De prijs van kernafvalopslag

De Zweedse nucleaire autoriteit Strålsäkerhetsmyndigheten (SSM) heeft gewaarschuwd dat de prijs voor afvalopslag (die per kilowattuur nucleaire elektriciteit berekend wordt) omhoog moet nu kerncentrales eerder sluiten. Drie jaar geleden, in december 2012, hadden ze ook al geadviseerd om de bijdrage voor het kernafvalfonds bijna te verdubbelen.
En hoe zit dat dan in Nederland? Daar horen we nooit iets over de prijs die producenten moeten betalen voor afvalopslag en eindberging.

Gisteren liet minister Kamp nog weten dat Borssele tot 2033 open moet blijven omdat er dan pas voldoende geld is voor ontmanteling en afvalopslag. En hoe zit het met de achterblijvende groei van het geld dat opzij is gezet voor de eindberging (waarborgfonds eindberging)? En met de ontmantelingskosten en de reserveringen daarvoor van kerncentrale Dodewaard? Naar aanleiding van een WOB van Laka werd duidelijk dat daar ook te weinig geld is en dat ministerie en eigenaar nog aan het ruziën zijn daarover. Minister Dijsselbloem moet nog steeds laten weten welke oplossingen hij daarvoor afgesproken heeft.

De petitie ‘Geen subsidie voor kernafval’ is nog steeds te ondertekenen.

#WaarborgfondsEindberging

COVRA steekt kop in het zand over kernafval-tekort van €2 miljard

We zagen nog net een schim in de verte verdwijnen, toen de brievenbus klapperde en we opeens met het nog ongepubliceerde jaarrapport van de COVRA in handen stonden. En we waren juist benieuwd naar wat COVRA zou gaan doen aan het gat van 2 miljard wat in het eindbergingsfonds was gevallen! Verbazingwekkende antwoord: helemaal niets!
COVRA doet alsof haar neus bloedt: In het nieuwe jaarrapport doet COVRA alsof het 1984 is, en een eindberging nog steeds pas over een eeuw zal worden aangelegd. Dat dát een gepasseerd station is, lijkt niet bij COVRA te zijn binnengekomen.

In september vorig jaar meldde de voormalige IenW staatssecretaris - de PVV-racist Chris Jansen - de planning van het aanleggen van een eindberging los te laten, en niet meer uit te gaan van het jaar 2130. De nieuwe (concept-)planning is dat het proces van een locatiekeuze voor de aanleg van een eindberging na het jaar 2050 wordt opgestart.

2050 is zo'n vijftig jaar eerder en Laka becijferde afgelopen maart in haar zienswijze over het ontwerp nationaal programma radioactief afval dat COVRA, als ze niets zou doen, door misgelopen (rente)inkomsten zo'n €2 miljard te weinig in kas zou hebben om de eindberging te kunnen financieren. Het eindbergingsfonds groeit nu jaarlijks met 2,3 procent, en het zou jaarlijks met 8,4 procent moeten groeien om in 2060 een eindberging te kunnen bekostigen.

Je zou verwachten dat zo'n groot dreigend tekort in het jaarverslag de aandacht van de accountant of van de Raad van Commissarissen zou krijgen, maar niet dus.

Ondertussen is het wachten op de reactie van de beoogde nieuwe demissionaire staatssecretaris van IenW, VVD'er Thierry Aartsen, op de de  zware kritiek op de mer van het ontwerp-nationaal programma radioactief afval. Met dat ontwerp-programma is namelijk besloten de eindberging te vervroegen, en alhoewel de mer daarbij dus naar de vuilnisbak is verwezen, is het nationaal programma dat niet, en dat zou in augustus moeten worden vastgesteld.
En in dan komt er dan wel wel een reactie van de nieuwe staatssecretaris op wat te doen aan het gat van 2 miljard bij de COVRA.

Omdat u tot zover bent gekomen met dit toch redelijke technische verhaal, ook nog een leuke willekeurige quote uit COVRA's jaarverslag (p. 45):

NGO’s zijn grofweg te onderscheiden in drie hoofdgroepen: een groep die principieel tegen kernenergie is en COVRA als verlengstuk van die industrie ziet en verder niet openstaat voor dialoog; een groep die kritisch is ten opzichte van kernenergie maar belang hecht een constructieve dialoog met COVRA en een groep die voor kernenergie is en belang hecht aan een goede oplossing voor het afvalvraagstuk.

Het is maar dat u het weet.

Update: COVRA heeft in het begin van de middag haar jaarrapport zelf gepubliceerd.

#NPRA #WaarborgfondsEindberging

WOB: Waarborgfonds Eindberging in problemen

Laka heeft met een beroep op de Wet Openbaarheid van bestuur (WOB) documenten opgevraagd bij het ministerie van Financiën over het Waarborgfonds Eindberging. Het fonds dat er voor bedoeld is om de definitieve opslag van radioactief afval te financieren, groeit al minstens 12 jaar minder dan gepland en in sommige jaren is er zelfs helemaal geen groei, maar krimpt het fonds. Dit is voor een fonds dat de komende eeuw vooral moet groeien door beleggingen, heel zorgwekkend omdat het in het begin van die 100 jaar gebeurt. Omdat ook geconcludeerd wordt dat de beheerder onvoldoende financiële middelen heeft om de tekorten aan te vullen lijkt een financiële injectie van het Rijk onafwendbaar.
Het Waarborgfonds Eindberging is een fonds dat de toekomstige eindberging (omstreeks het jaar 2130) van al het Nederlandse radioactief afval moet financieren. Het wordt beheert door de centrale organisatie voor radioactief afval (Covra) en moet de komende 100 jaar door bijdrages van de afvalproducenten en vooral door beleggingsrendement groeien tot zo’n 2 miljard euro. Het is nu al vrijwel duidelijk dat dat op de geplande manier niet gaat lukken.

'Vrijgave’ documenten
Begin januari hebben we met een beroep op de Wet Openbaarheid van bestuur (WOB) documenten opgevraagd bij het ministerie van Financiën over het Waarborgfonds Eindberging. Aanleiding daarvoor waren berichten dat de investeringen van het fonds, dat bedoeld is om voldoende geld te sparen om een eindberging voor het radioactief afval te bekostigen, nogal tegenvielen en achterbleven bij de verwachtingen. Na heel wat uitstel kregen we, net op de uiterste termijndag, een pak documenten in de bus. Eindelijk meer informatie hoe het nou precies zit met dat Waarborgfonds, dachten we. Nou, dat valt tegen. Van de 225 A4-tjes (39 documenten) die we kregen was van 80% alles weggelakt en van de rest een groot gedeelte. Heel af en toe was er een pagina leesbaar. [kijk voor een overzicht]
We gaan zeker nog in beroep tegen deze ‘vrijgave’, maar hier wat we er nu al uithalen.

Beleggingsopbrengsten
Wat is precies het Waarborgfonds Eindberging? Uit de toelichting van het ministerie van Financiën (notitie Eindbergingsfonds 15 september 2011): “COVRA is belast met de eindberging van radioactief afval. Ter financiering hiervan draagt COVRA sinds haar oprichting financiële middelen af aan een apart gezet fonds dat "verplicht" belegt in staatspapier. Er is veel onzekerheid over het benodigde kapitaal voor een adequate eindberging, maar op basis van ramingen in andere Europese landen wordt uitgegaan van € 1,5 a 2,5 mrd over tenminste 100 jaar.”

In een notitie van Financiën (mail 11 april 2014) staat: “Het fonds (…) is gestart in 2002 met een kapitaal van € 55 mln. Omstreeks 2130 moet dit gegroeid zijn naar een kapitaal van € 2 mrd.” En vervolgd: “Het fonds (…) groeit door afdrachten en door rentedotaties”. En die ‘rentedotaties’ daar gaat het nu juist om.

Er zijn al een flink aantal jaren tegenvallende rendementen, in de notulen van de AVA (Algemene Vergadering van Aandeelhouders) in juni 2011 staat zelfs: “Sinds 2003 blijkt het gemiddelde rendement op de belegde middelen achter te blijven op het beoogde rendement, 2,3% gemiddeld in plaats van 3% (gecorrigeerd voor inflatie).” Maar daarvóór moet het ook al niet al te goed zijn gegaan want in een ongedateerde conceptnotitie (ws voor de AVA juni 2012) staat: “Geconstateerd wordt dat de rentetoevoegingen, ondanks de verlaging van 3,5 naar 3% in 2003, alle jaren achterblijven bij de gestelde doelen”.

“De directie stelt dat het een gezamenlijk belang is, dat er aan het eind van de 100-jaar termijn voldoende financiële middelen beschikbaar zijn. Het is niet alleen de verantwoordelijkheid van Covra, maar zeker ook de verantwoordelijkheid van de Staat der Nederlanden.” Kortom, men begint de weg te plaveien voor een financiële injectie van de overheid om de tekorten aan te vullen. De zoveelste.

De vervuiler betaalt
Maar hoe zit het met de verantwoordelijkheid van de producenten van het radioactief afval: De enige keer dat daar (niet weggelakt) over gepraat wordt is in een memo van Financiën uit december 2011 waar de vraag gesteld wordt of er ruimte is om als oplossing de tarieven voor de opslag van kernafval te verhogen? Dat klinkt dan zo in ambtelijke taal: “In vervolg op de discussie rond de financiële situatie is de vraag gerezen of COVRA haar financiële profiel structureel zou kunnen versterken door bijvoorbeeld de inkomsten te vergroten. Bij de bedrijfsvoering van COVRA wordt uitgegaan van de principes dat de 'vervuiler' betaalt en dat -zoals bij ieder normaal bedrijf- dat de bedrijfsvoering tenminste kostendekkend is. Dit houdt in dat 'vervuilers' ook meebetalen aan de eindberging e.d..“ Het vervolg en uitkomst weten we niet want de rest is weggelakt.

Een belangrijke conclusie die wordt getrokken is dat in het begin van zo’n lange termijn financiële tegenvallers veel zwaarder wegen dan in het midden of aan het einde. Uit een notitie van Financiën (‘COVRA Beleggingsmandaat’, januari 2013): “Dit klemt te meer omdat een lage opbouw in het begin van de fondsvorming doorwerkt vanwege het rente-op-rente-effect dan bijvoorbeeld een lage opbouw aan het einde van de looptijd”. Lijkt ons dat het woordje ‘meer’ ontbreekt maar er is –geheel tegen de trend in- niets weggelakt.

Maar hoe serieus de tegenvallers zijn wordt duidelijk uit een notie van Financiën voor een vergadering in april 2014: ”Doordat de inflatie groter is dan de geboden rente, is de reële rente soms zelfs negatief. Dat betekent dat het eindbergingsfonds krimpt in plaats van groeit.” De volgende zin is ook om te onthouden: “COVRA heeft onvoldoende mogelijkheden om het tekort t.o.v. de verwachting uit eigen middelen aan te vullen.”

Kortom, uit het kleine beetje informatie dat uit deze documenten te halen is, blijkt dat er een serieus probleem is, maar over de aard van de oplossingen of denkrichting is niets. Het zou er zo maar op neer kunnen komen dat er opnieuw geld van het rijk naar toe moet. Want bij kernenergie is het vaak: de vervuiler betaalt (ook een beetje).

Aanvulling:
Uit recente antwoorden van minister Dijsselbloem blijkt dat de Covra het verlies van het fonds aanvult. Maar daardoor lijdt de Covra dan weer verlies en moet daar weer een oplossing voor gevonden worden.
“Hoewel het niet zeker is dat COVRA in de toekomst de benodigde rente en het benodigde vermogen voor eindberging niet behaalt, is het op de (middel)lange termijn niet wenselijk als COVRA verliezen blijft lijden door tegenvallende renteresultaten.”

Er verandert niet veel aan de conclusies: Ook financieel is opslag van kernafval een risico.

https://www.laka.org/nieuws/2015/wob-waarborgfonds-eindberging-in-problemen-3471

#Voorpagina #WaarborgfondsEindberging #Woo #COVRA #Eindberging #RadioactiefAfval