Nieuwe fundamenten voor de digitale overheid
Wat is gegevensdelingsbeleid? Welke rollen en verantwoordelijkheden brengt dit beleid met zich mee? En welke innovaties vallen daarbij op? Tijdens het CIO-café op dinsdag 24 februari, in het sfeervolle Haagse café Rootz, lieten bijna 40 bestuurders, beleidsmakers en IT-professionals zich bijpraten over deze actuele onderwerpen.
Floor Kloosterman, afdelingshoofd I-stelsel en Vakmanschap bij CIO Rijk, heette alle aanwezigen van harte welkom. “Gegevens die we binnen de overheid hebben vastgelegd, bieden enorme kansen om onze publieke taken effectiever, efficiënter en met oog voor de publieke waarden uit te voeren.”
Daar is wel adequaat gegevensdelingsbeleid voor nodig. “Niet alleen uit oogpunt van compliance en risicobeheersing, maar ook voor een betere beleids- en besluitvorming en effectievere samenwerking binnen het Rijk. Het standaardiseren en professionaliseren van gegevensdeling is dan ook essentieel. Een belangrijke bouwsteen daarbij is de gegevensboekhouding.”
Sleutelrol voor data
Bij die standaardisering en professionalisering is een belangrijke rol weggelegd voor de Chief Data Officer (CDO). Hedwig Miessen, CDO van de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO): “De CDO is een betrekkelijk nieuwe rol binnen de overheid, die wordt ingezet om te sturen op doelmatig, veilig en ethisch gebruik van gegevens.”
CDO Office
Het CDO Office van Hedwig Miessen heeft een vaste bezetting met, naast de CDO zelf, een data-adviseur en een projectleider. Met daaromheen een flexibele schil van onder meer data-architecten en -engineers. De grote uitdaging voor het CDO Office is volgens Hedwig het continu afstemmen en op 1 lijn brengen van alle werkzaamheden; niet alleen intern met bestuursadviseurs, beleidsmedewerkers en juristen, maar ook extern met gemeenten, provincies en de Europese Unie.
Hedwig begon 5 jaar geleden als kwartiermaker Data bij BZK en VRO. “Destijds wilden diverse beleidsonderdelen beleid kunnen maken, gebaseerd op een gedeeld en objectief beeld van wat écht speelt. Gegevens spelen daarbij een sleutelrol. Bovendien leefde de wens om bij crises snel gegevens te kunnen verwerken om zo meer grip te kunnen krijgen op maatschappelijke opgaven. Denk aan gegevens over demografische ontwikkelingen, waarmee je bij woningtekort snel kunt visualiseren waar welk type woning nodig is.”
3 sporen
De CDO ondersteunt vooral het primaire proces om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. “Dit impliceert coördinatie en regie, toezicht op datakwaliteit en kennisdeling”, vertelt Hedwig. “Daarbij onderscheiden we 3 sporen. Het eerste spoor is gegevensmanagement: hoe kunnen we de datakwaliteit verhogen en gegevens (her)gebruiken om onze maatschappelijke taken beter te kunnen uitvoeren?”
En de CDO werkt aan governance: aan het inrichten van rechten, plichten en verantwoordelijkheden. “Met als doel om te voldoen aan alle wet- en regelgeving, en zodat we gegevens optimaal en veilig kunnen benutten en delen. Ook houden we ons bezig met het zogenoemde gezamenlijke speelveld. Denk aan gemeenschappelijke voorzieningen, zoals een datacatalogus. Ook gaat het om samenwerking met marktpartijen en kennisinstituten. En om het versterken van de data- en AI-geletterdheid van ambtenaren.”
Digital Twin
Daarna liet Hedwig zien hoe het datagestuurde 3D-model ‘Digital Twin Groningen’ beleidsmakers helpt. Vooral bij ruimtelijke ordening: dit model maakt plannen efficiënter en besluitvorming beter. “Digital Twin Groningen wordt gebruikt als een digitale kopie van de fysieke leefomgeving. Het model helpt bij het visualiseren, simuleren en analyseren van ruimtelijke vraagstukken, bouwplannen en infrastructuur. Bovendien draagt het bij aan burgerparticipatie, omdat bewoners in de interactieve 3D-omgeving kunnen zien hoe hun buurt verandert.”
Bij gegevens kun je denken aan panden, afkomstig uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), en ook aan bomen, riolering, kabels, leidingen en openbare verlichting. “Je kunt het model bijvoorbeeld gebruiken bij het plaatsen van zonnepanelen op monumentale daken. Via zichtanalyses is het mogelijk nauwkeurig te bepalen welke daken daar wel of niet geschikt voor zijn.”
Kleine foutjes, grote gevolgen
Daarna was de beurt aan Erik Lubbe en Robin Hildebrand van de CDO Offices van de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Asiel en Migratie (AenM). Zij legden uit wat het belang is van een gegevensboekhouding.
Erik gaf 2 voorbeelden. “Door een foutje van de overheid stond een burger een paar jaar geleden onterecht in een systeem vermeld als verdachte van een drugsdelict. Daardoor kreeg hij jarenlang een reeks overheidsorganisaties achter zich aan. Of neem een Rotterdammer die in 2017 per abuis werd doodverklaard. Via de digitale snelweg ging de boodschap dat hij was overleden razendsnel rond bij tal van organisaties. Het in diverse systemen terugdraaien van zijn dood leek een vrijwel onmogelijke opgave. Deze voorbeelden laten zien dat gebrekkig gegevensbeheer tot fouten leidt, met ernstige gevolgen voor burgers. Gegevensboekhouding kan helpen deze fouten in de toekomst te voorkomen.”
Overal op dezelfde manier met gegevens werken
De 2 voorbeelden tonen volgens Erik aan dat effectief omgaan met gegevens een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. “De komende jaren streven we naar een zorgvuldige, rechtmatige en rechtvaardige gegevenshuishouding komen. Hoe beter we samen tot consensus komen over ons gegevensbeleid, hoe effectiever we gegevens kunnen inzetten voor maatschappelijke opgaven. Dat effect wordt nog groter als we dat beleid ook standaardiseren.”
Concreet werkt het CDO Office van JenV en AenM aan het Afsprakenstelsel Gegevens en Algoritmes (JAGA). Erik: “Dit is een set uniforme regels, standaarden en modellen die zorgen voor een veilige, transparante en gestructureerde manier van gegevensdeling. Denk aan rollen en verantwoordelijkheden, handreikingen en eenheid van taal. Zo werken we straks overheidsbreed op dezelfde manier met gegevens, en bevorderen we hergebruik, efficiëntie en innovatie in de publieke sector.”
Demo: Motie#21
Aan de hand van Motie#21 demonstreerde Robin vervolgens de werking van de gegevensboekhouding. Deze in de Tweede Kamer aangenomen motie verzocht het kabinet het gebruik van nationaliteit, etniciteit en geboorteplaats in data- en risicomodellen te inventariseren. Ook moest het kabinet dit gebruik stopzetten als het onrechtmatig of onbehoorlijk zou zijn.
Robin liet zien hoe je deze informatie snel kunt opzoeken, welke gegevens voor de motie relevant waren, waar deze gegevens vandaan kwamen en wie daarvoor verantwoordelijk was. Robin: “Dit soort informatie kan niet alleen de kwaliteit van beleid en uitvoering versterken, maar ook het vertrouwen van burgers in de overheid.”
Meer informatie
Gegevensdeling en de Gegevensboekhouding
[email protected]
Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]
#cdo #ChiefDataOfficers #CIORijk #CIOCafé #data #datacatalogus #digitalTwin #gegevensboekhouding #gegevensdeling #gegevenshuishouding #gezamenlijkeVerantwoordelijkheid
sayzard
Windsor Hackforge
WhereGroup GmbH
Stella Young
John Selection
Martin Meng | Forschungszulage
Yonhap Infomax News
Unofficial PetaPixel Bot
Digitale Overheid (geautomatiseerd account)
Aliyesha.com