RegendansMidden op het kampterrein van voormalig Kamp Westerbork komt een Molukse zone. Dat zegt Bertien Minco, directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Het is dit weekend 75 jaar nadat de eerste Molukse families in de barakken op het kampterrein kwamen wonen. Het verhaal verdient volgens Minco meer aandacht. "Het werd tijd."
"Geweldig!" reageert Augustines Tuparia (75). Hij groeide met zijn familie op in de barakken, destijds Woonoord Schattenberg genoemd. "Straks krijgt het Molukse verhaal ook een plek en daar kun je alleen maar hartstikke blij mee zijn. Voor mij, maar ook voor mijn ouders die van boven meekijken en mijn kleinkinderen."
Tuparia had een ongebruikelijke jeugd. Hij vertrok als baby van de ene op de andere dag met zijn familie naar Nederland op dienstbevel van het Nederlandse leger. Hij kwam in het barak met nummer 55 terecht, naast de herplaatste barak op het huidige kampterrein. "We woonden in die barak met tussen de vijftien en twintig families."
De opvang van de KNIL-militairen zou aanvankelijk maar voor zes maanden zijn. Nederland beloofde de Molukse families terugkeer en een eigen staat. Maar die kwam er nooit. Uiteindelijk woonde Tuparia tot zijn 18e in Woonoord Schattenberg.
2/
'Ik begreep het niet'
Dat de plek in de bossen van Hooghalen een hele andere geschiedenis kende, die van een doorgangskamp in de Tweede Wereldoorlog waar Joden, Roma en Sinti gevangen werden gehouden, ontdekte Tuparia pas toen hij ouder was. "Mijn ouders waren vooral druk met het RMS-verhaal en de vraag: wanneer gaan we terug naar de vrije Republiek der Zuid-Molukken?
"Ik speelde als kind vaak bij de 'rode gebouwen'. Die hadden Duitse teksten zoals 'für Frauen nur für Männer', zegt Tuparia. "Ik begreep dat niet. We zijn hier in Nederland, dacht ik dan."
Lang niet over gesproken
Jaren geleden kreeg Tuparia de handen op elkaar voor een Moluks monument op het kampterrein. Daarnaast pleit Tuparia voor completere geschiedenisles en geeft hij als gids rondleidingen op Kamp Westerbork om het Molukse verhaal kenbaar te maken. "Als ik bezig ben met het verhaal kijken mensen me vaak met open mond aan: hebben jullie hier zo lang gewoond? Waarom weten we dat niet?"
Directeur Bertien Minco herkent die geluiden. "Wij hebben de opdracht om te vertellen wat hier is gebeurd en dan kun je niet zomaar zo'n grote en belangrijke geschiedenis overslaan."
3/
Molukse zone
Hoe die Molukse zone er precies uit komt te zien, weet Minco nog niet. Daarover is ze met de gemeenschap in gesprek. Maar ze weet al wel dat het in elk geval om een gestileerde barak gaat, met foto's. Daarnaast komt er een audiotour. Ook wordt het Molukse monument, net als de andere monumenten op het kampterrein, vernieuwd.
Tuparia is blij met de kentering. "Dit is een gezamenlijk verhaal. Mijn vader vocht voor de Nederlandse vlag."