- Sinds 1980 de stadsbeiaardier van Enkhuizen

- Anderhalve ton voor het carillon

- Zwaarste

Nu op Enkhuizen Praat

- Sinds 1980 de stadsbeiaardier van Enkhuizen

- Anderhalve ton voor het carillon

- Zwaarste

#enkhuizen #reynaert #stadsbeiaardier #stadspenning

https://enkhuizenpraat.nl/stadsbeiaardier-frits-reynaert-geeerd-met-de-zilveren-stadspenning-van-enkhuizen/

de grijze wolf grijnst
een wolkengesperde muil
blauw tussen buien

#wolf #reynaert #ysengryn #watervliet #haiku #wolken #blauw #regen #buien

https://wolkenhemel.blogspot.com/2024/04/de-grijze-wolf-grijnst-haiku-wolken.html

de wolken strijken
tegen vossenstreken in
het land van Reynaert

#wolkenhemel #wolken #haiku #reynaert #hulst

https://wolkenhemel.blogspot.com/2024/04/de-wolken-strijken-haiku-wolkenhemel.html

Stel dat #Reynaert werkelijk naar Rome zou zijn gepelgrimeerd voor een aflaat. Dan zou hij Willem van Moerbeke hebben ontmoet, die niet zou hebben geweten wat hij moest beginnen met het wonder van een berouwvolle vos.

https://mainzerbeobachter.com/2023/11/16/de-vos-in-de-bijbel-en-bij-aristoteles/

Herodes Antipas, de vos

Als ik schrijf dat Oranje het moet opnemen tegen de Rode Duivels, dan weet u dat Oranje geen kleur is en dat de Rode Duivels niet afkomstig zijn uit de hel. De simpele taaluiting veronderstelt kennis van (sport)cultuur. Dat bij elke taaluiting cultuurkennis is verondersteld, brengt ons bij een van de grootste problemen van de oudheidkunde: ons begrip van oude teksten is gebaseerd op kennis van een cultuur die we voor een deel reconstrueren aan de hand van, eh, diezelfde oude teksten. Interpretatie heeft zodoende iets van een cirkelredenering. Al kun je ook optimistisch zeggen dat je, door heen en weer te gaan tussen cultuur en tekst, dichter naar de waarheid toe spiraalt. Of, nog optimistischer, dat je de ene tekst verklaart vanuit de andere.

Reynaert de Vos?

De waarheid is echter dat we maar al te vaak onze eigen noties meenemen als we een antieke tekst beginnen te lezen. Bij een vos denken de meesten van ons vermoedelijk aan een slim beest. Reynaert de Vos. Een pluimveehouder zal het anders zien. Een vos die zich de toegang tot een kippenren heeft weten te verschaffen, doodt alle kippen, ook als hij zijn honger met één hen of haan had kunnen stillen. Vossen zijn sadisten.

Wat zou dus de bedoeling zijn van de opmerking in het Lukasevangelie dat Herodes Antipas een vos was? Was Jezus’ landsheer een slimmerik of een sadist?

Precies op dat ogenblik kwamen er enige farizeeën die tegen Hem zeiden: “Vertrek, ga weg van hier, want Herodes wil u doden!”

Hij antwoordde: “Zeg tegen die vos: ‘Let op, ik drijf demonen uit en vandaag en morgen genees ik mensen, en op de derde dag bereik ik de voltooiing.’ Maar ik moet vandaag en morgen en de volgende dag op weg blijven, want een profeet hoort niet om te komen buiten Jeruzalem.” (Lukas 13.31-33; NBV21)

Het citaat, waarvoor geen parallelpassage bestaat, helpt ons nauwelijks verder. We zullen de betekenis moeten afleiden uit de culturele context.

Joodse vossen

Wat dachten Joden over vossen? Die ideeën zullen we moeten reconstrueren aan de hand van andere teksten. Gelukkig beschikken we daarover. De vos is geen evenhoevige herkauwer en is dus een onrein dier. Dat is alvast één. Interessant is ook het Misjna-traktaat Aboth 4.15: het is beter, zo zei rabbi Matthia ben Heresh, de staart van een leeuw te zijn dan de kop van een vos. Daarmee bedoelde hij dat je beter iemand kunt volgen waarvan je iets kunt leren dan dat je de eerste bent onder de charlatans.

De vos geldt hier dus als inferieur aan de leeuw. We komen dat ook tegen in het Talmoed-traktaat Baba Kamma, waarin we lezen over de komst van een belangrijke schriftgeleerde, die bij nader inzien minder capabel blijkt te zijn dan verwacht. “De leeuw die werd aangekondigd,” luidt het commentaar, “is bij nader inzien een vos.” (Baba Kamma 117a)

De leeuw van Juda

Die leeuw lijkt in Lukas’ citaat te ontbreken, maar er is natuurlijk wel een messias aan het woord. De messiaans eretitel leeuw van Juda duikt op in 4 Ezra 11.37-12.39 en in de Openbaring van Johannes 5.5. Beide teksten zijn, net als het Lukasevangelie, geschreven in de tijd van keizer Domitianus. Wat Jezus feitelijk zegt is dat een messias niet bang is voor een stuk onbenul.

Een andere vraag is of Jezus dit werkelijk over Herodes Antipas heeft gezegd. De anekdote is maar één keer geattesteerd, bij Lukas, en veronderstelt kennis van Jezus’ gewelddadige dood in Jeruzalem en de christelijke geloofswaarheid dat hij op de derde dag uit de dood is opgestaan. Het staat eenieder vrij te geloven dat een zoon van God zoiets kan voorspellen, maar met de toetsingscriteria waarmee een historicus werkt, kunnen we alleen concluderen dat deze uitspraak betrekkelijk laat is ontstaan, toen Herodes Antipas allang was afgezet en naar Gallië verbannen.

[Een overzicht van deze reeks over het Nieuwe Testament is hier.]

Deze blog, die u ook via het Whatsapp-kanaal kunt volgen, is niet mijn enige activiteit. In het voorjaar organiseer ik een reis naar Bulgarije en een andere reis langs Keltische locaties.

Zelfde tijdvak

#Aboth #EvangelieVanLukas #HerodesAntipas #Lukas #NieuweTestament #Reynaert #vos