“Bedenk dat je veel mensen uitsluit met een ontoegankelijke website”

De wettelijke verplichting ‘digitale toegankelijkheid overheid’ gaat in per 23 september 2020. Dit betekent dat alle websites van alle overheidsinstanties de toegankelijkheidsnormen vanaf die datum moeten toepassen. Dat lijkt een hele klus maar is dat ook zo? “Het is een kwestie van grip krijgen op je online dienstverlening” aldus Kristian Mul die binnen Logius verantwoordelijk is voor het dossier DigiToegankelijk.

Wat doet Logius op het dossier digitale toegankelijkheid?

Kristian Mul: “In opdracht van de directie Digitale Overheid van het ministerie van BZK heeft Logius een kenniscentrum rondom digitale toegankelijkheid ontwikkeld. We beheren de websites digitoegankelijk.nl en toegankelijkheidsverklaring.nl. En we creëren bewustwording bij overheidsinstanties over de wettelijke verplichting. Tenslotte hebben we de opdracht om de voortgang bij overheidsorganisaties te monitoren. Handhaving is geen onderdeel van ons takenpakket, dat wordt geregeld via de Wet digitale overheid die mogelijk later dit jaar van kracht wordt.”

Wat houdt de wettelijke verplichting digitale toegankelijkheid in?

“De wettelijke verplichting is gebaseerd op een Europese Richtlijn. Deze verplicht alle overheidsinstanties om op al hun websites en apps een internationale toegankelijkheidsstandaard toe te passen. Daarnaast moeten zij voor iedere website of app een toegankelijkheidsverklaring publiceren. Hierin geven organisaties aan in hoeverre het digitale kanaal al voldoet aan de eisen. En als het nog niet helemaal voldoet, dan moeten er gepaste maatregelen met een realistische planning worden opgenomen.”

Waarom is digitale toegankelijkheid volgens jou zo belangrijk?

“Het is belangrijk dat iedereen even goed gebruik kan maken van de dienstverlening van de overheid, ook als je een (tijdelijke ) beperking hebt” aldus Mul. “Een toegankelijke website maakt het leven van iedereen gemakkelijker. Zo´n website heeft een goede structuur en contrastwaarden. Digitaal toegankelijke video’s kun je bijvoorbeeld in de trein kijken zonder geluid omdat deze ondertiteld zijn”.

“Een toegankelijke website maakt het leven van iedereen gemakkelijker.”Kristian Mul – Logius

Hoe kunnen overheidsinstanties aan de wettelijke verplichting voldoen?

“Het is allereerst heel belangrijk dat je overzicht creëert. Weet welke websites en apps je allemaal in beheer hebt. Breng vervolgens in kaart in hoeverre deze nu al voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Dat kun je het beste doen door ze te laten testen. Bedenk daarbij wel dat automatische testsoftware niet alles kan testen. Voor een volledig overzicht is altijd een handmatige test nodig. En, heel belangrijk, zorg dat je op 23 september 2020 voor iedere website een toegankelijkheidsverklaring publiceert. Dat kan eenvoudig met de invulassistent op www.toegankelijkheidsverklaring.nl.”

Welke quick wins kunnen overheidsinstanties nu al uitvoeren?

Mul: “Probeer zelf eens zonder muis te navigeren. Gaat dat eenvoudig en gestructureerd? Los in ieder geval de fouten op die je snel zelf kunt vinden. Maar besef ook dat toegankelijkheid in belangrijke mate een organisatorische uitdaging is die structureel moet worden belegd bij de juiste rollen in de organisatie. Zorg ervoor dat het management overtuigd is van het nut en de noodzaak. Het is namelijk wetenschappelijk bewezen dat dit een van de belangrijkste succesfactoren is. Logius heeft een boekje gepubliceerd waarin voor 12 organisatierollen staat beschreven wat zij moeten weten en doen en hoe zij het beste kunnen samenwerken.”

“Besef dat toegankelijkheid in belangrijke mate een organisatorische uitdaging is die structureel moet worden belegd bij de juiste rollen in de organisatie.”

Waar moeten organisaties die veel pdf-documenten publiceren straks rekening mee houden? 

“Pdf’s zijn eigenlijk niet bedoeld om online documenten te publiceren” aldus Mul. “We raden het daarom ook af. Vooraf is het al heel lastig om pdf-documenten toegankelijk te krijgen en achteraf bijna onmogelijk. Daarnaast zijn ze ook niet goed leesbaar op een mobiele telefoon. Er zijn prima alternatieven die makkelijk toegankelijk te maken zijn zoals een HTML-pagina. Bedenk dat je echt veel mensen uitsluit als je ontoegankelijke content publiceert.”

Wat is tenslotte je belangrijkste advies  aan overheidsinstanties?

“Creëer grip op je online dienstverlening. Op www.digitoegankelijk.nl bieden we daarvoor handvatten door middel van een stappenplan, handige publicaties en natuurlijk ook de invulassistent voor de toegankelijkheidsverklaring. Als overheidsorganisaties nog aanvullende vragen hebben kunnen ze die mailen naar [email protected]. En vanuit Logius organiseren we in juni en juli ook een hele serie webinars waarbij we allerlei aspecten rond digitale toegankelijkheid belichten.”

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#DigitaleDienstverlening #digitaleInclusie #digitaleToegankelijkheid #nieuwsbrief102020 #NLDIGIbeter #toegankelijk

Staatssecretaris Raymond Knops: ‘Fouten maken is niet erg’

Staatssecretaris Knops zit nu ruim anderhalf jaar op zijn post bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Reden voor VNG Magazine om hem te interviewen.

Een van zijn missies is de mogelijkheden van de nieuwe technologie benutten om Nederland vooruit te brengen. Daar wil de staatssecretaris iedereen in meenemen. Als officier heeft hij geleerd: ‘Leave no man behind’. Een gesprek over onder anderen zijn digitale agenda.

Grondrechten

In de Agenda Digitale Overheid, NL DIGIbeter, waarvoor Knops verantwoordelijk is, staat dat Nederland de komende jaren ‘veilig, snel en betrouwbaar’ diensten wil verlenen en maatschappelijke vraagstukken aanpakken, ‘met voortdurende aandacht voor grondrechten en publieke waarden’.

Steeds meer digitaal communiceren

In Nederland communiceren we steeds meer digitaal. Dat heeft een grote invloed op het leven van iedereen. Technologie kan ons land klaarmaken voor de toekomst. Het biedt kansen. Maar voor veel mensen gaan de ontwikkelingen erg snel. Daar moeten we rekening mee houden. We gaan ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen in de digitale samenleving. Ook de mensen die extra hulp nodig hebben.

Eenvoudig taalgebruik

Zo begint de kamerbrief over ‘digitale inclusie’ die staatssecretaris Raymond Knops eind vorig jaar naar de Tweede Kamer stuurde. Korte zinnen, geen moeilijke woorden en zo weinig mogelijk jargon. Hij wil dat eenvoudig taalgebruik de standaard wordt bij de overheid. 80 procent van de mensen moet ze direct kunnen begrijpen. De brief kwam tot stand met hulp van ervaringsdeskundigen die zelf laaggeletterd zijn of waren. Knops liet zijn ‘inclusiebrief’, voor hij hem verstuurde, ook door zijn twaalfjarige zoon lezen. Die begreep ’m, waarna Knops op de zendknop durfde te drukken.

Veel jargon

Toen de staatssecretaris bij BZK aantrad, kwam hij terecht in ontzettend veel jargon. De kasten lagen vol met mislukte of financieel uit de hand gelopen ICT-projecten. Daar stond hij dan, als de nieuwe bewindsman die verantwoordelijk werd voor de digitale overheid.
Knops weigerde er met een grote boog omheen te lopen. ‘Het imago van de overheid op ICT-gebied is belabberd, maar daarmee ook een uitdaging.’ Overigens, zegt hij ter relativering, in het bedrijfsleven gaat óók veel fout maar daar hoort niemand van omdat het niet, zoals de overheid, onder een vergrootglas ligt. Niettemin, niets doen is geen optie. ‘We moeten dóór. Dat verwachten de mensen van ons. Want je wilt niet dat de mensen geen gebruik meer maken van onze diensten omdat we het voor hen te moeilijk maken.’

Inclusie

De Nationale ombudsman was kritisch in zijn jaarverslag. Protocollen staan goede dienstverlening in de weg, diensten worden verder weg van de inwoners georganiseerd, loketten verdwijnen en het wordt steeds moeilijker om een echt mens aan de lijn te krijgen.
‘Daarom is ons actieplan er ook echt een van inclusie. Digitale dienstverlening moet zo eenvoudig in het gebruik worden, dat de drempel voor mensen die laaggeletterd of digitaal niet vaardig zijn, lager wordt. Daarbij moeten we leren van bedrijven, hun klanten zijn dezelfde mensen als onze burgers. Belangrijk is om samen te werken met bedrijven om mensen te bereiken en te bedienen. De angst van mensen is dat ze in problemen komen zodra ze de computer aanzetten, dit kunnen we voor een groot deel wegnemen. Maar we kunnen niemand dwingen mee te gaan in de digitale ontwikkeling. Mensen aan hun lot overlaten, doet de overheid echter ook niet.

Toon lef, durf te experimenteren

Als we de overheid willen verbeteren, is leiderschap nodig, en durf. De staatssecretaris probeert voor zichzelf altijd de essentie eruit te halen. ‘Waar gaat het nu echt om, hoe leg ik het de mensen uit?’ Om mensen mee te krijgen, moet je duidelijk communiceren en van gebaande paden durven afwijken.
‘Waar het om gaat is, dat je als bestuurder een besluit moet durven nemen. Besluitvaardigheid is een van de belangrijkste opdrachten voor de overheid. We denken nu nog te vaak: als het moeilijk is, doen we het maar even niet.’

Fouten maken

De VNG wil met het kennisnetwerk Smart Society een bijdrage leveren aan de digitale agenda. Het is van belang dat alle overheidslagen hierin gezamenlijk optrekken. Knops wil gemeenten de ruimte bieden om te experimenteren. ‘Daarbij worden fouten gemaakt. Dat is niet erg, want anders is er geen ruimte om dingen te proberen. Soms kan het zich in de raadzaal verengen tot de vraag of een wethouder wel of niet moet aftreden omdat er dingen fout zijn gegaan. Openheid en transparantie over de risico’s is van essentieel belang. Hierdoor kan veel ellende voorkomen worden. Het zou goed zijn als gemeenten afstemmen “wie doet wat”. Want wat zeker níét slim is, is fouten maken die anderen ook al gemaakt hebben.’

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#digitaleInclusie #NLDIGIbeter