Romulus en Remus & co

Al ruim eenentwintig eeuwen geldt de eenentwintigste april als de stichtingsdag van Rome. Volgens de traditie waren Romulus en Remus, zoals de stichters heetten, eigenlijk herders, en dat is wat raar, aangezien in de meeste verhalen over stadstichtingen de klus in handen is van koningszonen of aristocraten. Waar komt het Romeinse verhaal vandaan?

Verzonnen dateringen

Eerst iets over de datum. Op 21 april vierden de Romeinen de Parilia. Het was een herdersfeest, waarbij mensen sprongen over vuurtjes van stro en olijftakken. Omdat de Romeinen meenden dat de oudste kern van hun stad iets primitiefs moest zijn geweest, en omdat ze niets primitievers kenden dan herders, redeneerden ze dat de eerste Romeinen ook wel herders zouden zijn geweest. Je zou het een sociologische theorie kunnen noemen. In elk geval heeft het niets van doen met de historische waarheid, want die is dat de eerste bewoners van Rome boeren waren. Niks herders, het archeologisch bewijs is zonneklaar. Maar goed. Als je aanneemt dat de eerste Romeinen herders waren, dan houd je herdersfeesten in ere, en vanaf de eerste eeuw v.Chr. meende men dat Rome was gesticht op 21 april.

Ook van het stichtingsjaar, dat wij 753 v.Chr. noemen, weten we hoe het is verzonnen. De eerste Romeinse geschiedschrijvers kenden voldoende magistraten om de stichting van de republiek te dateren in 505 v.Chr., en daar voegden ze voor elk van de zeven koningen vijfendertig jaar aan toe, plus één jaar voor een zogeheten interrex. Het oudste berekende stichtingsjaar was dus 751. Volgens een andere berekening 749. Toen Julius Caesar en Augustus de monarchie stichtten, lasten stroopsmeerders jaren in waarin Rome door volkomen fictieve alleenheersers zou zijn bestuurd. Zo verzon men het stichtingsjaar 753. Antieke geschiedschrijvers als Titus Livius en Velleius Paterculus waren professioneel genoeg om aan deze flauwekul niet mee te doen: volgens deze auteurs is Rome gesticht in 751.

Niet dat dat jaartal accuraat is, overigens. Vanzelfsprekend is er noch één dag noch één jaar aan te wijzen voor het aaneengroeien van enkele op heuveltoppen gelegen boerendorpjes. Rome is niet op één dag gebouwd. Het verhaal over de stadstichting is pas ontstaan toen de Romeinen zelf steden stichtten en zich begonnen af te vragen wie hun eigen stad had gesticht. Het is dus een vrij jong, bewust in elkaar geflanst verhaal.

Romulus en Remus

De hoofdpersonen Romulus en Remus zijn ook al niet heel speciaal. Om te beginnen zijn ze de kinderen van de god Mars. Dit is een standaardmotief in de Indo-Europese literatuur: zie de helden die zijn verwekt door de Griekse oppergod Zeus (Herakles, Perseus…). Uit het Indische gedicht Mahabharata vernemen we hoe de zonnegod Surya bij Kunti de vijf Pandava’s verwekte. In de Ierse mythologie was de held Cú Chulainn de zoon van de god Lugh. De Griekse oorlogsgod Ares is de vader van Parrhasios en Leukastos, over wie zo meteen meer.

De moeder van Romulus en Remus, Rhea Silvia, is zo’n meisje dat geen man mag hebben omdat er een of andere onheilsvoorspelling is, en die dus door haar vader wordt opgesloten. Voor de goden uit de vorige alinea is dat doorgaans geen werkelijk beletsel – de verkrachting van een gevangen vrouw was in de oude wereld, of althans in het mythische deel daarvan, blijkbaar geen onoverkomelijk probleem. De Griekse Danaë en de al genoemde Indische Kunti zijn lotgenoten van Rhea Silvia. Een bijzonder nauwe parallel is die met de gevangen Germaanse prinses Hiltburg, dochter van koning Waldigund, die de moeder wordt van Wolfdietrich.

Vervolgens belanden Romulus en Remus in een mandje in de rivier. Perseus en dat meisje op de Kinderdijk bedienden zich van hetzelfde transportmiddel. Dit motief is overigens vanuit het oosten gekomen, waar de Mesopotamische koning Sargon van Akkad en de joodse leider Mozes in biezen mandjes de rivier bevoeren. Ook een van de kinderen van de Indische Kunti, Karna, drijft in een mandje weg.

Tot slot wordt de Romeinse tweeling gevoed door een wolvin. Wolfdietrich dankt zijn naam aan zijn dierlijke min, de Ierse koning Cormac mac Airt is een ander wolfskind. Wolvinnen dragen ook zorg voor de Griekse tweeling Parrhasios en Leukastos en de Poolse tweeling Waligóra en Wyrwidab.

Over the top

Kortom, de Romeinen waren niet bijster origineel toen ze Romulus en Remus verzonnen. Het verhaal is een mix van traditionele Indo-Europese elementen. Als er al iets bijzonders aan is, is het dat het zo véél elementen combineert. Het is alsof de Romeinen dachten: “we hebben geen stichtingsverhaal, we moeten iets verzinnen, laten we maar alle bestaande verhalen combineren en iets maken dat volkomen over the top is”.

Dharma

This is a main concept in many Indian religions. It comes from the Sanskrit dhr-, meaning ‘to hold, to support.’ Referring to the law that sustains things. In its most used sense, dharma refers to a person’s moral responsibilities or duties.

In Hinduism, dharma denotes behavior considered to be in accord with Rta (the order & custom that make life & the universe possible). This includes duties, rights, laws, conduct, virtues, & ethics to form the “righteous way of living.” Dharma is believed to have trans-temporal validity & is 1 of the Purusartha.

In the Hindu tradition, Dharma isn’t a “1 size fits all” kind of deal. Often it’s divided into 2 primary categories:

• Sanatana Dharma (The Eternal Way)
  • This refers to the absolute, universal duties that apply to everyone.
• Varnashrama Dharma (Specific Duty)
  • This is where history & culture get complex. It suggests that your specific duty is determined by your stage in life (ashrama) & your role in society (varna).

Much of Indian epic literature, like the Mahabharata, focuses on “Dharma Yuddha” (a righteous war). The Bhagavad Gita is essentially a 700-verse philosophical crisis where the warrior Arjuna must decide between his familial affection & his Kshatriya (warrior) dharma.

In Buddhism, dharma (in Pali: dhamma) refers to the teachings of THE Buddha & to the true nature of reality. The Dharma is the “truth” that the Buddha realized under the Bodhi tree. It is symbolized by the Dharmachakra (the 8-Spoked Wheel), representing the Noble 8-Fold Path.

In Buddhist philosophy, dhamma/dharma is also the term for specific “phenomena” & the ultimate truth. In a technical sense, “dharmas” refer to the fundamental building blocks of experience. It’s the 2nd of the “Triple Gem” (Buddha, Dhamma, Sangha) that a practitioner looks to for liberation from suffering (dukkha).

In Jainism, dharma refers to the teachings of Tirthankara (Jina) & the body of doctrine of purification & moral transformation. Jainism agrees that Dharma involves virtue (specifically the “10 Virtues,” like forgiveness & humility), & it also defines Dharma as a substance called Dharmastikaya. This is the principle of motion. Just as water lets fish swim, Dharma is the medium that lets souls & matter move through the universe.

In Sikhism, dharma indicates the path of righteousness, proper religious practices, & performing moral duties.

The antonym (opposite) of dharma is adharma (“not dharma”). In common usage, adharma means that which is against nature, immoral, unethical, wrong, or unlawful. In Buddhism, dharma integrates the teachings & doctrines of the founder of Buddhism, the Buddha.

In the mid-20th century, an inscription of the Indian Mauryan Emperor Asoka from the year 258 BCE was found in Afghanistan, the Kandahar Bilingual Rock Inscription. This rock inscription contains Greek & Aramaic texts.

After a bloody conquest of Kalinga, Ashoka was struck by/with remorse. He converted to Buddhism & replaced the policy of Dig-vijaya (conquest by force) with Dharma-vijaya (conquest by piety). He carved “Dharma Edicts” onto massive stone pillars & rocks throughout the Indian subcontinent.

They weren’t just religious texts. They were also administrative orders promoting religious tolerance, animal welfare, & the planting of medicinal herbs.

The evolving literature of Hinduism links dharma to 2 other important ideals: Rta & Maya. Rta, in the Vedas, is the truth, & cosmic principle which regulates & coordinates the operation of the universe & everything within it. Maya, in the Rig-veda & later literature, means illusion, fraud, deception, magic that misleads & creates disorder. Thus is contrary to reality, laws, & rules that establish order, predictability & harmony.

Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount

Or enter a custom amount

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Witness a captivating scene from the Persian version of the Mahabharata, where Ghatotkacha’s magical forces clash in vibrant hues and intricate detail. How does this blend of mythology and artistry reflect the power dynamics of its time?

#ClevelandArt #Mahabharata #ArtHistory
https://clevelandart.org/art/2013.321