Het eerste regeringsjaar van Alexander

Demosthenes, die niet aan Alexander werd uitgeleverd (Glyptothek, München)

Ik heb de afgelopen maanden een paar keer geblogd over het eerste regeringsjaar van Alexander de Grote. Hij kwam aan de macht na de moord op zijn vader, Filippos II, en toonde vervolgens aan de bewoners van Thracië, Illyrië en Griekenland dat hij als generaal even snel en gewelddadig was. Misschien nog wel gevaarlijker: Alexander maakte Thebe vrijwel volledig met de grond gelijk, iets wat Filippos vermoedelijk nooit zo hebben gedaan.

Athene

Na de ondergang van Thebe leek het alsof de Grieken nooit aan opstand hadden gedacht. De Grieks-Romeinse geschiedschrijver Arrianus beschrijft de stemming in Athene:

Het volk kwam in vergadering bijeen en op voorstel van Demades werden tien Atheense burgers, van wie bekend was dat ze op zeer goede voet stonden met Alexander, gekozen en als gezanten naar hem toe gezonden om hem te laten weten – wel een beetje laat – dat het Atheense volk zich verheugde dat hij behouden uit het land van de Illyriërs en Triballiërs was teruggekeerd en dat hij de Thebanen had gestraft voor hun opstandigheid.noot Arrianus, Anabasis 1.10.3; vert. Simone Mooij.

Alexander nam deze felicitaties welwillend in ontvangst maar eiste tegelijk de uitlevering van de democratische leider Demosthenes en negen anderen die hij “verantwoordelijk hield voor het beledigend gedrag tegenover hemzelf en Filippos bij diens dood”. Toen de Atheners dat weigerden, zag hij er verder maar van af. Zolang Athene een vloot had en kon rekenen op Perzische steun, was een belegering onbegonnen werk en er waren belangrijker zaken dan de uitlevering van Demosthenes en zijn kompanen – bijvoorbeeld dat het leger dat Filippos naar Azië vooruit had gezonden, inmiddels grote moeilijkheden ondervond.

Het werd tijd serieus werk te maken van de oorlog met Perzië. Daarom keerde Alexander terug naar Macedonië en begon hij met de voorbereidingen van de overzeese expeditie.

Balans

Hij was nu een jaar aan de macht en had drie volledige campagnes afgerond. Daarbij had hij vrijwel elk aspect van het krijgsbedrijf te land beoefend: hij had drie veldslagen gewonnen, had stormenderhand een bergpas veroverd, had nachtelijke gevechten gevoerd, was een grote rivier overgestoken, had vechtend een leger teruggetrokken en had minstens twee nederzettingen ingenomen door middel van een bestorming. Zijn positie als vorst van Macedonië en leider van de Korinthische Bond was inmiddels onomstreden.

Hij had bovendien de oppositie thuis het zwijgen opgelegd en de loyaliteit van het leger verworven, de Thracische, Triballische, Getische en Illyrische barbaren getoond met wie ze te maken hadden, en de Grieken duidelijk gemaakt wat de consequenties waren als ze niet toegewijd deden wat de leider van de Korinthische Bond van hen vroeg. Het eerste regeringsjaar was vervuld geweest van bloedvergieten, maar hij had zijn thuisbasis veiliggesteld en kon nu vertrekken naar het oosten.

Leren van fouten

Alexander had bewezen als aanvoerder de gelijke van zijn vader te zijn en op dezelfde wijze oorlog te kunnen voeren. Hij was in staat zeer snel op te trekken en vijanden compleet te overrompelen. Bij Pellion was hij zelfs té snel geweest, maar hij had er tevens blijk van gegeven te beschikken over de belangrijkste generaalskwaliteit die er is: het vermogen te leren van zijn eigen fouten. Vóór hij Thebe liet bestormen, laste hij een pauze in. Alles duidde erop dat Alexander minstens evenveel aanleg had voor het krijgsbedrijf als Filippos.

Als hij in de winter van 335/334 was overleden, zouden zijn tijdgenoten hem hebben herdacht als evenknie van zijn vader, en zouden ze zich hebben afgevraagd wat hij had bereikt als hij het plan zou hebben uitgevoerd Perzië aan te vallen. Maar niemand zou zich hebben kunnen voorstellen dat Alexander binnen negen jaar aan de oevers van de Indus zou staan.

Daarover een andere keer meer.

#AlexanderDeGrote #Arrianus #Athene #DemosthenesRedenaar #FilipposII #KorinthischeBond