Inicjatywa Dzikie KarpatyWIEŻA Z WIDOKIEM NA AKCJĘ „WISŁA”
Nadleśnictwo Łosie, działające na terenach zamieszkałych przez Łemków, planuje budowę wieży widokowej oraz ścieżki-plenerowej ekspozycji poświęconej konfederatom barskim na górze Jawor w Wysowej-Zdroju. Dla Łemków wyznających prawosławie, jak i grekokatolicyzm, góra ta ma status miejsca świętego, związanego z objawieniami Matki Bożej. Na jej szczycie znajduje się kaplica, ujęta w ramach Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce, której powstanie okupione było sporym wysiłkiem tej niewielkiej i rozproszonej grupy etnicznej.
Konfederaci barscy, których uczcić ma planowana przez LP ścieżka, zapisali się w pamięci zbiorowej Łemków jako prześladowcy, którzy wieszali „problematycznych” członków ich społeczności. W latach 40. w wyniku akcji „Wisła” Łemkowie byli przymusowo wysiedleni przez państwo z ziem swoich przodków i przodkiń. Kiedy w latach 50. pozwolono im wracać, udało się to jedynie części z nich. Ich opuszczone domy i świątynie bywały plądrowane czy wręcz palone przez Wojsko Polskie. Podobnie stało się z kaplicą na Świętej Górze Jawor, z której po wypędzeniu Łemków polscy żołnierze uczynili strażnicę, a jej wyposażenie wynieśli zeń i spalili. Społeczność rusińska odzyskała zdewastowaną bożnicę dopiero w końcówce lat 60. (1/2)
Fot. Jadamta / Wikimedia Commons, CC-BY SA 3.0
Wojsław Brożyna 🌞🌲🏴