Milieuorganisaties naar rechter om Frans kernafvalproject dat de Maas bedreigt

Een brede coalitie van maatschappelijke- en milieu-organisaties waaronder Laka, is naar de Franse rechter gestapt om de versnelde inspraakprocedure rond Cigéo te stoppen: het plan voor diepe ondergrondse opslag van hoogradioactief kernafval bij Bure, dertig kilometer van de Maas.
De Franse overheid wil burgers en organisaties in slechts anderhalve maand laten reageren op een technisch dossier van duizenden pagina’s, terwijl essentiële informatie over veiligheid, milieu‑effecten en lange‑termijnrisico’s nog ontbreekt. Dat is onacceptabel bij een project dat honderdduizenden jaren aan risico’s oplevert.
Voor Nederland is vooral van belang dat Cigéo in het stroomgebied van de Maas ligt. Grond‑ en oppervlaktewater uit dit gebied stroomt via België naar Nederland. Bij lekkages of ongelukken kunnen radioactieve stoffen de Nederlandse Maas bereiken, met gevolgen voor drinkwater, natuur en landbouw. Toch zijn België en Nederland, niet formeel betrokken bij de inspraak.

De coalitie vraagt de rechter daarom om de inspraakprocedure uit te stellen totdat alle noodzakelijke informatie beschikbaar is en grensoverschrijdende risico’s serieus worden meegenomen. Onder de organisaties die deze juridische stap ondersteunen bevindt zich een aantal Nederlandse organisaties, waaronder dus Laka.

Bij een project met zulke grote en langdurige gevolgen hoort maximale zorgvuldigheid, transparantie en echte inspraak – ook over de landsgrenzen heen.

Lees meer over het Front Juridique Contre Cigéo op de website van Sortir du Nucleaire

UPDATE 15 mei: La requête de association Réseau Sortir du Nucléaire et autres est rejetée. Verzoek afgewezen: De rechter vindt dat er geen spoedeisende en onomkeerbare situatie is, omdat de huidige consultatie nog geen definitief besluit inhoudt en bezwaren later nog kunnen worden aangevoerd. De NGOs verzoeken nu de departementen Meuse en Haute Marne de procedure op te schorten.

Rechtbank fluit minister terug: geheimhouding COVRA‑Urenco houdt geen stand

De rechtbank Amsterdam heeft Stichting Laka woensdag in het gelijk gesteld in een rechtszaak over geheim gehouden afspraken tussen kernafvalverwerker COVRA en uraniumverrijker Urenco. De minister van Financiën moet beter gaan onderzoeken welke documenten openbaar gemaakt moeten worden.
Laka diende in 2024 een Woo‑verzoek over documenten over de overeenkomsten tussen COVRA en Urenco. De minister wees het verzoek af, met als argument dat het uitsluitend zou gaan om commerciële en financiële bedrijfsinformatie die niet onder de Wet open overheid (Woo) zou vallen. De rechtbank Amsterdam is het daar niet mee eens.

Volgens de rechter heeft de minister het Woo‑verzoek te beperkt uitgelegd. Laka vroeg niet alleen om de contracten, maar ook om onderliggende documenten zoals kosten‑batenanalyses, variantenstudies en andere stukken die zijn gebruikt bij het aangaan van de overeenkomsten. Juist die documenten kunnen relevant zijn voor de beoordeling van milieugevolgen.
Daarnaast oordeelt de rechtbank dat de minister in zijn besluit onvoldoende inzichtelijk heeft gemaakt hoe er naar documenten is gezocht. Het blijft onduidelijk wie precies is benaderd, welke zoekvragen zijn gebruikt en hoe is vastgesteld dat er niet méér relevante documenten bestaan.

Duidelijk is de rechtbank over de aard van de door Laka gevraagde informatie. De opslag van kernafval is onmiskenbaar een activiteit met mogelijke milieueffecten. Informatie hierover moet in beginsel openbaar worden gemaakt.

De rechtbank draagt daarom Financiën op om binnen zes weken een nieuw besluit te nemen. Daarbij moet per document en per onderdeel worden beoordeeld of sprake is van milieu‑informatie. Met haar uitspraak onderstreept de rechtbank dat afspraken over kernafval niet zomaar achter commerciële geheimhouding mogen verdwijnen. Juist bij dit soort activiteiten heeft het publiek recht op inzicht in de afwegingen die daaraan ten grondslag liggen.

‘Handleiding om te overleven’ goedkoper voor (nieuwe) donateurs!

Als u donateur wordt (of als u al donateur bent) kunt u het boek van Kate Brown 'Handleiding om te overleven – een Tsjernobyl‑gids voor de toekomst' bij ons bestellen voor € 17,50 (winkelprijs €29,50).
Donateur worden van Laka kan hier! Wilt u als (nieuwe) donateur het boek bestellen, maak dan € 17,50 over op IBAN NL54 TRIO 0390 9021 79 van Stichting Laka, onder vermelding van ‘Bestelling boek Tsjernobyl’. Vergeet niet een postadres te vermelden.

Laka vraagt verbod op opslag Urenco-uranium bij COVRA

Stichting Laka heeft vandaag de kernenergietoezichthouder ANVS verzocht te verbieden dat COVRA nog langer radioactief uranium van Urenco Almelo opslaat. Het is Europees bepaald dat radioactief afval moet worden opgeslagen in het land waar het is geproduceerd. Maar met een vorige week definitief geworden nieuwe vergunning van Urenco wordt duidelijk dat het verarmd uranium van Urenco naar Frankrijk wordt vervoerd, waar er 'een waardevol product' van wordt geproduceerd. In het Veiligheidsrapport, de mer, noch in de vergunningsaanvraag kwalificeert Urenco het verarmd uranium dat naar Frankrijk wordt vervoerd als ‘radioactief afval’. Dan moet Frankrijk dus het land zijn waar het radioactieve verarmd uranium afval wordt geproduceerd. En dat mag dan niet bij de COVRA in Nederland worden opgeslagen. De ANVS heeft acht weken om op het verzoek van Laka te beslissen.

Het was een opmerkelijke passage in de nieuwe vergunning van Urenco waarmee Urenco een nieuwe hal wil bouwen om opgewerkt uranium te verrijken. Urenco gebruikt namelijk zelf een beetje verarmd uranium voor 'kriticiteitsbeheersing'. En omdat ze zelf dat kleine beetje gebruiken, verzwijgen ze de vele tonnen verarmd uranium die uiteindelijk bij de COVRA belanden: "Op het moment dat het verarmd uranium naar de conversiefabriek [in Frankrijk] wordt gestuurd, [is] het nog geen radioactief afval is. Op dat moment is er namelijk nog een mogelijkheid dat dit verarmd uranium, na de behandeling in de conversiefabriek, gebruikt wordt voor kriticiteitsbeheersing. Maar daarmee valt dit verarmd uranium niet onder de afvalstromen die Urenco beschrijft in het hoofdstuk van het veiligheidsrapport over het vast radioactief afval." - aldus de ANVS in reactie op de zienswijze van Laka in de vergunning.

Laka struikelde hier over toen we op zoek waren naar de milieu-effecten van verarmd uranium, een restproduct van uraniumverrijking.  Voorafgaand verrijking bij Urenco wordt "yellow cake" omgezet in uraniumhexafluoride (UF6). Uit het Mer van 2010:

Omzetting in U3O8 ten behoeve van lange-termijnopslag
Naast opslag als UF6 op het URENCO-terrein voor eigen toekomstige herverrijking en herverrijking door derden, kan verarmd uranium ook worden omgezet in U3O8 ten behoeve van lange-termijnopslag. Dat is aan de orde als verwacht mag worden dat het op middellange termijn niet loont het nog resterende U235 in verarmd uranium te herverrijken.
URENCO Nederland B.V. laat een deel van het in Almelo gegenereerde verarmde UF6 omzetten naar U3O8 in Frankrijk onder een langjarig contract met AREVA, dat vervolgens wordt overgedragen aan en opgeslagen bij de COVRA. URENCO Nederland B.V. heeft een langjarig contract met de COVRA voor het opslaan van U3O8. Bij de omzetting van U3O8 ontstaat waterstoffluoride (HF). Dit is een waardevol product voor hergebruik in de chemische industrie. Bij de verrijkingsfabriek van URENCO in Capenhurst (Groot-Brittannië) wordt eveneens een dergelijke omzettingsfabriek voor de gehele URENCO Groep gebouwd. Ook in Rusland worden twee fabrieken gebouwd voor de omzetting van UF6 naar U3O8.
Voor U3O8 is momenteel nog geen afzetmarkt. U3O8 bevat voornamelijk U238, een isotoop die geschikt is als brandstof voor nucleaire kweekreactoren, gebaseerd op een technologie die een grote rol kan spelen in de toekomstige energievoorziening. U3O8 is chemisch stabiel en kan eenvoudig langdurig bovengronds worden opgeslagen, zoals bij de COVRA gebeurt. Indien gewenst is het terugbrengen van dit materiaal in de aardkorst, alwaar het oorspronkelijk vandaan kwam, ook een optie.

Heel mooi allemaal, maar één term ontbreekt dus: "radioactief afval". Want COVRA is niet zomaar een bedrijf waarmee je een contract voor opslag afsluit, COVRA is de nationale ophaaldienst voor radioactief afval. Eénmaal bij de COVRA gaat het verarmd uranium nooit meer ergens anders heen. Zeker verarmd uranium, met een halfwaardetijd van 4,5 miljard jaar.

Tekst gaat door onder de video

Maar als Urenco wegmoffelt dat verarmd uranium uiteindelijk gewoon radioactief afval is, prima, two can play that game. Dan gaat het verarmd uranium dus als grondstof UF6 naar Frankrijk, wordt daar in een Franse fabriek Waterstoffluoride (HF, "een waardevol product") en Triuranium Octoxide (U3O8) van gemaakt, waardevol voor kriticiteitsbeheersing, contragewichten in vliegtuigen  en pantserdoorborende munitie, en komt resterend U3O8 als radioactief afval terug naar de COVRA. En dan is dus duidelijk dat Frankrijk de staat is waar dit radioactief afval is geproduceerd. En op grond van richtlijn EURATOM 2011/70, artikel 4 lid 4, wordt radioactief afval geborgen in de lidstaat waar het is geproduceerd. En mag COVRA het dus niet aannemen, want het is niet in Nederland geproduceerd.

Sowieso was het altijd al vreemd dat het verarmd uranium wat in Almelo overblijft uiteindelijk naar de Covra gaat, terwijl het te verrijken uranium van de elektriciteitsbedrijven is die kerncentrales uitbaten. Waarom nemen zij hun verarmd uranium niet ook terug? Maar Urenco neemt na het verrijken het resterende verarmd uranium over. Goed als daar nu dan ook een einde aan komt.

Laka wint rechtszaak tegen 5 miljoen subsidie Nederlandse Atoomlobby

De Raad van State heeft vanochtend Laka in het gelijk gesteld in het hoger beroep tegen de toekenning van vijf miljoen euro subsidie aan TU Delft, NRG Pallas, EPZ en Regieorgaan SIA. Die subsidie is verstrekt op basis van een aangenomen amendement van Kamerleden Erkens (VVD) en Dassen (Volt), waarin vijf miljoen euro werd gereserveerd voor zogeheten 'nucleaire kennisinfrastructuur'. Dit geld werd vervolgens onderhands toegekend op basis van een voorstel van "Nucleair Nederland", de Nederlandse atoomlobby. Milieu- en maatschappelijke organisaties zoals Laka maken alleen óók deel uit van die nucleaire kennisinfrastructuur, maar kregen nooit een kans om ook subsidie aan te vragen. Laka was hiertegen in 2022 verzet gegaan.
De Raad van State oordeelt nu dat het ministerie niet duidelijk heeft gemaakt waarom een organisatie zoals Laka geen recht zou hebben op deze subsidie. De rechters maken daarmee korte metten met de gang van zaken waarin het ministerie van Klimaat en Groene Groei en de atoomlobby onderling afstemden wie aan het staatsbanket mag aanschuiven.

Het ministerie van KGG krijgt tien weken om het subsidiebesluit te herstellen

Kamer negeert financiële risico’s in debat Pallas-kernreactor

Tijdens een Commissiedebat op 11 februari is eindelijk uitgesproken wat jarenlang werd verzwegen: full cost recovery (FCR) voor de Pallas-kernreactor is wellicht niet mogelijk. Die toelichting van de ondertussen alweer afgezwaaide VVD-minister Bruijn roept vragen op over de precieze gevolgen als de FCR niet wordt gehaald. Maar juist bij de bouw van een "FOAK"-kernreactor in Petten, waar inmiddels al 2,5 miljard euro aan publiek geld mee gemoeid is, laat de Kamer haar oren gewillig naar het Kabinet hangen. Maar de voorganger van Hermans zei toch echt: “Je krijgt niet de garantie van full cost recovery”. Tekorten komen dan rechtstreeks ten laste van de VWS‑begroting.

De uitspraak van Bruijn - in een verslag wat van de week is gepubliceerd - is een breuk met het jarenlang herhaalde mantra dat Pallas kostendekkend zou worden, en dat er een sluitende business case zou zijn. Nu blijkt dat dit voor het kabinet een wens was, nooit een harde eis.

De structurele prijsdruk op de medische isotopenmarkt is bekend, in het commissiedebat liet minister Bruijn onbenoemd hoe hoog de verliezen voor Pallas kunnen oplopen. Want kernreactor-uitbater NRG Pallas heeft  géén eigen buffers: elk tekort leidt automatisch tot een rijksbijdrage.

Toch ontbreekt elk serieus politiek debat over wat dit betekent. Kamerleden spraken zich wel uit over vertraging - elke maand bouwvertraging kost namelijk 15 tot 18 miljoen euro (de geplande commerciële oplevering is nu 2032). Ze zwegen echter over de vraag hoe Pallas de lening van 2,5 miljard zal terugbetalen. Het “brede publieke belang” wordt als schild gebruikt, maar met die woorden vullen je alleen geen gaten.

Het standaardargument van “30.000 patiënten per dag” verhult het ongemakkelijke punt: als FCR niet wordt gehaald, groeit PALLAS uit tot een jarenlange last op de zorgbegroting. Nota bene in een tijd waarin goedkopere alternatieven vol in ontwikkeling zijn. Eerdere bezuinigingen, zoals het schrappen van vitamine D uit het basispakket, laten zien welke keuzes het kabinet dan maakt.

In het Kamerdebat gaf de minister nog aan dat mogelijk "Europa" het beeld nog kan veranderen. Maar naast dat Pallas ook afhankelijk is van de markt búíten Europa, is dat ook wensdenken: Raadsconclusies zonder afdwingbaarheid of tijdpad lossen niets op. Het risico voor Nederland is nu al concreet: blijft de marktprijs voor medische isotopen lager dan de kostprijs van Pallas - waar het wel naar uitziet -  dan draait de kernreactor vanaf dag één verlies. Dat is de enige logische consequentie van de woorden van de minister.

De kernvraag is daarom onontkoombaar: Als FCR niet lukt — welke verzekerde zorg moet dan wijken?

Het debat van 11 februari leverde een belangrijke stap op: erkenning van het risico. Maar de noodzakelijke analyse ontbreekt nog volledig.

Laka: Geen subsidie bij negatieve stroomprijzen

Laka heeft een reactie ingediend op de internetconsultatie voor de Wet toepassing tweerichtingscontracten (Contracts for Difference, CfD’s). Laka onderschrijft het doel van CfD’s om investeringszekerheid te bieden en overwinsten te beperken, maar waarschuwt voor een cruciale valkuil: het uitbetalen van CfD-vergoedingen tijdens uren met negatieve elektriciteitsprijzen.

Vanaf 2027 mag Nederland volgens Europese regelgeving geen subsidies meer verstrekken via de huidige SDE++-regeling voor zon- en windenergie. In plaats daarvan introduceert het kabinet tweerichtingscontracten (CfD’s), waarbij bedrijven een vaste prijs krijgen voor opgewekte elektriciteit. Dit systeem wordt al toegepast in andere EU-landen en moet zorgen voor een eerlijker speelveld. De Europese Commissie stelt echter expliciet dat steun niet mag worden verleend wanneer de marktwaarde negatief is – een randvoorwaarde die Laka benadrukt in haar zienswijze.

#cfds #financiering #laka #subsidie

Uke Review Day! Me Ol' Bamboo!

#gotaukulele #ukulele #review #bamboo #soprano #laka

https://www.gotaukulele.com/2025/10/laka-vus100b-bamboo-soprano-ukulele.html