Het verloren schaap

Goede herder (Musée archéologique de Sousse)

Het is zondag, dus ik blog over het Nieuwe Testament: zo’n fijne bron voor het leven van gewone mensen in de Romeinse wereld. Vandaag het verloren schaap, dat een rol speelt in Jezus’ prediking.

Als iemand van u honderd schapen heeft waarvan er één verloren is geraakt, laat hij dan niet de negenennegentig andere in de woestijn achter om naar het verdwaalde dier op zoek te gaan tot hij het gevonden heeft? En als hij het gevonden heeft, legt hij het vol vreugde op zijn schouders en gaat hij naar huis. Daar roept hij zijn vrienden en buren bijeen en zegt tegen hen: “Deel in mijn vreugde, want ik heb het schaap gevonden dat verdwaald was.” Ik zeg u: zo zal er in de hemel meer vreugde zijn over één zondaar die tot inkeer komt dan over negenennegentig rechtvaardigen die geen inkeer nodig hebben.”noot Lukas 15.4-7.

Vraag: wat is de overeenkomst tussen de hemelse en de aardse vreugde? In de hemel heerst God, zoveel is duidelijk, en als de analogie zuiver is, dan zou degene die z’n schaap kwijt is, naar God moeten verwijzen. Maar het is een rijke man, want hij bezit honderd schapen. En hier speelt het “image of limited good”: het denkbeeld dat er op aarde van alles maar een beperkte hoeveelheid is en dat als iemand een groter deel heeft, de anderen automatisch minder hebben. (Economische groei was in de Oudheid geen bekend concept.) De schaapseigenaar is in dit wereldbeeld geen goed mens.

Dat is geen vergezochte interpretatie – we zitten in het Lukasevangelie, waar de arme Lazarus naar de hemel gaat en er geen herkansing is voor de rijke man. De rijken hebben hun beloning al gehad, de laatsten zullen de eersten zijn en de eersten de laatsten. De schaapseigenaar staat aan de verkeerde kant. Het is ook een sukkel, die een schaap kwijtraakt. Daar zal het publiek van Jezus om hebben moeten lachen.

De parabel is wellicht niet bedoeld geweest als analogie, maar als de Joodse redenatiefiguur die bekendstaat als Kal Vahomer. Het is wat wij a fortiori noemen: als zelfs slecht mensen een verloren schaap gaan zoeken, hoeveel te meer doet God het dan met verloren mensen. Ik weet niet waar de uitdrukking “goede herder” vandaan komt, maar ik vermoed dat dat niet de strekking is van deze parabel.

#EvangelieVanLukas #imageOfLimitedGood #KalVahomer #NieuweTestament #schaap