Transparant klaslokaal

Een tijdje geleden sprak ik iemand die werkte in het middelbaar onderwijs en die vertelde me een onthutsend verhaal. Nu zijn er veel onthutsende verhalen te vertellen over het onderwijs, maar dit was echt iets dat me verbijsterde. Het ging om een leraar die in zijn klaslokaal een boekenkast had neergezet waar de leerlingen boeken in konden vinden waarmee ze hun kennis verder konden verdiepen.

Je zou denken: wat is het probleem? Je zou denken: daar moeten we blij mee zijn. Elke docent die zijn of haar leerlingen ertoe kan brengen extra kennis op te doen, verdient een compliment. We zullen die leerlingen-met-extra-kennis in de toekomst nog hard nodig hebben.

Maar zo pakte het niet uit. De architect die de school had ontworpen, eiste dat de school de boekenkast uit dat klaslokaal verwijderde omdat die de transparantie van zijn design doorbrak.

Nu ben ik ervan op de hoogte dat architecten artistieke rechten hebben. Die hebben ze niet zonder reden. Dat die rechten weleens strijdig kunnen zijn met wat goed is voor het onderwijs, soit. Ik voor mij ben er niet gelukkig mee en zou, bij strijdige rechten, het belang van de gemeenschap laten prevaleren, maar goed, zo valt het niet altijd uit.

In dit geval zit het probleem echter binnen de architectuur zelf. Je bouwt iets met een bepaald doel. Het resultaat heeft een functie. Een melkfabriek dient om melk te pasteuriseren en distribueren. Een kantoor is er om in te werken. De functie van een school is de overdracht van kennis. En een architect ontwerpt een gebouw opdat de beoogde functie daar valt uit te voeren. Een gebouw waarin de eigenlijke taak niet valt uit te voeren, is simpelweg slecht ontworpen.

Hoe het ook kan? Ik heb ooit eens in dit leslokaal les mogen geven.

#architectuur #DagVanDeLeraar #eenvoud #klaslokaal #onderwijs

Dutch simplicity

In Holland, nothing ever happens. Today – I’m writing this on Friday, October 21th – our main headlines are: repairs for a bridge across a wide river; slow traffic because of an accident; the extradition of three people suspected of manslaughter; something about steel prices, and something about manure surpluses. The stock exchange has been stable for some three months and our best weather forecast is “tomorrow the same as today”.

This is not a country of warfare, terror, murder or bloodshed. At least not for some time now. Four centuries of comparative peace have produced some pretty good chocolate, a particular kind of cheese, a lot of windmills, and radical enlightenment.

Over the centuries we’ve had our share of artists as well, of course. I won’t go so far as claiming there is something like a “Dutch school”, yet I wouldn’t be surprised if art historians will one day recognize a certain “Dutchness” in the work of Dick Bruna, Joost Swarte, Piet Mondriaan and Pieter Saenredam.

Nijntje

Below is Miffy, a rabbit designed by an illustrator named Dick Bruna. In Dutch, she’s called “Nijntje”, which means as much as “little rabbit”. Every Dutch child knows her: there’s a plethora of Miffy books, Miffy pillows, Miffy furniture and Miffy games. We even have a Miffy Museum. As Donald Trump would say: “She’s huge.”

Simple as she may look in her minimalism, looks can be deceiving. Just imagine one line being placed differently – her facial expression would be completely different.

I cannot imagine something more difficult to create than something as simple as Miffy, and I greatly admire Dick Bruna for it.

Bruna, however, is not the only one who loves this artificial simplicity. Below is an illustration by Joost Swarte, who named this style the “clear line”. It is easy to recognize: strong colors, lines of the same width, no hatching.

Mondriaan

Here’s a third example, this time from the world of highbrow art: Piet Mondriaan or, as he preferred to call himself, Piet Mondrian (an anagram of “I paint modern”).

Again, notice how this painting looks exceedingly simple on the surface, but is far from it. In fact, the supposed simplicity of Mondriaan’s style has been the subject of some scientific scrutiny.

A bunch of researchers once programmed a computer to create something similar, using only white and primary colors, rectangles and black lines. Ordinary people were then alternately shown actual paintings by Mondriaan and the computer generated imitations in random order. They were able to point out the originals with an astounding degree of accuracy.

The difference: Mondriaan’s work exhibits an almost tangible tension. Like with Miffy mentioned above: one only has to move one line and all is changed – in this case, one loses a certain subtle yet noticable tension.

Saenredam

I will not claim that the Dutch are unique in creating this type of clarity, but we do have a lot of experience with it. Here is an example from the seventeenth century, by a painter named Pieter Saenredam.

Just imagine that the artist would have moved his position five meters to the right: the painting above would not have the same balance, there would be no tension at all. The resulting picture would be quite boring to look at.

I might tell a similar story about architects like Gerrit Rietveld, Mecanoo, or Claus & Kaan. Their work too exhibits a kind of artificial simplicity I haven’t often encountered abroad.

A foreign journalist whom I have the pleasure of knowing for a number of years now, once relayed his conviction to me on how this perspicuity seems to permeate every aspect of Dutch culture, including our food and our quasi-nonchalant manners (which one might also call “direct”, “blunt” or “rude”).

He firmly believes it is the key to understanding the Netherlands and Dutch people; which is why I’ve opted to write this in English. One never knows: somebody might find it useful.

#eenvoud #Netherlands #painting

Edle Einfalt und stille Größe

Soms zijn dingen op een vrijwel onbeschrijfbare wijze gewoon mooi. Dit is het aardrijkskundelokaal van het Vossiusgymnasium, waar ik laatst een les heb verzorgd over de Perzische Oorlogen en de slag bij Thermopylai.

Alles klopt hier: terwijl de modernste apparatuur aanwezig is, hangen er ouderwets-degelijke landkaarten aan de muur en – achter het bureau – een heldere kaart met de geologische tijdvakken en het ontstaan van het leven. Op het solide bureau van de docent ligt een collectie stenen, waarmee hij dingen tastbaar kan uitleggen.

Het is wat rommelig en er is geen franje, en juist dat is waar ik blij van word. Alles is hier ingericht om kennis over te dragen. Het is dezelfde edle Einfalt und stille Größe die je kunt zien in een fiets: alles is functioneel en draagt bij aan de efficiëntie. Vorm volgt functie. Mooier bestaat niet.

#aardrijkskunde #eenvoud #onderwijs #schoonheid

Edle Einfalt und stille Größe (2)

Misschien herkent u het gebouw hierboven nog van het nieuws. Inderdaad, de voormalige kerncentrale bij Dodewaard. Ik was gisteren op weg van Nijmegen naar Tiel en Gorkum en fietste er langs. En ineens dacht ik: wat is dit eigenlijk een mooi gebouw.

Het is dezelfde edle Einfalt und stille Größe die je kunt zien in een fiets of een klaslokaal. Je kunt precies zien hoe het gebouw in elkaar steekt. Vorm volgt functie. Alles is helder en strak. Mooier bestaat niet.

De kerncentrale, zo valt hier te lezen, is ontworpen door J. de Gruyter.

#architectuur #Dodewaard #eenvoud #schoonheid

**Eerste ontmoeting Trump en Zelensky sinds woordenwisseling in Witte Huis**

nos.nl/l/2565062

> Zelensky noemde het gesprek "een zeer symbolische ontmoeting die misschien wel historisch kan worden, als we resultaten boeken". Hij zei dat er was gesproken over een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren en "het beschermen van onze mensen". De ontmoeting werd door Amerikaanse functionarissen omschreven als "zeer productief".

Behalve een gesprek onder vier ogen was er ook multilateraal overleg, in aanwezigheid van de Britse premier Starmer en de Franse president Macron.

#fransiscus #vrede #oekraïne #rome #vaticaan #begeestering #eenvoud #zachtekracht

De spirituele chemie van  Sumi-e schilderen   

De internationaal bekende Zen- en Sumi-e meester Beppe Mokuza Signoritti komt van 4 – 9 februari 2025 naar Nederland. Beppe Mokuza wijdt zich ruim 30 jaar aan Japans inktschilderen en zenmeditatie. In heel Europa exposeert hij zijn werk, geeft hij workshops en praktische demonstraties, zie https://www.sumi-e.nl  Opvallend is de bijzondere band die is ontstaan met Nederland. Sinds 2011 bezoekt Beppe Mokuza Nederland jaarlijks. Tot nu toe heeft hij ruim 30 workshops, demonstraties en tentoonstellingen georganiseerd waarin hij zenmeditatie en sumi-e combineert. Honderden Nederlandse studenten hebben zo sumi-e ontmoet en hun aantal groeit nog steeds. Wat boeit hen zo in sumi-e?

Wat is sumi-e?

Sumi-e is de Japanse kunst van het inktschilderen. Het is een traditionele techniek die zich richt op eenvoud, verfijning en het gebruik van inkt om de essentie van het onderwerp vast te leggen in plaats van gedetailleerde weergaven. Zenmonniken ontwikkelden deze schilderkunst in Japan sinds de 14de eeuw als een manier om de geest te kalmeren en in het moment te zijn, door middel van eenvoud, concentratie en het vastleggen van de essentie van een onderwerp met minimale penseelstreken. Het is een prachtige manier om zowel mindfulness als creativiteit te combineren. Kenmerkend is het contact met de adem, de staande lichaamshouding en de eenvoud en spontaniteit van het geschilderde object. Het is meditatie in actie en in tegenstelling tot zazen laat de penseel met inkt zichtbare sporen na die de kijker recht in het (zen)hart raken.

Spirituele chemie

Het belangrijkste effect van sumi-e schilderen is het verbeteren van de kwaliteit van leven van de deelnemer. Sumi-e als meditatieve kunst:

-Stimuleert creativiteit en gevoeligheid
-Vermindert stress
– Verbetert relationele/communicatieve vaardigheden en verhoogt de gevoeligheid en ontvankelijkheid voor de wereld om ons heen.

Het is een praktijk die veel mensen helpt om dieper in contact te komen met hun innerlijke stilte en hun creativiteit. Veel beoefenaars vinden het een manier om hun geest tot rust te brengen en tegelijkertijd hun artistieke expressie te verdiepen.

Niet eenvoudig

Sumi-e is een kunstvorm die veel oefening vergt. De geest wordt steeds verfijnder en gevoeliger door het steeds weer opnieuw herhalen van onderdelen van bijvoorbeeld een bamboe: de stam, de takjes en de blaadjes. Tijdens het schilderen beleef je hoe de penseel met de inkt en het papier een verbinding aangaat die je laat ervaren hoe je op ieder moment aandachtig aanwezig kunt zijn. Zo ontstaat een levendige bamboe. Sumi-e laat je het leven op een diepere manier verkennen en ervaren, ongeacht  leeftijd, geslacht en etniciteit.

Innerlijke zoektocht

Sumi-e draait niet alleen om de techniek, maar ook om een innerlijke zoektocht en het vinden van balans tussen licht en donker, figuratie en abstractie en delicaatheid en kracht. Hoe meer je oefent en experimenteert, hoe meer je ontdekt over jezelf en je eigen creatieve proces.

In Sumi-e is de lege ruimte net zo belangrijk als de lijnen en vormen. Het gebruik van water en inkt is essentieel voor het bereiken van verschillende gradaties van zwart-wit en grijs en diverse kleurtinten. De dosis water die je toevoegt aan de inkt bepaalt de intensiteit van de kleur. Meer water maakt de inkt lichter en transparanter, terwijl minder water een donkerder, meer geconcentreerd effect geeft. Het ontwikkelen van een gevoel voor de juiste balans tussen water en inkt kan zelfs meditatie worden, omdat je voortdurend in het moment moet zijn om de juiste hoeveelheid water en inkt te voelen.

De kracht van abstractie in Sumi-e

Het contrast tussen figuratie en abstractie komt erg sterk naar voren in het onderwerp van de Bloeiende Pruimentak; de tegenstelling tussen de delicate bloesem en de knoestige takken is een van de meest intrigerende aspecten van Sumi-e. Het is een visuele representatie van de balans tussen eenvoud en complexiteit, wat in de Zen-filosofie vaak als een essentieel principe wordt gezien.

Het is niet alleen een visueel spel, maar ook een filosofisch statement: de vergankelijkheid van schoonheid en de continuïteit van de natuur.

In het Natuurvriendenhuis Allardsoog in Drenthe organiseert zen- en sumi-e meester Beppe Mokuza een vijfdaagse workshop zenmeditatie en sumi-e. De workshop is open voor zowel beginners als gevorderden.  Wie meer wil weten over hoe je sumi-e kunt leren schilderen, kan een mail sturen naar [email protected]

Dit is een automatisch geplaatst bericht via ActivityPub.

#BeppeMokuza #concentratie #eenvoud #innerlijkeZoektocht #SumiE
#BeppeMokuza #concentratie #eenvoud #innerlijkeZoektocht #SumiE