De Dame van Auxerre

De Dame van Auxerre (Louvre, Parijs)

Dit weten we zeker: op een dag in 1906 liep de Franse archeoloog Maxime Collignon door de abdij van Saint-Germain te Auxerre, en trof daar het bovenstaande beeldje aan. Niemand wist hem vertellen waar het vandaan kwam, en omdat er geen duidelijke eigenaar was, besloot hij dat het beter naar Parijs kon worden overgebracht. Als het beeldje namelijk stond opgesteld te midden van de Griekse kunst in het Louvre, zou het meer tot zijn recht komen. Sindsdien is wel geopperd dat het beeldje, de Dame van Auxerre, een tijdje dienst heeft gedaan als rekwisiet in het plaatselijke theater en dat het voordien eigendom is geweest van een reislustige koopman. Hoe en waar die eraan is gekomen, valt echter niet langer te achterhalen.

In het Louvre heeft het een ereplaats. Je kunt het daar niet missen, zelfs al is het nog geen tachtig centimeter hoog. Het staat in bijna elke inleiding tot de Griekse beeldhouwkunst omdat het geldt als een goed voorbeeld van de zogeheten daidalische stijl: een vroeg soort sculptuur die voortbouwt op de iets oudere Griekse geometrische kunst maar openstaat voor invloeden uit Egypte en het Nabije Oosten. Die combinatie was in de tweede helft van de zevende eeuw v.Chr., toen de Dame van Auxerre is gemaakt, natuurlijk niet ongebruikelijk en we duiden de periode dan ook wel aan als “oriëntaliserend”. Daidalische kunst wordt vooral geassocieerd met Kreta, en is door kunsthistorici met wat teveel verbeeldingskracht vernoemd naar de legendarische beeldhouwer Daidalos. U weet wel, de luchtvaartpionier.

Het geometrische aspect is herkenbaar in de jurk, die met allerlei vierkantjes is gedecoreerd, terwijl de mantel is voorzien van een sluiting met meanders. Tegenwoordig zijn de vierkanten en meanders herkenbaar als groeven, maar ooit waren die beschilderd. Ook de onnatuurlijk smalle taille van het beeldje doet wat denken aan de geometrische kunst, waarin een bovenlijf vaak werd afgebeeld als een ▼en een onderlichaam als ▲. Het gezicht heeft trouwens ook iets van een ▼. Het kapsel is echter Egyptisch. De wijze waarop de vrouw haar handen houdt, doet dan weer wat denken aan Fenicische sarcofagen.

Laten we eerlijk zijn: het beeld is wat klungelig. De rok is feitelijk een gedecoreerde pilaar, wat wonderlijk simpel is in vergelijking met de rondingen van het bovenlichaam. Dat contrast kan een artistieke keuze zijn, maar is ook wel uitgelegd als bewijs dat de beeldhouwer weinig handigheid bezat. We staan immers aan het begin van de Griekse beeldhouwkunst. In elk geval voegt het contrast, althans in mijn beleving, toe aan de charme van dit beeldje.

Je zou er haast voor afreizen naar Parijs. En eigenlijk zou ik dat best willen doen. Maar ja. Zelfs als je in het Louvre een kaartje hebt geboekt voor een bepaald tijdslot, wat toch is bedoeld om niet te lang te hoeven wachten, is er bij de beveiliging een rij van anderhalf uur. Misschien moet je dat over hebben voor alle moois in het rijkste museum ter wereld, maar ik zou eigenlijk willen dat ze het opsplitsten, zodat liefhebbers van de diverse soorten kunst niet allemaal door dezelfde ingangen hoeven.

[Dit was het 486e voorwerp in mijn reeks museumstukken.]

#archaïschePeriode #Auxerre #daidalischeStijl #Daidalos #DameVanAuxerre #Kreta #Louvre #MaximeCollignon #OriëntaliserendeStijl