Een grafmozaïek uit Sétif

De Algerijnse stad Sétif oogt opvallend modern. De trams zijn van hetzelfde type als in Rotterdam, er zijn wolkenkrabbers en er is een uitstekend archeologisch museum. Ik blogde al eens over mijn eerste bezoek. Tot de pronkstukken behoort een verzameling mozaïeken uit twee christelijke basilieken, die zijn opgegraven in 1959, dus midden tijdens de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog (1954-1962). De vloeren van deze godshuizen bestonden uit mozaïeken.

Dat was niet ongebruikelijk, maar deze mozaïeken gaven de plaatsen aan waar in de kerk mensen lagen begraven, en zulke “grafmozaïeken” – bestaat dit woord? – zijn zeldzamer. In de ene basiliek in Sétif waren er twintig, in de andere vijftig. Zulke mozaïeken bestaan altijd uit een mooie rand om wat geometrische figuren en een grafschrift. Een opvallende naam is Adeodatus, een naam waarover ik al eens blogde omdat het de Latijnse vertaling is van het oud-Fenicische Mattan-ba’al, “godsgeschenk”, Dieudonné.

Het standaardgrafschrift bestond strijk en zet uit de naam van de overledene, uit de datum van zijn/haar dood of van zijn/haar begrafenis (eigenlijk weten we niet wat is bedoeld), en vaak ook de leeftijd. Hier is een voorbeeld:

Memoria Mariae
Equitioliae quae et Sili-
qua vixit annis XX
VIIII, praecessit in pace
die pridieidus Ma-
rtias an[no] p[rovinciae] CCCLIIII

ofwel

Graf van Maria Equitiolia, ook bekend als Siliqua. Ze leefde 29 jaar, en ging naar de vrede op 14 maart in het provinciale jaar 354.

Ik licht deze inscriptie (EDCS-10702000) eruit omdat ze gebruik maakt van een provinciale jaartelling. Terwijl wij gewend zijn aan een vrijwel universele, van oorsprong christelijke jaartelling, kende men in de Oudheid een wildgroei aan jaartellingen. In de oostelijke provincies was dat vaak de Seleukidische jaartelling, die begon in het jaar 311 v.Chr. In Mauretanië telde men vanaf het jaar van de Romeinse annexatie, dat wij 39 na Chr. noemen. Dit graf dateert dus van 14 maart 393.

Wij zijn, zoals gezegd, gewend aan een eenheidskalender. Moderne joden en moslims hanteren doorgaans naast hun eigen religieuze jaartelling ook de gebruikelijke jaartelling. De wereld van de Romeinen heeft zo’n systeem nooit gehad; de jaartelling ab urbe condita, “sinds de stichting van de stad”, was maar één jaartelling onder vele, en heeft in de Oudheid nooit veel status gehad. De Romeinen hadden simpelweg nooit één kalender met één, algemeen erkend beginpunt nodig.

[Dit was het 515e voorwerp in mijn reeks museumstukken. Mocht het u boeien: ik organiseer in september een reis naar Algerije.]

#Adeodatus #Algerije #chronologie #grafschrift #jaarrekening #MauretaniaCaesariensis #mozaïek #Sétif

𝗩𝗶𝘁𝗲𝘀𝘀𝗲 𝗹𝗲𝘃𝗲𝗿𝘁 𝗷𝗮𝗮𝗿𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴 𝘇𝗼𝗻𝗱𝗲𝗿 𝗵𝗮𝗻𝗱𝘁𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗶𝗻 𝗯𝗶𝗷 𝗞𝗡𝗩𝗕

Vitesse heeft de jaarrekening van het seizoen 2023/2024 ingediend bij de onafhankelijke licentiecommissie van de KNVB, maar er ontbreekt een handtekening. BDO Accountants kan geen garantie bieden, omdat de club uit Arnhem vanaf 1 juli 2025 te maken krijgt met een lening van de Amerikaanse...

https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5479506/vitesse-levert-jaarrekening-zonder-handtekening-bij-knvb

#Vitesse #jaarrekening #KNVB

𝗩𝗶𝘁𝗲𝘀𝘀𝗲 𝗵𝗼𝘂𝗱𝘁 𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴 𝗺𝗲𝘁 𝗽𝘂𝗻𝘁𝗲𝗻𝗮𝗳𝘁𝗿𝗲𝗸 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝘂𝗶𝘁𝘀𝘁𝗲𝗹 𝗷𝗮𝗮𝗿𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴

Vitesse gaat opnieuw uitstel bij de KNVB vragen voor het indienen van de jaarrekeningen. De kans is groot dat de Arnhemse club daardoor een boete of weer punten in mindering krijgt, zei Vitesse-directeur Edwin Reijntjes donderdag op een persconferentie.

https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5478080/vitesse-houdt-rekening-met-puntenaftrek-door-uitstel-jaarrekening

#Vitesse #Puntenaftrek #Jaarrekening

𝗩𝗶𝘁𝗲𝘀𝘀𝗲 𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝘁 𝗼𝗽 𝗽𝘂𝗻𝘁𝗲𝗻𝘀𝘁𝗿𝗮𝗳 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝘁𝗲 𝗹𝗮𝗮𝘁 𝗶𝗻𝗹𝗲𝘃𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗷𝗮𝗮𝗿𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴

Vitesse rekent op een puntenstraf van de KNVB voor het te laat inleveren van jaarrekeningen. Dat meldt Edwin Reijntjes, algemeen directeur van de Arnhemmers, op de website van de club.

https://www.rtl.nl/nieuws/sport/artikel/5470673/vitesse-rekent-op-puntenstraf-voor-te-laat-inleveren-jaarrekening

#Vitesse #puntenstraf #jaarrekening

𝗩𝗶𝘁𝗲𝘀𝘀𝗲 𝗯𝗲𝗯𝗼𝗲𝘁 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝘁𝗲 𝗹𝗮𝗮𝘁 𝗶𝗻𝗱𝗶𝗲𝗻𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗲 𝗷𝗮𝗮𝗿𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴

Vitesse heeft een boete van de KNVB gekregen wegens het te laat indienen van de jaarrekening. De Arnhemmers moeten 20.000 euro betalen.

https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/5415584/vitesse-beboet-voor-te-laat-indienen-van-de-jaarrekening

#VitesseBeboet #TeLaatIndienen #Jaarrekening

𝗦𝗽𝗮𝗿𝘁𝗮 𝗼𝗻𝘁𝘃𝗮𝗻𝗴𝘁 𝗯𝗼𝗲𝘁𝗲 𝘃𝗮𝗻 𝗞𝗡𝗩𝗕 𝗼𝗺 𝘁𝗲 𝗹𝗮𝗮𝘁 𝗶𝗻𝗹𝗲𝘃𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗷𝗮𝗮𝗿𝗿𝗲𝗸𝗲𝗻𝗶𝗻𝗴

Sparta heeft een boete van 20.000 euro ontvangen van de KNVB omdat de jaarrekening van 2022-2023 te laat is aangeleverd bij de licentiecommissie van de voetbalbond. De jaarrekening had op 2 oktober ingediend moeten zijn, maar de Rotterdammers deden dat pas op 20 oktober.

https://www.rtlnieuws.nl/sport/voetbal/artikel/5414826/sparta-ontvangt-boete-van-knvb-om-te-laat-inleveren-jaarrekening

#SpartaBoete #KNVBBetaling #Jaarrekening

Vattenfall klanten die dus later in het jaar een contract met het bedrijf zijn aangegaan moeten dus goed blijven opletten hoeveel zij per maand verbruiken, dit scheelt namelijk van maand tot maand.

Nu op Medemblik praat: 'Klanten van Vattenfall krijgen pas bij de jaarafrekening het prijsplafond verrekend'

Lees verder op: https://medemblikpraat.nl/klanten-van-vattenfall-krijgen-pas-bij-de-jaarafrekening-het-prijsplafond-verrekend/

#jaarrekening #klanten #prijsplafond #vattenfall

Er is geen jaar nul (en dat doet ertoe)

Als keizer Trajanus net zo leergierig was geweest als Alexander de Grote had ik dit blogstukje vandaag niet hoeven schrijven. Toen Alexander de stad Babylon veroverde, liet hij zijn wetenschappelijk adviseur (vrijwel zeker Kallisthenes) inventariseren wat daar in de bibliotheken lag aan interessante informatie. Daarbij behoorde een grote hoeveelheid astronomische waarnemingen en de beste benadering van het zonnejaar die de wereld tot dan toe had gezien. Binnen een jaar had Alexander de Griekse kalenders laten aanpassen: ze waren niet langer gebaseerd op de Cyclus van Meton maar op die van Kallippos. Ook de Canon van Ptolemaios gaat op deze culturele roofbuit terug. En het idee van een wereldbibliotheek, zoals later toegepast in Alexandrië.

Trajanus was niet zo leergierig. Zo kwam het dat een belangrijke uitvinding die de Babylonische geleerden in de tussentijd hadden gedaan, de nul, niet bekend werd in het westen totdat Gerbert van Aurillac en Fibonacci die in de Volle Middeleeuwen introduceerden. Onze jaartelling, die vorm kreeg in de zesde eeuw na Chr., telt daardoor zowel vooruit (het jaar één, het jaar twee, het jaar drie…) als achteruit (één voor Christus, twee voor Christus…). De ellende is dat als je vlot wil rekenen, optellen en aftrekken dus, een jaar nul wel makkelijk zou zijn. Astronomen hebben dan ook een alternatieve jaartelling waarin ze wel een nul hebben. Het jaar dat u en ik kennen als één voor Christus is dus het astronomische jaar nul en het jaar 480 v.Chr. is min 479.

Instinker

Doordat er geen jaar nul is, ontstaat een vervelende instinker. Het is zo aantrekkelijk mooi ronde getallen op te tellen en de correctie voor het niet bestaande jaar nul te vergeten. De American School of Classical Studies in Athene herdacht in 2010 de slag van Marathon, die plaatsvond in 490 v.Chr., als een gebeurtenis van 2500 jaar geleden. Ze waren dus een jaar te vroeg. Ze deden de herdenking een jaar later nog maar eens over. Daar is destijds wel om gegrinnikt.

Nu kunnen we het opnieuw doen, want de Griekse munt heeft stukken van twee en tien euro laten slaan ter herdenking van de nederlaag bij Thermopylai, waarvan ze zeggen dat die aanstaande zomer 2500  jaar geleden was.

Het doet er toe

Nu zal ik op deze slak geen zout leggen en wil ik heus wel een gevoelsjaartelling introduceren, maar voor een historicus maakt het wel uit. De zeeslag bij Salamis vond plaats op een van de laatste dagen van september 480 v.Chr. Om te begrijpen wat er gebeurde, moet je weten dat daaraan een vrijwel maanloze nacht vooraf ging. De Grieken hoorden dat er Perzische manoeuvres waren maar konden die niet zien. Omgekeerd zagen de Perzen niet goed waar hun vloten waren en het is mogelijk dat het Egyptische eskader de weg is kwijtgeraakt. Wie er een jaar naast zit, belandt in een heel andere maanfase en begrijpt de verwarring niet goed.

Meer kalenderproblemen

Soortgelijke problemen zijn er bij de verwisseling van de Juliaanse en de Gregoriaanse kalender. Als je wat verder teruggaat, beland je, als je die aan elkaar gelijkstelt, in het verkeerde seizoen. Nog een andere kwestie is de verwisseling van varroïaanse en gebruikelijke jaartelling. Ik blogde daar al eens over.

Maken oudheidkundigen, die toch een wetenschappelijke opleiding hebben, dit soort fouten nou ook? Jazeker. De auteur van het grote commentaar op Livius’ eerste vijf boeken, R.M. Ogilvie, heeft er merkbaar moeite mee gehad en maakt regelmatig chronologische vergissingen. Ik werk zelf met een digitaal planetarium om te zien hoe de hemel was ten tijde van gebeurtenissen die ik beschrijf, en ik moet altijd weer geconcentreerd zijn als ik de datum invoer: moet ik er nu één bij optellen of moet ik het er nou van aftrekken? Ellende.

Wat de Grieken dit jaar heeft doen besluiten om die munten überhaupt uit te geven, is overigens ook een raadsel. Elk land zijn mythe, daar niet van, maar als historicus gruw ik van de minachting voor de wetenschap die eruit spreekt. Ik ben niet de enige die het verontrustend vindt. Misschien hadden de Grieken iemand met wat meer historische kennis minister-president moeten maken, want in een land waar een geschiedkundige premier is, zou het natuurlijk nóóit gebeuren dat een regeringsleider achterhaalde historische mythes uitkraamt.

[Geschiedenis is geen amusement, leuk voor een vrijblijvend stukje in een tijdschrift of een item op TV. Het is een wetenschap. In de reeks “Methode op Maandag” (MoM) leg ik uit wat de oudheidkundige wetenschappen, en de historische wetenschappen in het algemeen, maakt tot wetenschappen. Een overzicht van deze en vergelijkbare stukjes is hier.]

#astronomie #chronologie #cyclusVanKallippos #CyclusVanMeton #euro #GerbertVanAurillac #gevoelsjaartelling #jaarNul #jaarrekening #jaartelling #kalender #nul #RobertMaxwellOgilvie #slagBijThermopylai