Anneke Roozendaal- kalligrafie is een spiegel van het hart

Anneke Roozendaal is vanaf haar twintigste bezig met kalligrafie en sinds vijftien  jaar met de Japanse en Chinese kalligrafie. De laatste twee jaar werkt zij professioneel als kalligraaf. Anneke is verbonden aan het International Zen Center Noorderpoort, zij voelt zich zen boeddhist, voor haar een  levensweg. ‘De stilte die ik ervaar bij het kalligraferen , doet mij scheppen en creëren.’

Kalligrafie is een spiegel van het hart

Anneke: ‘Kalligrafie belichaamt voor mij een vorm van schoonheid, dat alleen kan ontstaan vanuit verstilling van lichaam en geest, zeer essentieel voor de wijze waarop de inkt,  geconcentreerd en vrij, vloeit op het rijstpapier. Hierdoor ontstaat mijn werk vanuit Chi, trouw blijvend aan een gedegen basis en dagelijkse oefening van de Kanji karakters en de verschillende stijlen die daaruit voortvloeien.

Mijn weg in het kalligraferen begon toen ik twintig jaar was met het beoefenen van diverse westerse stijlen. Ook maakte ik deel uit van een groep die vertaalde filosofische teksten van Plato en Ficino kalligrafeerde. De laatste vijftien jaar kalligrafeer ik in de Japanse en Chinese stijl. De lessen en inspiratie ontving ik van een Japanse lerares en een Chinese meester. Met name mijn interesse voor het zenboeddhisme is altijd van sterke invloed geweest. Het kalligraferen kan alleen maar ontstaan vanuit een staat van ”No Mind.’

Een stille ruimte, ik leg mijn vilt op de grond of tafel, een vel rijstpapier, een wrijfsteen met een staaf zwarte inkt of bij groter werk een fles inkt … ik druppel een paar druppels water in de holte van de wrijfsteen en wrijf met de inktsteen totdat de inkt zwart is … is de inkt zwart, dan ga ik zitten bij het papier, ik kijk eerst in alle rust naar het witte vel voor enkele momenten, neem de penseel , laat deze zweven in de lucht boven het papier … haal diep adem en zet de eerste streep als een dans op het papier. Zo ontstaat mijn werk, na veel voorbereiding van het werk vooraf, veel oefenen, bestuderen en reflecteren.

Schrifttekens kunnen langzaam en precies geschreven worden of spontaan en snel, al naar gelang je stemming en techniek, maar vooral brengt de penseelvoering de ziel van de kalligraaf tot uitdrukking, wat de schrifttekens ook betekenen, de manier waarop ze geschreven zijn, toont het karakter van de kalligraaf.

Kalligrafie kan nooit onoprecht zijn, er zal altijd een licht haperen van de kwast zijn, waarin het ware wezen van de schrijver onthuld wordt. Het gaat om schoonheid en expressiviteit, boven leesbaarheid. De penseelstreek kan dik en breed zijn, of diepzwart en gesloten, of dun en fijn, of licht en doorschijnend, als de kwast bijna droog is.

Ik heb me verdiept in alle stijlen van kalligrafie, volgens een eeuwenoude traditie, oude meesters bestudeerd. Het normaalschrift, Kaishu (Chinees) of Kaisho (Japans), zijn vereenvoudigde schrifttekens, veelal gebruikt in boeken en kranten. Het cursief schrift, Xingshu (Chinees) of Gyosho (Japans) is een sterk individueel bepaald handschrift. De penseelstreken van de afzonderlijke schrifttekens gaan vaak in elkaar over, wat ten koste kan gaan van de leesbaarheid. Het grasschrift, Caoshu (Chinees) of Sohsho (Japans) is een schrift met vereenvoudigde schrifttekens, waarbij de uit vele streken bestaande componenten van de schrifttekens door een krul worden vervangen.

Ondanks de grote ‘vrijheid’ die je hebt als kalligraaf in de schrijftypes is de volgorde van de streken waaruit het karakter bestaat een vaststaande regel.

De karakters bevatten een duizenden jaren oude beschaving, elk kalligrafisch werk heeft een eigen leven, ziel en verstilling … voorkomend in gedichten, geschriften of als toevoeging op een schilderij.

Mijn kalligrafisch werk wordt gemaakt of ontstaat in een enkele seconde, vanuit die basis, die bezieling door de studie van die eeuwenoude kunstvorm, waaraan maandenlange voorbereiding vooraf is gegaan. Het oefenen van de karakters klein en groot … vervolgens de eigen expressiviteit zoeken van binnenuit. Ik denk dan niet, reflecteer niet, er is niets anders dan de kwast, het papier, het moment van zijn en daartussen niets, of eigenlijk alles.

In Azië wordt al het kalligrafie werk ‘geplakt’. Dit houdt in dat er zelf lijm geprepareerd wordt op een speciale manier, vervolgens wordt het kalligrafiewerk na maanden drogen, bewerkt met de lijm en geplakt met meerdere lagen vellen rijstpapier, en te drogen gehangen op een speciaal gemaakt frame. Een intensief proces en spannend of het werk goed strak trekt. Het plakken is belangrijk om het papier, dat erg dun en kwetsbaar is, te conserveren.

Het is een uitermate zorgvuldig en tijdrovend proces, immers het rijstpapier dat door de lijm nat wordt, is uiterst kwetsbaar. Eigenlijk is het een vak apart en zeker in Azië zijn er mensen die daarvoor zijn opgeleid. Hier probeer ik dit ook grotendeels zelf te doen, al laat ik het soms over aan meer geoefende mensen. Is het kalligrafie werk zo geplakt met meerdere lagen, dan is er de keuze om het werk nog verder te bewerken met zijde voor het maken van een scroll. In dat geval wordt de zijde ook geplakt met rijstpapier, gedroogd op een frame en vervolgens uitgesneden op maat volgens vaststaande verhoudingen. Het hele werk met zijde wordt dan ook weer als geheel geplakt met rijstpapier en dan verwerkt tot scroll. Ook kan ervoor gekozen worden het werk in te lijsten, dan kan volstaan worden met het werk dat een aantal malen geplakt is met rijstpapier.

Een stempel completeert het werk, je naam, ateliernaam of gedicht gekerfd uit speksteen, om je werk te voltooien of te signeren. In China is geen enkel werk zonder stempel, soms zie je veel stempels op een werk. Dan gebruiken de oude meesters stempels met familienaam, ateliernaam, maar ook kan iemand uit respect of erkenning zijn eigen stempel op jouw werk zetten. De kunst van het stempel maken stamt uit de derde of vierde eeuw. (Chuan – Shu)

De materialen kunnen zijn speksteen, marmer of jade.  De stempel is vaak een kunstvorm en kan een naam bevatten, gedicht of spreuk.

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#AnnekeRoozendaal #DeWerkplaats #Kalligrafie #NoorderPoort #zenboeddhist

Ardan – allergie

Zijn we door ons gemanipuleerde en chemisch geknutselde voedsel steeds meer intolerant aan het worden voor gluten of koemelk?

Is de kwaliteit van ons voedsel zo verslechterd in de afgelopen jaren dat er steeds meer mensen ziek worden van het eten van brood of melkproducten?

Op internet lees ik dat tarwe een chronisch gif is en dat er sinds de jaren ’70 mee gekruist is zodat er nieuwe eigenschappen aan het graan zijn toegevoegd die niet goed voor je zijn. Maar op een andere site lees ik weer dat dit klinkklare nonsens is, en er geen enkel wetenschappelijk bewijs voor te vinden is. Afgelopen donderdag was in het programma Keuringsdienst van Waarde te zien hoe de commercie handig inspeelt op de aversie van mensen tegen gluten, ook als ze er helemaal geen nare gevolgen van ondervinden. Er is nu zelfs glutenvrij bier, twee keer zo duur als normaal bier. En glutenvrij waterijs. En glutenvrije ananas, maar dat bestaat eigenlijk niet, vertelde een woordvoerder van een grootgrutter. Maar ze verkopen het wel ‘omdat er vraag naar is’.

Ik ben geen voedseldeskundige. Maar het houdt me wel bezig. Omdat ik kok ben. En voor groepen kook die een retraite komen doen (op de Noorder Poort in Wapserveen). En omdat ik merk dat het aantal mensen dat een dieet heeft in de afgelopen drie jaar vervijfvoudigd is. En het me een beetje boven het hoofd groeit.

Dus vraag ik me af hoe het komt dat het zo’n enorme vlucht heeft genomen met die diëten. Ik heb er geen antwoord op.  Op de Noorder Poort hebben we noodgedwongen de regel ingevoerd dat er alleen met diëten rekening wordt gehouden die door een reguliere arts zijn voorgeschreven. Dat scheelt voor mij als kok, een hele hoop.

Misschien komt er ooit een tijd dat er ‘glutenvrije meditatie-retraites’ gehouden worden. Of lactose-arme zitweekends.’ Vooralsnog bestaat dat naar mijn weten nog niet.

Dit paasweekeinde kook ik voor een groep van dertig mensen. Twee mensen met een dieet. Ik ga een lekker paasontbijt maken op Tweede Paasdag. Met zelfgebakken paasbrood van biologische meel. En eieren van kippen die vrij rondlopen.

En een mandje apart voor de diëten. Hopelijk wordt het een vrolijk passen voor iedereen! Ook als je allergisch voor gluten bent…

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#gluten #intolerant #koemelk #kok #NoorderPoort
#gluten #intolerant #koemelk #kok #NoorderPoort

Dichter bij Zen – ander woord voor moeder

Onlangs is bij uitgeverij Elikser een dichtbundel verschenen van onze redacteur Auke Leistra: Ander woord voor moeder. We citeren de tekst op de webpagina voor de bundel:

Auke Leistra was de veertig al gepasseerd toen hij erachter kwam dat hij in zijn eerste anderhalve levensjaar lange tijd niet bij zijn moeder had gewoond, omdat ze toen ‘psychisch labiel’ was. Hij werd ondergebracht bij een verre tante, van wie hem nooit meer was verteld dan dat ze ‘hem had leren lopen’.

Het was een late openbaring die zijn verstoorde verhouding met het leven in het algemeen en zijn moeder in het bijzonder in een verhelderend licht zette. Bij dat vaak wat schrille licht schreef hij deze bundel.

De bundel bestaat uit drie afdelingen: Verwijdering, Variaties op een thema, en Toenadering. Uit elke afdeling tonen we een gedicht.

Bij nader inzien

Als kind kon ik ’s avonds in de schemering
geen raam voorbijlopen zonder een blik
in de verlichte huiskamer te werpen
en achter elk gezicht dat ik daar zag
een peilloos verdriet te vermoeden.
Veel later pas zou ik begrijpen
dat elk raam waar ik als kind
een blik in had geworpen
een spiegel was geweest.

Eeuwige sneeuw

De scherven liggen rond zijn voeten
als de glitter rond de poten
van het hert in zo’n glazen bol
die je in souvenirwinkels kunt kopen.

Schudden voor gebruik.

Op mocassins van hertenleder
gaat hij geruisloos door het leven,
altijd beducht voor de sneeuwstorm
die bij het geringste op kan steken.

Herkenning

Mijn moeder weet nog hoe ik heet,
maar het zal niet lang meer duren
of wij zijn vreemden voor elkaar.
Dan is de kring gesloten
en zal alles weer vertrouwd zijn
in zijn hartverscheurendheid.

#AnderWoordVoorMoeder #AukeLeistra #dichtbundel #Elikser #NoorderPoort

Nooit meer…

Nooit meer…

… zijn stem, zijn lach
… zijn scherpe, lieve grappen
… zijn cartoons en illustraties
… zijn camper zien en denken: ha, Ardan is er

Wij missen hem enorm.

De redactie van ZenLeven – Suigen roshi, Threes, Sandra en Auke

Ardan Timmer was jaren lang intensief betrokken bij de Noorder Poort. Eerst als unsui en later  als kok. Voor het Tijdschrift ZenLeven was hij beeldredacteur. Zijn onverwachte overlijden op 9 augustus 2024 heeft veel mensen diep geraakt.

Het schilderij is van Threes Voskuilen, die hem ook in 2020 voor ZenLeven interviewde.

#ardan #NoorderPoort

Kyogen den Hertog – ‘Zoals ik hier leef is bevrijdend’

Het is nog vroeg in de middag als Kyogen in het taxibusje van de Noorder Poort aan komt rijden.  Energiek en welgemoed loopt hij het uitbundig welkom van de teckels tegemoet. Een klein doosje met chocoladetaartjes valt terwijl we elkaar begroeten omgekeerd op de grond. Jammer, jammer, maar toch nog steeds lekker bij de kopjes koffie die volgen als we eenmaal gaan zitten voor het interview.

Je zit in de tweede dag van de daily-life sesshin, kon je wel weg?

Ja, ik heb net de middagmaaltijd gekookt voor ongeveer twintig deelnemers. Als tenzo (kok) maak ik de ochtend en de middagmaaltijd en dat doe ik heel graag. In de daily-life sesshin zijn naast de zazen-perioden ook werkperioden opgenomen. Dit interview is voor mij deze middag de werkperiode.

Om kwart voor vijf moet Kyogen weer in de zendo zitten en de timer op zijn telefoon zal hem waarschuwen voor een tijdig vertrek naar de Noorder Poort.

Je hoeveelste daily-life sesshin is dit?

Een beetje verrast door de vraag rekent Kyogen lachend en wat hoofdschuddend uit dat dit ongeveer de dertigste daily-life sesshin zal zijn.

In 2015 deed ik aan het eind van de zomertraining mee aan een dai-sesshin en toen werd me duidelijk dat deze vorm van in het leven staan voor mij “klopt”. De Noorder Poort beviel me en Jiun roshi kende ik goed. Ik realiseerde me toen dat ik er niet jonger op werd en ik wilde er nog een beetje flexibel ingaan. In mei 2016 ben ik op de Noorder Poort gaan wonen en in oktober van dat jaar ben ik geordineerd tot unsui. Ik kreeg daarbij de naam Kyogen, die ‘Dwelling in the Present’ betekent.

Je hebt in deze acht jaar op de Noorder Poort al veel bewoners meegemaakt.

Ja dat is eigenlijk een beetje zoals met broertjes en zusjes. Het is heel leuk en soms ook helemaal niet. Als er nieuwe bewoners komen vind ik dat fijn, al ben ik nu wat afwachtender dan toen ik nog maar kort op de Noorder Poort was. Soms vind ik het ook druk. Wat ik geleerd heb is dat frustratie alleen maar met mijzelf te maken heeft. Nu ik wat ouder ben vind ik het omgaan met jongere mensen plezierig. Het hebben van open aandacht en open luisteren zonder dat er een filter tussen zit van een oordeel of van iets dat ik wil of vind is voor mij cruciaal geworden, het kunnen onderscheiden van “direct weten” versus dat filter.

Wil je vertellen over belangrijke dingen in je levensloop?

In 1958 ben ik in Rotterdam geboren. Toen ik drie jaar was verhuisden we naar Hoek van Holland. Daar ben ik op de openbare lagere school geweest, dat was een groot houten gebouw met een binnenspeelplaats die ik heel mooi vond. Mijn vader was daar hoofd van de school. We zijn vaak verhuisd. Toen ik negen was verhuisden we naar Aalsmeer, waar ik mavo en later havo heb gedaan. Jaren later toen ik in Tubbergen in Twente woonde deed ik het avond-vwo, waarna ik in Leiden hbo-werktuigbouw heb gedaan Leiden. Ik heb vier zussen en drie broers. Mijn jeugd was harmonieus, maar werd bepaald door ernstige benauwdheden vanwege astma. Mijn moeder is heel wat keren met mij naar het ziekenhuis geweest omdat ik heel benauwd was. In die tijd kon ik niet veel meedoen met andere kinderen. Daarin kwam veel later een enorme verbetering toen er nieuwe medicijnen kwamen, dat was levensveranderend. Ik was toen in de twintig. Gedurende mijn havo-periode deed ik alles wat niet mocht, van veel spijbelen tot blowen, bier drinken en veel uitgaan.

Mijn eerste echte baan was als computer operator/troubleshooter bij de Bank of America in Amsterdam en daarna een kortere periode bij de NAM. In die tijd woonde ik samen met vier vrienden op een boerderij in Osdorp. Uiteindelijk kwam ik in Voorhout terecht, waar ik na de studie Werktuigbouw stage liep bij een staalconstructiebedrijf in Katwijk. Daar heb ik nog meegewerkt aan de bouw van het stadion de Arena, dat was heel leuk. Daarna ging ik van werken aan heel grote staalstructuren naar de heel kleine producten van Sonion. Daar maakten we de microfoons en luidsprekers die in gehoorapparatuur zitten, en ook in je telefoon. Hier verschoof mijn focus van het uitvoeren van constructieve technieken naar de documentatie over die technieken, met een accent op communicatie en kennisoverdracht.

Mijn moeder overleed in 1980 en dat heeft een grote impact op mij gehad. Ik realiseerde me dat ik, o.a. door het zoveel ziek zijn, nooit serieus had nagedacht over wat ik wilde, meestal waren het externe krachten die dat bepaalden. Ik stopte met uitgaan, met blowen, bier hijsen en dat soort dingen, het voelde ineens zo leeg aan. In plaats daarvan begon ik met trainen, dat was lopen, heel veel lopen. Ik woonde dichtbij de Sloterplas en heb ruim een jaar lang elke dag om de Sloterplas gelopen. Al lopende vroeg ik me vaak af wat loopt hier eigenlijk en wat is het eigenlijk dat ademt. Daar heb ik blijkbaar onbedoeld het “zen- zaadje” heel veel water gegeven, wat uiteindelijk tot mijn gang naar de Noorder Poort leidde. Toen, in Amsterdam, ging ik met mijn zus vaak eten in de Leidsestraat, bij de Golden Temple, daar hadden ze onwijs lekkere banana-cream pie. Niet ver daar vandaan was een klein boekwinkeltje. Daar kocht ik het boekje Zen Mind Beginner’s Mind van Suzuki. Ik had nog nooit van zen gehoord en in dat boekje las ik wat ik dacht terwijl ik rond de Sloterplas liep, zin voor zin las ik daar mijn gedachten. Ik ging meer over zen, boeddhisme en metafysica lezen. Toen werd mij duidelijk dat ik daar ooit wat mee zou gaan doen.

Hoe kwam je tot de stap om je serieus toe te leggen op zazen?

Ik kende Jiun roshi al langer van buiten de setting van de Noorder Poort. Zij vroeg me in 1996 of ‘97 om mee te gaan naar een sesshin in de Tiltenberg. Dat was nog onder leiding van Prabhasa Dharma zenji. Van het contact met Prabhasa Dharma herinner ik mij het gevoel dat ze me echt zag. Tijdens een dokusan vroeg ze: ‘Is there silence?’, waarop ik “helemaal naar binnen viel”. Er kwam een antwoord: ’sometimes’, maar dat leek niet uit mij te komen. Die ontmoeting heeft iets met me gedaan, dat is blijven hangen. Maar Jiun roshi is degene waardoor het pad voor mij concreet is geworden.

Kun je nog nader omschrijven wat die ontmoeting met je gedaan heeft?

Ja, dat was of is denk ik het ware waar zij mij mee in contact bracht; een diepe rust, diep vertrouwen, dat sterke, dat krachtige, dat heeft zij toen aangeraakt.

Zo ben ik, heel kort, betrokken geweest bij het allereerste begin van de Noorder Poort en ik weet nog dat ik een mailtje aan Modana schreef van: ‘Ik kom hoor.’ Dat liep overigens iets uit… pas 25 jaar later kwam ik.

Hier op de Noorder Poort heb ik het gevoel dat ik nog altijd verder bouw aan het jaar dat ik zo getraind heb aan de Sloterplas, daar heb ik toen de sporen van de os gezien.

Het is mooi dat Kyogen over die sporen begint, want voor dit gesprek heb ik de tien plaatjes van de os te voorschijn gehaald: de prachtige kaartenset Ossen hoeden op de Noorder Poort, van Jiun roshi (tekst) en Ardan Timmer (beeld).

Wil je een kaart uit die serie trekken en kijken wat die voor jou betekent?

Kyogen trekt het zevende plaatje met als titel ‘Eindeloos geven’.

De kaartenset is nog te koop op de Noorder Poort

Het is een poosje stil, dan zegt Kyogen: ‘Hoewel ik soms nog wel eens kortaf kan zijn, zie ik dat ik ook veel geef. Tenjo roshi heeft ook wel eens iets in die trant tegen mij gezegd. Ik sta klaar voor mensen, vaak zijn het heel kleine dingen, en soms ga ik daarmee wel eens over mijn grenzen heen en dan word ik zo moe… en kortaf.

Ik heb nu een training van acht jaar achter me en zal straks misschien wat meer afstand gaan nemen, niet meer aan alle sesshins meedoen bijvoorbeeld. Ik neem nu deel aan de lerarenopleiding en wil graag meer tijd besteden aan studeren.

Als unsui zit je veel in zazen, hoe is dat voor jou?

Dat vind ik heerlijk. Na lang zitten, zoals in een sesshin, is alles nog mooier dan het al is, is alles puur en ik bedoel echt alles, ook wat “lelijk” is, is mooi. Zitten is het leven. Zitten genereert leven, het leven komt eruit voort en daarmee bedoel ik alles om je heen. Als ik het zitten verwaarloos dan stomp ik af, ga ik te snel, ben ik niet meer aandachtig. Het doen van een sesshin is voor mij zo ongeveer een soort dagelijks leven, het is wat ik wil. Af en toe mis ik de stad, het slenteren in Amsterdam, al die mensen en de anonimiteit. Maar zoals ik hier leef, komt dicht bij mijn opvatting van eerlijk en oprecht leven.

#amsterdam #ArdanTimmer #diepVertrouwen #eindeloosGeven #JiunRoshi #KyogenDenHertog #Modana #NoorderPoort #PrabhasaDharmaZenji #Sloterplas #ThreesVoskuilen

Cateringmedewerker – Noorderpoort – Groningen

Bekijk hier de vacature: https://groningen.work/2023/03/01/cateringmedewerker-noorderpoort-groningen/

#vacature #groningen #cateringmedewerker #noorderpoort

Kantinemedewerker – Noorderpoort – Groningen
Bekijk hier de vacature: https://groningen.work/vacature/kantinemedewerker-noorderpoort-groningen/

#vacature #groningen #vacatures #noorderpoort

Mocht je tussen 20-24 juni in Groningen zijn en je hebt ff niets te doen, dan is het altijd leuk om naar het ImpressFest te gaan.
Op dit festival laten de mbo-studenten kunst en multimedia zien wat ze kunnen.

#impressfest #noorderpoort #groningen #festival

https://mastodon.social/media/FSxeKGwCMt5_77hqguI