🎉 Antaŭ 390 jaroj naskiĝis Johann Joachim Becher (1635–1682) — unu el la plej fascinaj mensoj de la 17-a jarcento!

Li estis ĉio samtempe: ekonomiisto, sciencisto, verkisto, instruisto, reformisto. Liaj ideoj pri laboro, scio kaj progreso estis vere antaŭ sia tempo — kaj restas mirige aktualaj ankaŭ hodiaŭ.

📚 Legu la artikolon en MONATO:
👉 https://www.monato.be/2010/010141.php

#Becher #Historio #Scienco #Ekonomio #Inspiro #Kulturo #MONATO #Esperanto #17aJarcento #Pensulo #LingvoInternacia #Monato @monato

💸 Ĉu Sofio ankoraŭ perdas 1,5 miliardojn da levoj jare pro trafikŝtopiĝoj?

En artikolo el la arkivo de Monato (2009), Dimitar Haĝiev skribis ke ĉiutage en la bulgara ĉefurbo perdiĝas centmiloj da laborhoroj kaj litroj da brulaĵo – kun gravaj kostoj por la ekonomio kaj la sano de civitanoj.

📖 Leginda kaj atentiga teksto:
👉 https://www.monato.be/2009/009875.php

Ĉu la situacio ŝanĝiĝis post pli ol 15 jaroj? Bulgara(j) leganto(j), bonvolu kundividi!

#Sofio #trafiko #ekonomio #Monato #urbo #historio #Bulgarujo

🚣‍♂️ Ĉu vi iam imagis boati tie, kie iam estis maro sed nun regas marĉoj? En okcidenta Francio, la Puatau-marĉo rakontas mirindan historion de ŝanĝiĝanta pejzaĝo – de golfo al agrikultura tero, de natura kaoso al homa verko.

Tiu loko estas konata kiel “la Verda Venecio” – kun miloj da kanaloj, naturaj mirindaĵoj kaj jarcentoj da homa penado.

📖 Legu pli en la artikolo “Boati sur malaperinta maro” en Monato:
👉 https://www.monato.be/2020/012789.php

#medio #historio #Esperanto #Francio #kulturo #Monato

“Inter la plej esplorindaj esperantistoj elstaras la pacismaj inistoj.”
Sylvie Flammarion ne estis nur la edzino de fama astronomo – ŝi estis voĉo por paco, scienco kaj virinaj rajtoj en epoko kiam tio ne estis evidenta. Kaj ŝi ligas ĉion ĉi al Esperanto.

Leginda artikolo en @monato pri virino kies kontribuoj ne forgesiĝu:
🔗 https://www.monato.be/2020/012594.php

#Esperanto #Inismo #Historio #Scienco #Pacismo #VirinojEnScienco #Astronomio #Monato

🎨 La mistero pri la blankaj konvaloj
Plonĝu en la fascinan vivon de Ivan K. Ajvazovskij, majstro de marpentraĵoj, kaj malkovru liajn pasiajn rilatojn kun famaj virinoj kiel la baletistino Marie Taglioni. Ĉu vi scias, kiel konvaloj ligiĝas al lia rakonto?

📖 Legu la artikolon en Monato:
👉 https://www.monato.be/2022/013077.php

#Arto #Historio #Ajvazovskij #Monato #Esperanto

Se la historio pri la malfacila angla literumado interesas vi, do eble ĉi tiu recenzo pri libro pri la afero faros tiel ankaŭ. Estas ;pro la fakto ke kiam presado alvenis al Anglio, la lingvo estis ŝanĝiĝanta.

https://www.theguardian.com/books/2025/apr/23/enough-is-enuf-by-gabe-henry-review-the-battle-to-reform-english-spelling

#historio #angla #literumado

Hodiaŭ estas feria tago en Maroko. Oni festas la datrevenon de la Sendependeca Manifesto. Tiu manifesto estis eldonita je la 11-a de januaro 1944. Ĝi proklamis la sendependecon de Maroko kontraŭ la franca protektorato kaj deklaris, ke la sultano Mohamedo Ben Jusef fariĝus reĝo Mohamedo la Kvina.

#Maroko #sendependeco #historio #esperanto

Fonto en la angla
https://en.wikipedia.org/wiki/Proclamation_of_Independence_of_Morocco?wprov=sfla1

Legeblas en la membiografio verkita de Johano Jakvo Audubon (1785-1851):

"Kiam mia patro atingis sian dek-duan jaron, mia avo donis al li ĉemizon, krudtolan veston, marŝbastonon kaj sian benon, kaj li petis, ke li iru kaj vivtenu sin per siaj propraj rimedoj" ...

Tio okazis en 1756 en Francio, kaj ne temis pri tre malriĉa familio, la avo estis ŝipkomandanto.

#esperanto #audubon #infanaĝo #historio