W otchłani cyberpunka i kryzysu klimatycznego warto pamiętać, że nasz gatunek wyewoluował w kierunku współpracy i altruizmu, a nie egoizmu i chciwości. Może się to wydawać dziwnym, wręcz niepokojącym twierdzeniem w systemie ekonomicznym, który celowo atomizuje relacje ludzkie i wszystko zamienia w towar, ale takie są fakty. I nie mówimy tutaj o hipotezach czy dywagacjach filozofów, a konkretnych wnioskach wyciągniętych na podstawie zachowań ludzkich w trakcie historycznych katastrof przez zespoły badaczy, w tym Charlesa Fritza, który podsumował dorobek swój i swoich kolegów po fachu następująco:

"Stereotypy w mass mediach odnośnie klęsk żywiołowych okazały się raczej mitami niż faktycznymi opisami ludzkich zachowań. (...):

1. Nie obserwuje się masowej paniki; zachowanie jest zwykle celowe, ale może wydawać się zdezorientowane, gdy patrzy na to osoba z zewnątrz.
2. Ucieczka z miejsca katastrofy jest mniejszym problemem niż masowa pojawianie się ludzi, sprzętu i wiadomości w obszarze katastrofy.
3. Grabież jest znacznie mniej powszechna, niż się uważa i znacznie mniejsza od pojawiającego się altruizmu.
4. Histeria jest nietypowa, a większa samokontrola i poświęcenie są powszechne.
5. Ofiary katastrofy rzadko nie są w stanie same sobie pomóc (chyba że są ranne), tzn. nie są oszołomione i otępiałe, ale raczej aktywnie uczestniczą w akcjach poszukiwawczych i ratowniczych.
6. Załamanie psychiczne nie występuje, lecz pojawiają się ostre objawy emocjonalne, fizjologiczne i psychosomatyczne po katastrofie.
7. Morderstwa, napaści i inne akty agresji występują rzadziej, nie częściej.
8. Chaos* i upadek cywilizacji nie występuje. Pojawia się doraźne (i często spontaniczne) przywództwo przy większej solidarności i produktywności społeczności."

(doi 10.1177/154193127401800315)

Czyli: Gdy dupnie totalnie, wiedzmy, że w naszych pobratymcach odzywają się faktycznie pierwotne instynkty - te co sprawiają, że małpy razem silne.

Grafika: Henry Mayer, 1915

* Fritz używa terminu "anarchia", ale anarchizm to my szanujemy.