afval. Maar de regering stak haar kop in het zand en week in het NPRA niet af van het toen al dertig jaar oude beleid om het aanleggen van een kernafval eindberging op de hele lange baan te schuiven.

Alles is nu anders, maar alles is toch ook het zelfde gebleven. De regering heeft namelijk forse kernenergie ambities, en dan moet je toch wat met dat kernafval. De staatssecretaris van IenW besloot daarom vorig jaar, mede op advies van het Rathenau Instituut, om voor de aanleg van die eindberging niet meer terug te redeneren vanaf het jaar 2130, maar nu “gewoon” te beginnen in een stapsgewijze participatieve aanpak. Dat zou dan mogelijk kunnen leiden tot een beheer- en locatiekeuze in 2050. Vijftig jaar eerder, tel uit je winst.

Tekst gaat door onder de video

En alhoewel de uitbouw van kernenergie in Nederland momenteel niet zo vlot verloopt als een meerderheid in de Tweede Kamer wensdenkt – waarbij de nadruk vooral ook lijkt te liggen bij het frustreren van effectief klimaatbeleid – blijft het toch opmerkelijk hoe veel voortvarender kernenergie wordt opgepakt dan het afhechten van de kernenergie back end. Dan krijg je toch het idee dat dit zaakje stinkt.

Voor twee nieuwe kerncentrale was direct een voorkeurslocatie in beeld, maar zodra iemand ook maar suggereert dat de eindberging uiteindelijk toch in Groningen of Drenthe komt “dan zijn we daar nog helemaal niet aan toe”. Zo stelt dezelfde staatssecretaris van IenW nu dat we rond 2050 goed in kaart hebben wat de mogelijkheden zijn en of we eindberging in Nederland, of toch in het buitenland gaan doen. Akkoord, het is vijftig jaar eerder, maar het is nog steeds pas over 25 jaar dat de overheid overweegt een echt gesprek over eindberging te gaan voeren. Dan vraag je je toch af: hoe moeilijk is het dan om een mijn te bouwen?

De nota radioactief afval uit 1984 had over een bovengrondse opslagtermijn van 100 jaar, het NPRA-2015 over 115 jaar, en het voorliggende ontwerp-NPRA over nog zeker 25 jaar. Hoe het ook zij: comfortabel ver weg. En Laka heeft zo het vermoeden dat zodra die 25 jaar haar ommekomst nadert, enige decennia nader uitstel niet ver weg zullen zijn.

Laka heeft ook nog steeds een kater van de “klankbordgroep” die op grond van het NPRA-2015 zou worden opgezet. Dat werd eerst een kwartiermaker die in 2018 concludeerde dat ‘klankborden’ wel wat passief klonk. Daarop heeft het ministerie van IenW het Rathenau Instituut verzocht op zoek te gaan naar hoe maatschappelijke betrokkenheid bij eindberging wel kan worden georganiseerd. En dat resulteerde dus in een advies om eindberging naar voren te halen.

Daarom geeft Laka haar zienswijze dit maal als titel “In de mist”. Met de geproclameerde vervroeging van de eindberging prijkt er opeens een gat van ruim honderd keer COVRA’s jaaromzet in de eindbergingsbegroting - dat toch echt door de afvalproducenten zal moeten worden gedicht, van de nieuwe participatieve stapsgewijze aanpak bestaat nog niet meer dan een schets, pal op de deadline publiceerde COVRA pardoes nog een nieuwe kostenschatting en twee safety cases die nog kijken naar 2130(!): Eigenlijk hebben we nog geen idee van wat er nu écht gaat gebeuren.

‘Klankborden’ is ondertussen tien jaar bezig maar de overheid houdt maatschappelijke organisaties zoals Laka nog steeds angstvallig buiten de deur. Met die ervaring in het achterhoofd vragen we ons hardop af, welke garantie is er dat als “participatieve stapsgewijze aanpak”, die in 2027 zou moeten beginnen, niet opnieuw een adviestraject wordt ingezet?

En dan is het 2035 voordat je er erg in hebt.

Vandaag is de laatste dag dat je ook zelf een zienswijze kan indienen. Zie voor voorbeelden hier, hier en  hier.

#Euratom201170 #Klankbordgroep #Laka #Rathenau

COVRA publiceert op de valreep eindbergingsonderzoek in zout en klei

Met nog krap 4 dagen te gaan tot het sluiten van de termijn voor het indienen van zienswijzes op het nieuwe nationale kernafval plan, publiceert COVRA vanmiddag twee uitgebreide studies naar de eindberging van kernafval in kleilagen en in noordelijke in zoutkoepels. Bij elkaar ruim 300 kantjes, dus als je daar iets nog over wil zeggen in je zienswijze, wordt het een lang weekend. Maar misschien is dat ook wel niet nodig is want Covra's onderzoeken lijken er nog steeds van uit te gaan dat een eindberging pas in 2130 klaar hoeft te zijn, terwijl PVV-staatssecretaris Jansen vorig jaar, na een advies van Rathenau, die planning juist losliet.
Maar omdat we het niet kunnen laten: drie observaties.

#COPERA #Euratom201170 #Milieueffectrapportage #OPERA

COVRA publiceert onderzoek naar eindberging van kernafval in Zeeuwse kleilaag

Kernafvalverwerker COVRA publiceerde onlangs een afgerond TNO-onderzoek naar de Watervliet-kleilaag onder COVRA in Zeeland. Diep onder de gemeente Borsele ligt namelijk dit "Laagpakket van Watervliet", een kleilaag die mogelijk geschikt is om een eindberging voor kernafval in aan te leggen. TNO heeft nu onderzocht hoe snel radioactieve deeltjes zich door deze kleilaag kunnen verspreiden.

COVRA laat dit onderzoek uitvoeren om zich voor te bereiden op de uiteindelijke aanleg van een ondergrondse kernafval eindberging. Afgelopen najaar besloot PVV-staatssecretaris Jansen de aanleg van zo'n eindberging te versnellen. De onderzochte boormonsters zijn echter al in 2011 genomen bij de voorbereidingen van de na Fukushima afgeketste plannen voor Borssele-2.

Ook opmerkelijk is dat het onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Want het is juist wettelijk verplicht dat de kosten voor onderzoek en ontwikkeling van een eindberging onderdeel zijn van de tarieven die COVRA rekent aan kernafvalproducenten zoals kerncentrale Borssele. Anders is het verboden staatssteun.

Geologische onderzoek ter voorbereiding van kernafval-eindberging leidt vaak tot "gedoe". Daarom ziet COVRA zich genoodzaakt dit soort onderzoeken in de marge van andere projecten te laten uitvoeren. Zoals hier, met boringen bij  de vorige ronde "nieuwe kerncentrales", of, twee jaar geleden, bij een onderzoek naar geothermie onder Delft.

Eerder deze week maakte het Ministerie van IenW bekend dat het vertraagde ontwerp Nationaal programma radioactief afval, waarin ook meer informatie komt over het traject naar eindberging, komende dinsdag 11 februari alsnog wordt gepubliceerd.

#Euratom201170 #NPRA #TNO

Nationaal programma radioactief afval vertraagd; publicatie ‘op korte termijn’

De planning was om afgelopen maandag, 13 januari, het concept van het Nationaal Programma Radioactief Afval (NPRA) en het milieueffectrapport (mer) te publiceren, waarna iedereen kan reageren op het concept. Dat is niet gelukt, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat liet vanmorgen weten dat er momenteel nog de hand word gelegd aan een aantal stukken. Publicatie is wel op korte termijn te verwachten, maar een concrete datum kan niet genoemd worden. Het vorige NPRA, verplicht vanaf 2015, was ook ruim een jaar vertraagd.
Het programma is van belang omdat naar verwachting invulling wordt gegeven aan het voornemen van PVV-staatssecretaris Jansen om te werken aan eerdere eindberging dan 2130. Iets waar Laka al heel lang voor pleit. Het NPRA is het programma waarin Nederland het kernafvalbeleid uiteenzet en wat iedere tien jaar moet worden herzien.

#Euratom201170 #Voorpagina

PVV-staatsecretaris in Kamer over nieuw kernafval-plan

Vorige maand ging er kleine schokgolf door kernenergieminnend Nederland. Chris Jansen, de racistische PVV-staatssecretaris voor openbaar vervoer en milieu had namelijk besloten om te stoppen met het een eeuw vooruitschuiven van de eindberging van kernafval en in plaats daarvan een sneller en participatief besluitvormingsproces in te richten. Dat op basis van een advies van het Rathenau instituut, wat hij als trotse PVV’er omarmde.
In een toelichting in de Kamer gaf hij vorige week woensdag aan dat het ministerie in januari volgend jaar een eerste routekaart naar eindberging publiceert. En eind 2027 komt er dan een eerste plan van aanpak voor een participatieve stapsgewijze aanpak naar de Kamer.

De nieuwe Kamercommissie Externe Veiligheid behandelde afgelopen woensdag het Rathenau-advies over een participatief besluitvormingstraject voor de eindberging van kernafval. Het was al snel duidelijk dat het onderwerp van de eindberging van kernafval niet erg leeft bij de Kamer. Zo had niemand Kamerlid Bamenga van D66 verteld dat het kabinet het jaar 2100 juist had verlaten. En PVV'er Boutkan had zelfs niet eens door dat het deze keer niet over kerncentrales ging. Hij bleef maar roepen dat het sneller moest.

Met het omarmen van het Rathenau-advies om de planning voor de aanleg van de eindberging om te draaien is in september eigenlijk het volledige kernafval-eindbergingsbeleid overhoop gehaald. Dat beleid was namelijk gericht op een eeuw zo min mogelijk doen en daarna dan verder te zien. Omdat dat plan nu door de shredder is, zijn ambtenaren van het Ministerie van IenW dus druk bezig het Nationaal programma radioactief afval (NPRA) te updaten. Het NPRA is het programma waarin Nederland het kernafvalbeleid uiteenzet en wat iedere tien jaar moet worden herzien. Nu de regering vorige maand de eindbergingsplanning heeft omgedraaid moet dat nu worden meegenomen in de nieuwe routekaart naar eindberging die in het NPRA komt. In dat nieuwe NPRA zal dan ook komen te staan hoe de regering eind 2027 tot een plan van aanpak voor de nieuwe participatieve stapsgewijze aanpak komt, aldus Jansen in de Kamer. Maar voor het nieuwe NPRA is dat niet heel veel werk, Rathenau had dat namelijk al uitgewerkt.

Het nieuwe ontwerp-NPRA, samen met de mer, wordt 13 januari 2025 gepubliceerd. Iedereen kan dan een zienswijze indienen. In augustus '25 wordt het programma dan door de Kamer vastgesteld (alhoewel dat tien jaar geleden een jaar vertraging opliep)

https://www.laka.org/nieuws/2024/pvv-staatsecretaris-in-kamer-over-nieuwe-planning-kernafval-530845

#Euratom201170 #Rathenau #Voorpagina #Eindberging #RegeringEnParlement

CieMer: betere afbakening Nationaal Programma Radioactief Afval noodzakelijk

De Commissie voor de milieueffectrapportage adviseert de regering om meer duidelijkheid te geven over de besluitvorming rond kernenergie en radioactief afval. De CieMer vindt dit belangrijk omdat er sprake is van “een stapeling van onzekerheden”. Duidelijkheid over afbakening is noodzakelijk om een goed milieueffectrapport op te kunnen stellen voor het tweede nationaal programma radioactief afval voor de periode tot 2035. Het kabinet had de Commissie Mer om advies gevraagd over de benodigde inhoud van het milieueffectrapport.

De Europese richtlijn 2011/70/EURATOM verplicht iedere lidstaat om tenminste iedere tien jaar een nationaal programma voor een veilig beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen vast te stellen en te onderhouden. Vanwege deze richtlijn heeft Nederland in 2016 het Nationaal Programma Radioactief afval (NPRA) opgesteld, dat in 2025 afloopt. Het kabinet stelt daarom een nieuw programma op voor de periode tot 2035. Dat moet het veilig beheer van radioactief afval en verbruikte splijtstoffen van ontstaan tot aan eindberging beschrijven.
De Commissie merkt in haar, door het kabinet gevraagde advies over de benodigde inhoud van het mer, op dat de afbakening van het nationaal programma onduidelijk is. Gaat het alleen over bestaand beheer richting eindberging of meer? Voorbeelden hiervan zijn het wel of niet anticiperen op plannen voor nieuwe kerncentrales en op mogelijk nieuw afvalbeleid over hergebruik van laag radioactief afval. Onzeker is waar, wanneer wat besloten wordt. Consequentie hiervan is dat ook onduidelijk is waarvan precies wanneer de milieugevolgen onderzocht moeten worden.

Verder moet er in gegaan worden op een aantal vragen: op grond van welke (milieu)argumenten is elektriciteitsproductie uit kernenergie, nuttig of noodzakelijk? Ga hierbij in het bijzonder in op de daaraan verbonden toename van de hoeveelheid radioactief afval en hoe dit zich verhoudt tot het NPRA-principe om de hoeveelheid radioactief afval te minimaliseren. Ga ook in op de rol van kernenergie in de energiemix en afhankelijkheden van het buitenland (bijvoorbeeld voor uranium, MOX-brandstof en opwerking). De keus voor opwerking is volgens de commissie “namelijk onduidelijk”. Bijzonder is dat de commissie onomwonden stelt (p.6) dat MOX niet opgewerkt wordt. En wat moet er dan mee gebeuren als dat teruggezonden wordt naar Nederland (op dit moment loopt er een procedure van Laka tegen de export en transportvergunning van MOX-brandstof naar Frankrijk: het wordt niet opgewerkt, maar dat is wel de wettelijke grondslag voor het transport). Ook neemt de Commissie de zienswijze van Laka mee dat het NPRA inzicht moet geven in de gevolgen van de mogelijke eerdere ontmanteling van de kerncentrale Dodewaard.

In haar advies gaat de Commissie er ook vanuit dat het milieueffectrapport in ieder geval zal ingaan op de milieugevolgen van de zogenoemde ‘routekaarten eindberging’ voor hoog radioactieve afval en de verbruikte splijtstoffen. Er moeten alternatieve routekaarten voor de eindberging ontwikkeld worden met de optie “besluiten naar voren halen”; eerdere eindberging dan 2130, dus.

https://www.laka.org/nieuws/2024/ciemer-betere-afbakening-nationaal-programma-radioactief-afval-noodzakelijk-69205

#Euratom201170 #Milieueffectrapportage #Voorpagina #Eindberging #Euratom #NieuweKerncentrales #Opwerking #RadioactiefAfval