Jona LenderingEen detectiveroman die geen detectiveroman is
Ik stond op de luchthaven van Parijs, het was nog een paar uur tot mijn vliegtuig naar Tunis zou vertrekken, en ik had geen boek om te lezen, dus ik kocht maar een detective van de soort die je kunt kopen op een vliegveld: The Waiting van Michael Connelly. Op de achterflap stonden wat aanprijzingen, zoals er altijd staan, maar aangezien ook Stephen King iets aardigs over de auteur zei, meende ik dat het wel zou helpen om de tijd te doden. Inhoudelijk, zo verwachtte ik, zou het weinig om het lijf hebben, maar het zou zó zijn geschreven dat ik door bleef lezen. Kortom, een detectiveromannetje waarvan er dertien in een dozijn gaan.
Hoewel. Er waren toch wel wat verrassingen, wat vermoedelijk bewijst dat ik te weinig in het genre lees. Toen ik het uit had, wist ik namelijk van de drie onderzochte zaken hoe de vork in de steel stak, maar gaf de heldin, detective Renée Ballard, óók toe dat ze niet wist hoe een van de daders zijn laatste slachtoffer had gevonden. Van een detectiveroman verwacht je dat je op de laatste pagina’s tot in de puntjes de oplossing verneemt van het gepresenteerde raadsel, maar Connelly zorgt ervoor dat de lezers van The Waiting het zelf kunnen bedenken.
Dat beviel me eigenlijk wel. Het is niet dat ik de zwakke punten van het boek niet herken. Eén van de drie zaken begint doordat Ballard wordt bestolen, op zoek gaat naar de gestolen spullen en zo iets groters op het spoor komt; een tweede zaak wordt opgelost door een toevallige vondst in een gehuurde opslagruimte; alleen de derde zaak ontstaat niet bij toeval. Die is het normale werk van de afdeling cold cases waar Ballard voor werkt. De toevalligheden deden wat afbreuk aan het verhaal.
Ook de personages bleven nogal vlak. Ze zijn de volmaakte tegenpolen van de personages uit Scandinavische thrillers, die altijd in een echtscheiding liggen, worstelen met hun alcoholisme of een persoonlijk trauma moeten overwinnen. Ballard piekert zo nu en dan over haar moeder, gaat graag naar het strand en weet de ergernis over een collega goed te verbergen, maar meer diepgang krijgt ze niet. Ik had iets méér willen vernemen.
Maar daar staat veel tegenover. Het boek gaat voor een groot deel over het actuele thema van geweld tegen vrouwen. (The Waiting verscheen in 2024.) Ik geloof ongezien dat politieteams die zich bezighouden met cold cases werken zoals beschreven, en ik vond het leuk het een en ander over verschillende politietechnieken te vernemen. Connelly noemt bijvoorbeeld ergens dat het mogelijk is de identiteit van mensen vast te stellen aan de hand van hun oren, waarvan de vorm even persoonlijk is als een vingerafdruk. De politieke spelletjes bij de Amerikaanse politie – de roman speelt in Los Angeles – en het lekken naar de pers kwamen op mij ook heel realistisch over. Er is een running gag dat Ballard op vrijwel alle afspraken te laat komt.
Helemaal aan het einde begreep ik ineens dat het boek eigenlijk helemaal geen detectiveroman was. Zeker, aan het einde begrijpt de lezer drie misdrijven. Maar ik verraad niet te veel van de plot als ik zeg dat Ballard op een persconferentie kritiek op zich afroept als ze erkent niet te weten hoe een van de misdadigers zijn laatste slachtoffer vond. En dat terwijl er mensen zijn die haar uit haar functie willen ontheffen. Ineens begreep ik: dit boek gaat over leiderschap en teamwork. Een baas neemt verantwoordelijkheid voor gemaakte fouten, ook als ze zichzelf daarmee kwetsbaar maakt. En Ballard is het hele boek bezig haar team bij elkaar te houden.
Een team dat gedreven wordt door passie voor de goede zaak: het oplossen van cold cases, zodat de nabestaanden van de slachtoffers eindelijk antwoorden hebben. Het trof me. Er is in de organisatieleer een onderscheid tussen organisaties die worden gedreven door een ideaal en organisaties die money driven zijn. Het team van Ballard is een prachtig voorbeeld van het eerste. Eigenlijk is The Waiting, in de zin dat het toont wat traditioneel leiderschap is in een altruïstische wereld, een hoogst unzeitgemäße roman. Ik weet niet of ik het boek moet aanraden, maar ik heb het met plezier gelezen.
