Romeinse wegen
Een boek waaraan je zelf hebt meegewerkt, dat kun je natuurlijk niet recenseren. Als je iets positiefs zegt, sta je onder verdenking een bevriende schrijver een handje te willen helpen; als je iets negatiefs zegt, heb je de auteur een rotstreek geleverd door niet tijdig te waarschuwen. Dat weerhoudt me er niet van uw aandacht te vragen voor een net verschenen boek van Robert Nouwen, die alles weet over het Romeinse erfgoed in Haspengouw, dus zeg maar de omgeving van Tongeren. Zijn nieuwste boek heet De Romeinse heerbaan. De oudste weg door de Lage Landen.
Via Vipsania
Die oudste weg is die van de Romeinse havensteden aan het Kanaal via Kassel, Velzeke, Asse, Tienen, Tongeren, Maastricht, Heerlen en Jülich naar Keulen. Je moet je een Romeinse weg niet voorstellen als alleen maar een al dan niet geplaveide straat. Het is een brede corridor door het landschap, met aan weerszijden de uitgestrekte landgoederen van grootgrondbezitters. Daar tussenin waren kleine en middelgrote boerderijen, dorpjes, stations om paarden te wisselen, herbergen en wat dies meer zij. En ook: compleet nieuwe steden op plaatsen waar voordien weinig mensen woonden. Het was dus niet alleen een weg, maar een complete streep romanisering dwars door iets dat aanvankelijk valt te typeren als een IJzertijdlandschap.
Later kwamen er ook andere wegen, zoals de bekende Chaussée Brunehaut die van Boulogne via Atrecht, Cambrai, Bavay, Liberchies naar Tongeren liep en zich daar verenigde met bovenstaande route. Een andere weg liep langs de Maas naar Cuijk en Nijmegen. De mensen legden doorsteekjes aan tussen de steden en dorpen, die op hun beurt weer belangrijk werden. Het is een cliché dat het Romeinse Rijk groot werd door zijn wegen, maar daarom is het nog wel waar.
Maar in de Lage Landen begon het dus met de weg die Marcus Vipsanius Agrippa heeft aangelegd van de Kanaalkust naar Keulen. Nouwen stelt voor die de Via Vipsania te noemen. De Romeinen noemden hun wegen immers naar degene die ze bouwden, zoals de Via Appia, de Via Domitia en de Strata Diocletiana.
Romeinse grafheuvel bij Tongeren
Na de Oudheid
In het met mooie foto’s van Sofie Nouwen geïllustreerde boek lezen we niet alleen over de aanleg en de geschiedenis van de Via Vipsania, maar ook over de romanisering en over de invloed van de weg op het latere landschap. De heerbanen speelden nog een rol in de Guerre d’Hollande en de Oostenrijkse Successieoorlog. Ze zijn er zelfs nog steeds en op vrij veel plekken is nog het een en ander te zien. Toen ik onlangs in Tongeren was, ben ik langs enkele antieke wegen wezen fietsen. Niet alleen zie je dan de grafheuvels die de Romeinse grootgrondbezitters langs de weg hebben laten oprichten, maar je rijdt zo nu en dan ook over paden van twee millennia oud.
Dat is ook het punt dat misschien de meeste aandacht verdient. Delen van het oude wegennetwerk zijn er nog, maar door grote infrastructurele projecten verdwijnen ze in een steeds hoger tempo. Ten oosten van Tongeren is het landschap echt volledig op de schop gegaan. Nouwen is realist genoeg om te weten dat je niet alles kunt beschermen, maar datzelfde realisme maakt hem bezorgd over de toekomst van het historische landschap. Met zijn boek publiceerde hij daarom ook een erfgoeddossier. Je hoopt dat het effect sorteert, want je hoeft als toerist niet eens bovenmatig geïnteresseerd te zijn in Romeins België om Nouwens bezorgdheid te delen om de infrastructurele werken in Haspengouw.
***
Behalve het boek De Romeinse heerbaan en het erfgoeddossier, maakte Nouwen ook veel informatie online beschikbaar: hier.
Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.
Zelfde tijdvak
Caesar bezet Córdobamaart 22, 2025
Caesar in Rome: de “Rechtsfrage”maart 3, 2021
Hoezo monotheïsme? (3)november 25, 2013 Deel dit:
#Bavay #België #boeken #Boulogne #Cambrai #castellum #ChausséeBrunehaut #GuerreDeHollande #Haspengouw #Jülich #Kassel #Liberchies #MarcusVipsaniusAgrippa #OostenrijkseSuccessieoorlog #RobertNouwen #RomeinseWegen #Tongeren #topografie #ViaBelgica #ViaVipsania #wegen
Monumentum
Simon D.
Roma Aeterna
Mike ryfav
Jona Lendering
