📰 Zeker 80 dode haaien aangespoeld in België: 'Mogelijk dumping van visserij'

https://nieuwsjunkies.nl/artikel/1GXa

🕔 16:56 | RTL Nieuws
🔸 #Haaien #Visserij #Belgie #Dood #Doodsoorzaak

Volksweerkunde

De meteorologen van het KNMI baseren hun weersvoorspelling op satellietfoto’s, modellen, instrumentmetingen, expertise en een jarenlange wetenschappelijke opleiding. Vroeger beschikte men uiteraard niet over deze kennis en methoden. En zelfs toen in de negentiende eeuw de wetenschappelijke weerkunde tot ontwikkeling was gekomen, hadden de meeste mensen nog geen toegang tot deze informatie. Massamedia waren er niet. Omdat weersvoorspelling echter voor boeren en vissers essentieel was (en is), ontwikkelden deze mensen eigen manieren om het weer te voorspellen.

Grijs gebied

Hun weersvoorspelling was gebaseerd op eeuwenlange ervaring, zonder dat men precies wist wat voor natuurwetten daarachter zaten. Men koppelde bepaalde atmosferische verschijnselen en het gedrag van dieren aan het weer waarvan men wist dat het zou volgen. Om de vastgestelde patronen te markeren, benutte men al sinds de Middeleeuwen heiligendagen, en om ze te onthouden bedacht men rijmende weerspreuken (“avondrood, water in de sloot”).

Eigenlijk was het allemaal heel rationeel, maar bijgeloof was dichtbij. Als men een weersvoorspelling koppelde aan deze of gene heilige, werd die ook aangeroepen in de hoop op gunstig weer. Ervaring en volksdevotie gingen hand in hand.

Merkeldagen

Soms dacht men dat het weer op deze of gene dag bepalend was voor de daarop volgende tijd. Zo’n dag heet een merkeldag, een woord dat in 1869 voor het eerst in druk verschijnt. Een van de bekendste merkeldagen is 20 juli, de eerste van de “‘hondsdagen”, gekoppeld aan Sint-Margriet:

Regent het op Sint-Margriet, dan krijgen we zes weken een natten tied.

Neerslag op 20 juli voorspelt dus anderhalve maand regen. Dat kan kloppen, want augustus is de maand met de hoogste luchtvochtigheid van het jaar.

Abt Emo

Een voorbeeld van een middeleeuwse bron met weersvoorspellingen is de dertiende-eeuwse Kroniek van Bloemhof van abt Emo en zijn continuatoren. Bijvoorbeeld:

Het is landbouwers aanbevolen te letten op de hemeltekenen. Want het is God die de lichten heeft gemaakt en de heerschappij van dagen en nachten. Als de zon zich bij haar opgang in nevels verbergt, voorspelt dit regen. Als de zon straalt en het morgenrood bleek is, voorspelt dit hagel. Een grijze zon voorspelt regen. Een donkere nieuwe maan betekent buien, een rode maan wind.

De schrijver baseert zich dus niet alleen op ervaring, maar verwijst ook naar God zelf die garant zou staan voor de betrouwbaarheid van de “tekenen”.

Compleet bijgeloof

Er zijn ook weersvoorspellingen die alleen op bijgeloof berusten. Sommige zijn logisch en gebaseerd op associaties. Zo geeft regen, rechtstreeks gedronken (zuiver en direct uit de hemel) en het liefst op een kerkelijke feestdag, toverkracht en is geneeskrachtig. Ander voorbeeld: het luiden van kerkklokken tijdens onweer. Het idee was dat het ene geluid het andere zou verdrijven. De tekst fulgora frango (“ik breek de bliksems”) komt vanaf de Middeleeuwen regelmatig voor op kerkklokken.

Andere bijgelovige voorspellingen lijken elke logica te ontberen. Het doden van een kikvors zou bijvoorbeeld regen brengen en het plukken van een klaproos zou onweer veroorzaken

[Deze postume gastbijdrage van Hans Overduin wordt vervolgd.]

Voor-westerse geschiedenis (9) visserij

Jaren, jaren geleden ben ik eens met drie Griekse vissers, broers, de zee opgegaan om in de vroege ochtend de netten leeg te halen. Hoewel het bootje was voorzien van sonar, had het iets tijdloos. Eeuwenlang zijn mensen in kleine scheepjes de Egeïsche Zee opgegaan, eeuwenlang hebben duikers parels gezocht op de bodem van de Rode Zee en de Perzische Golf, eeuwenlang is gevist in de Zwarte Zee. Nog steeds gebruiken vissers werpnetten, fuiken en hengels – ik blogde er anderhalf jaar geleden eens over. Nog steeds is er werk voor scheepsbouwers en nettenmakers. Natuurlijk zijn er ook allerlei zaken veranderd, maar het is makkelijk voorstelbaar dat een moderne en een antieke Griekse visser elkaar zouden begrijpen als ze spraken over de mogelijkheden en problemen van hun vak.

Problemen

Tot de problemen behoorde dat de diverse bekkens van de Middellandse Zee eigenlijk niet zo geschikt zijn voor de visserij. (Had ik al gezegd dat het verkreukelde Middellandse Zee-gebied het de bewoners lastig maakt?) Wat je als visser het liefste hebt, is een ondiepe zee vol plankton, zoals de Doggersbank, maar de voor-westerse wereld kende die niet. Verder wil je stevig wat doorstroming, zodat het water zich ververst, maar dat is eigenlijk alleen aan de Bosporus en bij Bizerte (Hippo Diarrhytus) het geval. Die zijn dan ook beroemd om de visvangst.

Er is in de Middellandse Zee en – nog erger – in de Rode Zee dus nauwelijks watercirculatie. Deze zeeën worden, zoals gezegd in een eerder blogje, zouter en zouter. De vissen zijn daardoor wat kleiner dan in de Atlantische Oceaan en eigenlijk is visserij, hoezeer wij haar ook associëren met de Mediterrane wereld, helemaal niet zo’n grote activiteit. Ik heb de statistieken van de FAO er eens bij genomen en concludeer na enig nattevingerwerk dat alle landen rond de Middellandse Zee in 2022 zo’n 2¾ miljoen ton vis uit de zee haalden, en dat is ruwweg evenveel als Noorwegen.noot Van landen die grenzen aan twee zeeën (Spanje, Turkije en Egypte) heb ik de cijfers gehalveerd. Zoals gezegd: de berekening is maar nattevingerwerk.

Allerlei mozaïeken uit de Romeinse tijd tonen de diverse soorten vis die men destijds uit zee haalde: ansjovis, rode mul, sardines, tandbaars, tarbot, tong, wijting, zeebrasem. En natuurlijk de enorme zwaardvis, die echter leeft in de wat diepere wateren en daardoor lastig te vangen is, en die half zo lang kan worden als het vissersbootje. (Ik wou verwijzen naar The Old Man and the Sea, maar ontdek dat de vis waarover Ernest Hemingway het heeft, geen zwaardvis is maar een marlijn. De situatie zal niet veel anders zijn geweest.)

Tonijn

En dan is er de onvermijdelijke tonijn. Het paaien vindt plaats als de temperaturen stijgen, dus in de late lente, en bij voorkeur in halfdiepe wateren, dus onder de kust, en dan met name in de Balearische Zee, de Tyrrheense Zee, de Ionische Zee, en de noordelijke Levantijnse Zee. Zo ontstaat van nature een seizoen dat geschikt is voor de tonijnvangst, en in de vissersdorpen van Andalusië en de Provence deed men eind mei, begin juni de vissers feestelijk uitgeleide.

De techniek – mattanza, van het Arabische al-madraba, “plek om te slaan” – bestond uit het plaatsen van diverse netten op de plek waar de tonijnen migreerden, waarbij de vissen naar steeds kleinere kamers zwommen. Eigenlijk een heel grote fuik. De vissers konden ermee volstaan de dieren met schepnetten uit de laatste kamer te halen en te doden. De Atheense toneeldichter Aischylos beschrijft de zeeslag bij Salamis alsof het tonijnvisserij was: de Perzische schepen voeren in een val en hun ondergang was even onafwendbaar als die van de vissen in de laatste kamer van het stiknet.

De vangst was het grootst in het vroege najaar, als de tonijnen zich vol hadden kunnen eten en terug kwamen zwemmen naar de wateren waar ze de winter wilden doorbrengen. Als de vissers dan eind november het werk neerlegden, waren er dankfeesten ter ere van Sint-Andreas. In de winter was er ander werk – en bedenk dat elke visser ook een tuin had en als dagloner kon werken bij de olijvenpluk.

[Een overzicht van de blogjes in de reeks over de voor-westerse geschiedenis is hier.]

De Iberiërs (2)

[Tweede van drie blogjes over de bewoners van Zuidoost-Spanje in de tweede helft van het eerste millennium v.Chr. Het eerste was hier.]

Economie

De meeste Iberiërs waren eenvoudige boeren, peasants. Maar naarmate de ijzerbewerking beter werd – dit speelt dus in de eerste fase, tussen 550 en 425 v.Chr. – slaagde men erin meer te produceren: vooral tarwe en gerst. Er ontstonden in de huidige regio’s Valencia en Murcia steeds grotere overschotten, die men vrijwel zeker verhandelde met de Feniciërs en de Karthagers, de Grieken en de Etrusken.

Naast akkerbouw was er natuurlijk ook veeteelt. De vochtigere gebieden langs de kust en de rivieren waren geschikt als weiland, waar runderen en schapen konden grazen. Er was altijd zuivel en vlees, maar de runderen konden ook dienen als trekdier en de schapen leverden wol. En textiel kon worden geëxporteerd. Op andere bodems konden de Iberiërs varkens, geiten en pluimvee houden.

Uiteraard was er ook visserij. Er is geen kustplaats waar geen visgraten, vishaken en loden gewichtjes (voor aan een visnet) zijn opgegraven. Garum, een hartige vissaus, was een bekend exportproduct, en dat geldt in mindere mate ook voor purper. De vervaardiging van deze twee producten zullen de Iberiërs wel hebben geleerd van de Feniciërs.

Net als de Tartessiërs in Andalusië wonnen en bewerkten de Iberiërs metaal. Al in de Bronstijd produceerden ze koper en ijzer. Terwijl mensen elders in het Middellandse Zee-gebied terracottabeeldjes achterlieten in de heiligdommen, zijn ze in Iberië niet zelden van metaal.

Handel

Textiel, garum en graan laten als handelsproducten weinig sporen achter, en erts werd elders verwerkt in andere voorwerpen, dus ook dat is archeologisch slecht zichtbaar. Over de Iberische exporten hebben we daardoor weinig informatie. Over de importen weten we meer. Het Griekse aardewerk documenteert ingevoerde wijn en olijfolie. Geurstoffen arriveerden in zogeheten alabastra, kleine vaasjes die waren beschilderd met een patroon dat aan albast deed denken. Het lijkt er sterk op dat de Balearen een belangrijke doorvoerhaven vormden.

De voornaamste afnemers waren – hoe kon het anders – de leden van de elite, die het breed konden laten hangen. Tegelijk konden kooplieden, die de handel beheersten, rijker worden en toetreden tot de elite. In alle gevallen was een administratie van de producten verondersteld en dus gingen de Iberiërs schrijven met een alfabet dat deels op het Fenicische en deels op het Griekse schrift was gebaseerd.

De schrijfcultuur bleef echter, net als bij de Kelten, nogal oppervlakkig, zodat er nooit één Iberisch alfabet kwam. Zoals gezegd kunnen we de teksten lezen, maar begrijpen we die niet. We weten zelfs niet of het wel één taal is.

[Iberiërs zijn zó interessant dat dit blogje wordt vervolgd. En ik organiseer volgend jaar een reis naar de regio, lees maar hier.]

Hoppa. Weer die good old VOC mentaliteit.
Als je de ene vissoort door overbevissing bijna uitgeroeid hebt, ga je gewoon over op een nieuwe waar nog geen vangstbeperking voor is.
Gewoon vrolijk door blijven gaan met het leeg roven van de zee. Geld is alles wat telt.

https://www.ftm.nl/artikelen/nederlandse-vissers-gebruiken-nieuwe-methode-maar-willen-niet-weten-wat-die-met-de-visstand-doet?utm_medium=social&utm_campaign=sharebuttonleden&utm_source=linkbutton&share=rpUl5aFrsrNzwRDoPf6wHzO0V62nPozYVnTQ7f8YtUD4JuwbVNd%2FEYldlxbiOrM%3D

#Visserij #Flyshoot #CornelisVrolijk #Overbevissing #FTM

Cruyffiaans: "Elk nadeel hep se voordeel"

Scheelt veel vissenlevens...

#crisis #trump #oorlog #iran #us #usa #nieuws #visserij #olie #vissen

https://nos.nl/artikel/2607606-deel-vissers-vaart-niet-meer-uit-vanwege-hoge-brandstofprijzen

Visserij weg!

De Visserijweg? Of toch de visserij weg!

https://willemswebstek.blog/2026/03/01/visserij-weg/

#visserij #weg #visserijweg #purmerend #baanstee #willemswebstek