Canto general Peter Schat in #PanoramadeLeeuw XVI
In alweer de zestiende aflevering van #PanoramadeLeeuw op 3 februari, draaide ik de integrale uitvoering van Canto general van Peter Schat. Deze protestcyclus op een tekst van Pablo Neruda over de moord op president Salvador Allende in 1973 is helaas zelden op de radio te horen, en nog minder in de concertzaal. Reinbert de Leeuw speelde dit politiek geladen stuk vele malen, samen met de violiste Vera Beths en de mezzosopraan Lucia Meeuwsen.
Toch zegt hij hierover in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie:
‘Ik heb nooit iets gezien in het radicalisme van Louis en Peter: we moeten de wijken in om het volk te verheffen. Dan speelden we Canto general in een tentje in Bos en Lommer, Vera Beths op een Stradivarius, ik op een aftands pianootje. Zodra Lucia Meeuwsen ging zingen, lieten nozems hun brommers keihard knetteren, dat sloeg nergens op.’
Gelukkig hadden de luisteraars geen last van knetterende brommers en ik kreeg veel positieve reacties op mijn uitzending.
Pierre Boulez in zijn jonge jarenOp 5 januari overleed Pierre Boulez, wiens 90e verjaardag in december nog uitbundig was gevierd door het Insomnio Ensemble. Hoewel het een aangekondigde dood was, kwam het bericht toch als een schok: met Boulez stierf de laatste grote avant-gardist. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers, waarin ik ook een link opnam naar mijn gesprek met Werner Klüppelholz van maart 2015. Ik hoop nog tijd te vinden mijn eigen interviews met Boulez online te plaatsen.
Vrolijker nieuws kwam er van het Britten Jeugd Strijkorkest, dat ook dit jaar weer een prachtige cd uitbracht, met een ontroerende vertolking van de liederencyclus Les illuminations van naamgever Benjamin Britten.
Ik sprak hiervoor ook met de basklarinettiste Fie Schouten, die in Berlijn op bezoek ging bij Ursula Mamlok (1923). Zij is net als Boulez een avant-gardistische componist, maar is minder dogmatisch en leefde lange tijd in de Verenigde Staten, wat wellicht verklaart dat zij relatief onbekend is. Op haar 92e is zij nog alive and kicking, en haar muziek weet ondanks de rekenkundige uitgangspunten altijd te raken; zij daarom meer aandacht. Meer over haar lees je in mijn interview.
Afgelopen maand, op 14 januari, verzorgde ik alweer de laatste les in mijn vierdelige cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, dit keer gewijd aan dansmuziek. Verrassend hoeveel ‘serieuze’ componisten – denk aan Schönberg, Copland, Clementi, Rihm – zich lieten inspireren door wals of foxtrot. Het Ives Ensemble gaf een aanstekelijk concert onder de titel What a Ball!
Een dag later stond een vergadering gepland van het jonge Mutu Ensemble, waarvan ik bestuurslid ben, samen met Caroline Bakker en Vanessa Lann. De musici hebben gekozen voor een bijzondere line-up van stemmen, fluit, klarinet, trombone, slagwerk, cello en elektronica.
Zowel de twee zangeressen als de elektronica vormen een vast onderdeel van elke compositie en treden niet per se solistisch op de voorgrond. Samen met oprichter Sandra Pujols (dans/zang) streeft het ensemble ernaar multidisciplinaire voorstellingen te maken waarin genoteerde muziek, improvisatie hand in hand gaan met andere kunstvormen, met name dans. Op dit filmpje zie je Mutu in actie.
Januari was ook de maand van de negende aflevering van het Storioni Festival, georganiseerd door de drie musici van het Storioni Trio in verschillende steden in Brabant, maar op 21 januari afgetrapt in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ. Dit jaar stond het evenement in het teken van de 500-jarige geboortedag van Jeroen Bosch, wiens Tuin der lusten verschillende componisten inspireerde tot het schrijven van nieuwe stukken. Onder wie Vanessa Lann. Ik sprak erover met de violist Wouter Vossen.
Eregast was dit jaar de Pool Krzysztof Penderecki, die ooit de wereld veroverde met zijn schrijnend dissonante Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, maar tegenwoordig mildere muziek componeert en zich concentreert op kamermuziek. Ik schreef erover voor Cultuurpers en zette een deel van ons gesprek op Youtube. Het toeval wil, dat zijn muziek op 29 januari ook werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor in het Avrotros Avondconcert in TivoliVredenburg. Ik verzorgde de inleiding en sprak met de dirigent Kaspars Putnins.
Bijzonder voor mij was ook het interview met de Zwitsers-Oostenrijkse componist Beat Furrer voor Cultuurpers. Asko|Schönberg plaatste op donderdag 4 februari zijn desolate maar poëtische klankwereld samen op het programma met een ensembleversie van de hyper romantische Vierde Symfonie van Mahler. Minder gewaagd dan het lijkt, want Furrer bereikt met andere middelen een vergelijkbare zeggingskracht als zijn illustere voorganger.
Het concert zelf kon ik helaas niet bijwonen, vanwege mijn lezing voor de vrienden van Huize Gaudeamus in Bilthoven. Dat was echter bepaald geen straf: alleen al de historische locatie is zó ongelooflijk sfeervol dat je niets liever zou willen dan je koffertje pakken en er voor altijd blijven. In mijn biografie van Reinbert de Leeuw heb ik uitvoerig aandacht besteed aan Gaudeamus, waar de ontwikkeling van de hedendaagse muziek dankzij Walter Maas een hoge vlucht heeft genomen. Na de oorlog groeide Gaudeamus uit tot hét ontmoetingscentrum voor jonge musici en componisten.
Huize GaudeamusIn de prachtig gerestaureerde villa is de deze geschiedenis bijna tastbaar aanwezig. Het was alsof ik, samen met het zeer aandachtige en toegewijde publiek ineens in mijn eigen boek was beland. Temeer daar administrateur Pascal Rijnders mijn verhaal met persoonlijke herinneringen kon aanvullen. Het was een eer om mijn Reinbertlezing op deze locatie en voor dit publiek te mogen geven. Ik koester de herinnering.
Huize Gaudeamus, 4-2-2016 #AskoSchönberg #BeatFurrer #BenjaminBritten #BrittenJeugdStrijkorkest #CantoGeneral #CarolineBakker #Concertzender #FieSchouten #HuizeGaudeamus #KasparsPutnins #KrzysztofPenderecki #LuciaMeeuwsen #MensOfMelodie #MutuEnsemble #PanoramaDeLeeuw #PanoramadeLeeuw #PascalRijnders #PeterSchat #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #StorioniFestival #TheaDerks #UrsulaMamlok #VanessaLann #VeraBeths #WalterMaas #WouterVossenGeorge Pieterson in #PanoramadeLeeuw
George Pieterson (website KCO)
Op zondag 24 april overleed de klarinettist George Pieterson, die jarenlang de eerste stoel bezette in het Concertgebouworkest. Hij speelde ook graag kamermuziek en trok de wereld rond met het Rondom Ensemble, verder bestaande uit de violiste Vera Beths, de cellist Anner Bijlsma en de pianist Reinbert de Leeuw. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers en draaide de klarinetsolo uit Quatuor pour la fin du temps van Messiaen in aflevering IXX van Panorama de Leeuw op de Concertzender. Terugluisteren via deze link.
Donderdag 17 maart ging het vioolconcert Roads to Everywhere van Joey Roukens in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Ik sprak hem die middag tijdens een inleiding voor publiek en daarna tijdens een openbare repetitie met solist Joseph Puglia en het Asko|Schönberg o.l.v. Clark Rundell. Ik had eerder al een interview met Roukens gepubliceerd op Cultuurpers.
De volgende dag klonk op Südwest Rundfunk mijn reportage van het Opera Forward Festival. Hiervoor sprak ik onder anderen Kaija Saariaho en Peter Sellars, die de opera Only the Sound Remains ‘een paradijs op aarde’ noemde.
Diezelfde avond verzorgde ik opnieuw een inleiding, voor de vrienden van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met de pianist Cédric Tiberghien, de altviolist Antoine Tamestit en de slagwerker Colin Currie. Zij vertelden levendig over het programma, waarin Bartóks Sonate voor twee piano’s en slagwerk centraal stond.
Cédric Tiberghien – Thea Derks – Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016
Zondag 20 maart ging de opera Blank Out van Michel van der Aa in première, die eveneens onderdeel vormde van het Opera Forward Festival. Ik was zeer onder de indruk, zoals te lezen in mijn bespreking.
Vier dagen later interviewde ik voor Cultuurpers de Britse componiste Anna Meredith, die voor de Nederlandse blokfluitist Erik Bosgraaf de Origami Songs componeerde. Dit vijfdelige werk is geïnspireerd op de gelijknamige Japanse papiervouwtechniek en Meredith belicht in elk deel een ander aspect. Een concert wil ze het niet noemen, liever spreekt ze van vijf miniaturen, waarin de blokfluitist het orkest op sleeptouw neemt.
Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016
Woensdag 30 maart trof ik op Schiphol de Russische violist Vadim Repin, die naar Nederland kwam voor drie concerten met het Noord Nederlands Orkest, waarbij hij soleerde in het Tweede Vioolconcert van Sergei Prokofjev. Ik sprak hem voor de live uitzending op 1 april in het AVROTROSVrijdagconcert en schreef ook een artikel voor Cultuurpers.
Een week later stond de Britse componist Thomas Adès centraal tijdens een concert van het Doelen Ensemble en de pianist Ralph van Raat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Tijdens de inleiding sprak ik met de cellist Hans Woudenberg en met Van Raat. Adès kon wegens een repetitie helaas niet zelf aanwezig zijn.
Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016
Op woensdag 20 april bezocht ik een voorstelling van Roméo et Juliette, een ‘dramatische symfonie’ van Hector Berlioz in een productie van choreograaf/regisseur Sascha Waltz bij De Nationale Opera en Ballet. De kritieken waren zeer wisselend, sommige collega’s waren zelfs uitgesproken negatief, maar ik was bijzonder enthousiast, zoals te lezen in mijn recensie.
De avond erna verzorgde ik een inleiding met de Amerikaanse componist Julia Wolfe, wier avondvullende Steel Hammer werd uitgevoerd door de Bang on a Can All-Stars en het Noorse vocale Trio Medieaval. Ik had Wolfe ook al gesproken voor Cultuurpers en kende het stuk van cd, maar live was het toch weer een heel andere beleving, deze mix van folkmuziek, rock, nieuw klassiek en minimal music. Het publiek was laaiend enthousiast.
Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016
De volgende ochtend sprak ik voor Radio4 met de Russische violiste Viktoria Mullova, die ‘s avonds het Vioolconcert van Sibelius uitvoerde met het Radio Filharmonisch Orkest in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bedachtzame, aardige vrouw, die verklapte dat ze door een vingerblessure eigenlijk soepeler was gaan spelen.
Het was een lekker druk weekje, want meteen de volgende dag zat ik in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, als lid van de persjury bij het Prinses Christina Concours. Zoals elk jaar was ook dit keer het niveau van de jonge musici ongekend hoog. Toch hadden we snel onze keuze gemaakt. Je leest hier mijn verslag.
persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)
De maand april werd afgesloten in Almere, waar ik een #Reinbertlezing verzorgde bij Kunst in de Kamer. Een heerlijke avond, met een bijzonder hartelijk en aandachtig publiek. De jonge pianist Remon Holsbergen speelde in de pauze en na afloop muziek van Franz Liszt en Tristan Keuris en mijn trouwe partner Ger verzorgde de geluidsvoorbeelden van cd.
Dit leverde enkele hilarische momenten op – bijvoorbeeld toen ik dramatisch uitriep: “En toen hoorde Reinbert dit….!”, waarop het klonk: “Wat dan?” Ach, niet alles kan altijd perfect zijn, en de sfeer werd er alleen maar beter op.
Kunst in de Kamer Almere 30-4-2016
De maand mei is nog maar net begonnen, maar ook nu ben ik hard aan het werk. Zo schreef ik een voorbeschouwing over het Festival De Muze van Zuid, dat op 21 en 22 mei werk van componisten uitvoert naar wie begin twintigste eeuw een straat werd vernoemd. En ik sprak met Mayke Nas over haar voor het Koninklijk Concertgebouw gecomponeerde Down the Rabbit-Hole, waarmee ze de Kees van Baarenprijs 2015 won. Deze wordt 14 mei uitgereikt tijdens het Festival in de Branding in Den Haag.
#AnnerBijlsma #AntoineTamestit #AskoSchönberg #BlankOut #CédricTiberghien #ClarkRundell #ColinCurrie #Concertgebouworkest #Concertzender #Cultuurpers #DagInDeBranding #DeMuzeVanZuid #DeNationaleOperaEnBallet #DoelenKwartet #DownTheRabbitHole #GeorgePieterson #HansWoudenberg #JoePuglia #JoeyRoukens #JuliaWolfe #KaijaSaariaho #KeesVanBaarenprijs #KunstInDeKamerAlmere #MaykeNas #MichelVanDerAa #MuziekgebouwAanTIJ #OperaForwardFestival #PanoramaDeLeeuw #PeterSellars #PrinsesChristinaConcours #RadioFilharmonischOrkest #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #RoadsToEverywhere #RoméoEtJuliette #SaschaWaltz #SteelHammer #ThomasAdès #VadimRepin #VeraBeths #ViktoriaMullova