Het gebroken oor
Het beeldje van het Gebroken Oor (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, Brussel)
Wie tegenwoordig de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis bezoekt in het Brusselse Jubelpark, kan er niet omheen: afbeeldingen van het bovenstaande precolumbiaanse beeldje duiken overal op, op de website, op affiches, op de voorgevel. Het is dan ook een van de beroemdste stukken uit de collectie.
Kuifje en het gebroken oor
Niet omdat het zo superbelangrijk is, want het is bepaald geen uniek object. Het speelt echter, met een in het echt niet beschadigd oor, een rol in Hergés Kuifje en het gebroken oor. In december 1935 konden de lezers van Le Petit Vingième lezen dat dit beeldje uit het museum was gestolen, maar gelukkig brengt Kuifje het uiteindelijk terug, na een reeks omzwervingen door de Latijns-Amerikaanse republiek San Theodoros en een bezoek aan de Arumbaya’s. Het is dus dankzij Hergé dar dit vermoedelijk het bekendste stuk is uit de Brusselse collectie.
Hergés versie van het beeldje, met een gebroken oor
Het was, toen Hergé erdoor gefascineerd raakte, nog niet zo lang in de Belgische hoofdstad. In 1930 had classicus Henri Lavachery, die was verbonden aan het museum, deelgenomen aan een expeditie naar de Stille Zuidzee; dit was een voorloper van de expeditie waarmee Lavachery enkele jaren later een compleet Paaseiland-standbeeld naar België zou halen. Bij de eerdere reis bezocht hij ook Peru, waar hij diverse precolumbiaanse sites bekeek en oudheden aankocht. Zoals dit beeldje, dat door Hergé dus werd toegeschreven aan de Arumbaya’s – een fictieve stam uit de twintigste eeuw.
Chimú
Het echte beeldje is echter veel ouder. Het behoort tot de zogeheten Chimú-cultuur in het noordwesten van Peru; deze precolumbiaanse beschaving correspondeert met een koninkrijk genaamd Chimor, dat u moet plaatsen na pakweg 1200 na Chr. en vóór de Inka’s het rond 1460 onderwierpen. Beeldjes als dit stonden opgesteld in de hoofdstad, Chan Chan, “zon zon”, niet ver van de moderne stad Trujillo.
Het Brusselse beeldje is vrij simpel, maar we kennen verschillende andere, die zijn voorzien van oorbellen en hoofdtooien, terwijl analisten uit de verfsporen kunnen afleiden dat op de gezichten tatoeages waren weergegeven en. Vermoedelijk stellen ze hoogwaardigheidsbekleders voor. Misschien droegen ze, in een religieuze omgeving, offergeschenken aan voor de goden, al is de Eerste Hoofdwet van de Archeologie van toepassing. Hoe dat ook zij: het blijft een leuk beeldje.
#ChanChan #Chimú #Chimor #HenriLavachery #KoninklijkeMuseaVoorKunstEnGeschiedenis #Kuifje #KuifjeEnHetGebrokenOor #Peru #stripverhaal
Unescostamps
Jona Lendering
Histo Travel
Tony Trupp Photojournalism