Digitale Overheid (geautomatiseerd account)“Digitale problemen raken hier direct het dagelijks leven”
Wat als door een ransomware-aanval in 1 klap vitale processen uitvallen? Tijdens de BQ Cybersecurity Convention op Bonaire oefenden bestuurders en professionals precies zo’n scenario. De tabletop-oefening was helemaal afgestemd op de Caribische situatie. “Dan komen heel praktische vragen op tafel”, zegt Tim Muller, directeur Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN).
Muller: “Wie bel je bij een cyberincident? Welke systemen krijgen prioriteit? En hoe communiceer je erover met inwoners?” Volgens hem zijn dergelijke oefeningen nodig, maar begint digitale weerbaarheid bij hoe de overheid haar dagelijkse dienstverlening inricht.
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) is de grootste werkgever namens de Nederlandse overheid op Bonaire, Saba en Sint Eustatius, en ondersteunt alle ministeries in Caribisch Nederland. Naast politie, brandweer en het gevangeniswezen gaat het ook om de loketfuncties van bijvoorbeeld de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Belastingdienst Caribisch Nederland (BCN). “Omdat zoveel schakels binnen de Rijksdienst hier samenkomen, heeft een storing al snel impact op meerdere overheidsdiensten,” zegt Muller. “Digitale weerbaarheid is daarom onderdeel van goed bestuur en betrouwbare dienstverlening. Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat hun overheid veilig en zorgvuldig met hun gegevens en systemen omgaat.”
Cyberweerbaarheid begint bij gedrag
Muller: “Binnen RCN begint digitale veiligheid bij de eigen medewerkers. Cyberweerbaarheid gaat niet alleen over firewalls en systemen, maar vooral over gedrag. We helpen medewerkers om digitaal veilig te werken en zich bewust te zijn van risico’s. RCN werkt binnen de kaders van de ministeries in Den Haag, maar vertaalt die naar de praktijk op de eilanden. Landelijke richtlijnen worden omgezet naar concrete afspraken, procedures en servicelevels. Met aandacht voor lokale omstandigheden en uitvoeringskracht.”
Brug tussen eilanden en Den Haag
Als voormalig eilandsecretaris van Saba weet Muller uit ervaring hoe ingrijpend het is wanneer systemen uitvallen in een kleine gemeenschap: “Als er digitaal iets misgaat, raakt dat hier direct het dagelijkse leven. In een ministerie wordt gewerkt binnen programma’s. Hier op de eilanden werken de openbare lichamen met kleine teams die alles tegelijk moeten doen. We hebben regelmatig overleg met de eilandsecretarissen. En we hebben een CN Academy opgericht die trainingen organiseert. Alles wat wij als RCN doen op het gebied van cyberweerbaarheid speelt ook bij de openbare lichamen. Wij hebben via de ministeries vaak sneller toegang tot kennis en middelen, die moeten we delen. Zo kun je stap voor stap toewerken naar een vergelijkbaar basisniveau.”
“Neem Caribisch Nederland standaard mee in plannen voor cyberweerbaarheid, maar kopieer geen Nederlandse blauwdruk.” Tim Muller, Rijkdienst Caribisch NederlandBetrek Caribisch Nederland
De toenemende geopolitieke spanningen in de Caribische regio krijgen steeds meer strategische aandacht. In die context ziet Muller de kleinschaligheid van RCN als kracht. “Iedere maand zit ik met alle diensthoofden van de afzonderlijke ministeries aan tafel. Een uitnodiging voor een sessie is een mail naar een paar mensen, niet langs verschillende lagen. De lijnen zijn kort en besluitvorming kan snel.” Zijn boodschap aan Den Haag: “Neem Caribisch Nederland standaard mee in plannen voor cyberweerbaarheid, maar kopieer geen Nederlandse blauwdruk. Houd het doel vast, maar pas de uitvoering aan de lokale realiteit aan.”
Helpen aan de keukentafel
Met de komst van het burgerservicenummer (BSN), DigiD en de groei van onlinedienstverlening wordt digitale weerbaarheid steeds belangrijker. “Om te voorkomen dat digitalisering mensen buitensluit, is overheidscommunicatie in Caribisch Nederland standaard meertalig: Nederlands, Engels, Papiaments en vaak ook Spaans. Daarnaast benutten we de kleinschaligheid om het loket naar de mensen toe te brengen”, zegt Muller. “Zo gingen medewerkers van RCN onlangs persoonlijk langs bij senioren in Rincon. Om te kijken of zij weten op welke overheidsvoorzieningen ze recht hebben en om hen te helpen bij de aanvraag. Digitale weerbaarheid gaat namelijk niet alleen over veilige systemen, maar óók of mensen kunnen meekomen in een verder digitaliserende overheid. Daarom helpen we inwoners waar nodig persoonlijk, desnoods aan de keukentafel. Zo weten zij waar ze terecht kunnen en welke ondersteuning de overheid biedt.”
Samen blijven oefenen
RCN bouwt samen met ministeries, openbare lichamen en vitale organisaties aan een sterke community rond cyberweerbaarheid. Oefenen is daarbij onmisbaar. Muller: “De crisisaanpak die we kennen bij fysieke crises zoals orkanen, willen we ook hanteren voor cyber. Met duidelijke rollen en voorbereiding, een heldere responsfase en een goede evaluatie. Door te oefenen ontstaat handelingsbekwaamheid. En dáár zit de echte versterking.”
Meer weten over crisisbeheersing en cyberweerbaarheid in Caribisch Nederland?
Dit is het eerste interview in een reeks binnen het ‘Caribische Cyberprogramma‘ van de Overheidsbrede Cyberoefening. Wil je je verder verdiepen in dit onderwerp? Bekijk dan het webinar ‘Cybercrisisbeheersing in het Caribisch deel van het Koninkrijk’ (Nederlands met Engelse ondertiteling). In dit webinar delen crisisprofessionals uit het Caribische deel van het Koninkrijk hun praktische inzichten. Zo ontdek je hoe je snel schakelt, samenwerkt en schade beperkt wanneer systemen uitvallen.1 RCN en ketenverantwoordelijkheid
Binnen RCN werken het CIO-Office en de Shared Service Organisatie Caribisch Nederland (SSO CN) samen onder de noemer ‘1 RCN’. Ze ontwikkelen gezamenlijke standaarden voor veilig en betrouwbaar werken, zoals autorisaties, wachtwoordbeleid en incidentmeldingen. Door de centrale rol van SSO CN in de bedrijfsvoering (ICT, HR en facilitair) groeit cyberweerbaarheid uit van een puur ICT-onderwerp naar een gezamenlijke ketenverantwoordelijkheid.
Om medewerkers van de 3 openbare lichamen met elkaar te verbinden, organiseert RCN bijeenkomsten. Tijdens deze praktische sessies wisselen medewerkers en ketenpartners ervaringen uit, bespreken ze zorgen en incidenten, en leren ze samen over thema’s zoals AI en digitale veiligheid.
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @DigitaleOverheid@social.overheid.nl
#000000 #cyberResilience #cyberweerbaarheid #overheidsbredeCyberoefening #OverheidsbreedCyberprogramma #RCN #RijksdienstCaribischNederland
