Profielen‘Te snel ingevoerde’ aanwezigheidsplicht even van de baan bij social work
De opleiding social work is gestopt met de vorig jaar ingevoerde aanwezigheidsplicht voor onder andere alle werkcolleges van eerstejaars. Na meer voorbereiding komt de maatregel later wellicht weer terug.
‘Kort voor de zomer van 2024 besloten we het in te voeren’, vertelt Ostara de Jager-Bes, directeur van het Instituut voor Sociale Opleidingen (ISO). ‘We hebben denk ik onderschat wat het invoeren van zo’n grote interventie van ons allen vraagt. Je moet het goed neerzetten, ook omdat er een andere didactiek bij hoort. En de communicatie erover moet goed zijn.’
‘Niet altijd helder gecommuniceerd’
Dat laatste was niet altijd het geval, geeft De Jager toe. ‘We hebben bijvoorbeeld niet altijd helder gecommuniceerd over wat het voor een student betekent als hij niet aanwezig is. We hebben kortom meer tijd nodig. Het vraagt ook meer begeleiding van docenten.’
‘We vonden’, vertelt docent en voorzitter van de instituutsmedezeggenschapsraad (imr) Corstin Dieterich, ‘dat de regels rond de aanwezigheidsplicht nogal streng waren en in de klas had dat vaak een averechts effect op de sfeer’. Door de plicht zaten er immers meer ongemotiveerde studenten in de klas dan zonder die plicht.
Instemming ging ‘niet van harte’
Dieterich vertelt dat de imr eigenlijk niet wilde stoppen met de plicht, de instemming met het besluit van de directie ging volgens De Jager dan ook ‘niet van harte’. Dieterich: ‘Wij wilden juist dat er een verbeterslag zou komen. Er waren duidelijke verbeterpunten en we wilden graag het gesprek voeren over hoe die aangepakt konden worden, zodat we het onderliggende probleem – afwezigheid van studenten – zouden kunnen aanpakken op een manier die goed werkt voor docenten en studenten’.
Die verbeterslag wil het management ook, reageert De Jager. ‘Er blijkt meer nodig, zoals een passende didactiek en goede onderlinge afstemming en kalibratie tussen docenten. Over de verbeterpunten willen we in gesprek met de imr en de opleidingscommissie. Wij hebben steeds aangegeven dat we eerst een aantal zaken moeten verbeteren en daarna weer kunnen kijken naar een eventuele invoering van een aanwezigheidsplicht.’
De directie besloot voor nu dus die plicht af te schaffen, en daar stemde de imr uiteindelijk dus mee in. Dieterich: ‘Voor ons was het óf een slecht werkend systeem waar wij als imr niet achter konden staan, óf geen regeling. We hebben voor dat laatste gekozen’.
Geen bijdrage aan veilige leeromgeving én studentsucces
De opleidingscommissie (oc), die meer dan de imr over het onderwijs gaat, stemde met minder tegenzin in met het stoppen met de aanwezigheidsplicht. Voorzitter Raphaël Dollart: ‘Wij hebben de tussenrapportage over de aanwezigheidsplicht grondig doorgenomen en zijn tot de conclusie gekomen dat de aanwezigheidsplicht in de huidige vorm noch bijdraagt aan een veilige leeromgeving, noch aan het studentsucces. Dat waren de twee doelen van de aanwezigheidsplicht’.
De oc, die ‘niet principieel tegen’ de plicht zegt te zijn, wil dat de komende tijd mogelijke alternatieven voor de aanwezigheidsplicht worden verkend. Alternatieven die wel bijdragen aan die genoemde doelen. In lijn met het door Dieterich genoemde ‘averechts effect’ zag de oc het afgelopen jaar onder andere conflicten, een negatieve sfeer en onveiligheid. En ook wachttijden bij het decanaat, waar studenten aanklopten als ze vonden dat ze een geldige reden voor hun afwezigheid hadden. De oc, in een schrijven aan de directie: ‘Sommige studenten konden daardoor ten onrechte niet deelnemen aan toetsen’.
Klassen inmiddels weer minder vol
Inmiddels is de aanwezigheidsplicht afgeschaft en zijn de klassen weer minder vol, constateert onderwijsmanager Yasemin Guler, die een jaar geleden het belang van aanwezigheid benadrukte. Bij social work gaat het op school én in de beroepspraktijk over ‘omstandigheden en heftige problematiek waar diverse ethische-morele dilemma’s aan hangen’, vertelde de onderwijsmanager. ‘Het is dan belangrijk dat je elkaar kent, en dat je er dus bent in het werkcollege.’
‘Sommige dingen moeten echt ín de klas gebeuren’, zegt ze ook nu. De Jager, aanvullend: ‘Het gaat ook om beroepen waarbij aanwezigheid en het nakomen van afspraken belangrijk is. Het is ‘nog steeds een inhoudelijk goed verhaal. Maar het vraagt dus meer tijd’.
P-rendement steeg van 28,9 naar 37,4 procent
Het ene jaartje aanwezigheidsplicht laat in de cijfers wel een succes zien. Guler: ‘Het P-rendement (het percentage dat de propedeuse in één jaar haalt, red.) is gestegen van 28,9 naar 37,4 procent. Ook het aantal behaalde EC’s is significant gestegen’.
De opleiding houdt de plicht dus nog zeker in het vizier. De Jager: ‘We gaan het opnieuw bespreken. En we gaan sowieso manieren zoeken hoe we studenten beter succesvol door hun studie kunnen laten lopen. Het gaat niet specifiek over aanwezigheid maar over hoe we tot een beter studentsucces kunnen komen.’
Rekening houden met privéomstandigheden
De opleiding wil het onderwijs zo inrichten dat studenten de noodzaak voelen om te komen. Daar kunnen ook roostering en afwisseling in het onderwijsprogramma een rol bij spelen. De Jager: ‘En ook moeten we rekening houden met privéomstandigheden van studenten, zoals mantelzorg en werk. Ik snap dat studenten flexibiliteit nodig hebben. Aan de de andere kant: je kiest wel bewust voor een opleiding, en dat is dan niet vrijblijvend.’
Tekst: Jos van Nierop
Illustratie: Demian Janssen
Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!
Profielen, het onafhankelijke nieuwsmedium van de Hogeschool Rotterdam, deelt wekelijks artikelen op Linkedin. Ben jij onze nieuwe connectie?
MaskingLoesoe
