Marianne ‘Proms’ is niet meer

Even straalt de zon door de wolken. Precies op het moment dat Walther Stuhlmacher refereert aan het innerlijke licht dat zijn echtgenote Marianne de Feijter (1965-2016) tijdens haar veel te korte leven verspreidde. Dit begon op een boerderij in Bant en eindigde zondag 18 december in haar zelfgebouwde huis op IJburg, toen zij na twee jaar moedige strijd alsnog geveld werd door haar slopende ziekte.

De aula van crematorium Westerveld is afgeladen. Familieleden, vrienden, bekenden en collega’s uit de muziekwereld zijn en masse naar Driehuis getogen. Nog één keer willen wij samenzijn met deze geweldige vrouw, die zoveel liefde gaf aan de mensen om haar heen en die zich met ongeëvenaard vuur inzette voor de promotie van eigentijdse muziek.

Soep met eigentijdse noten

Ik leerde Marianne in 2000 kennen toen zij de nieuwemuziekerie Proms in Paradiso ging leiden, die in 1986 was opgezet door vier vooraanstaande Nederlandse ensembles. Vol enthousiasme bedacht zij manieren om een groter publiek te werven voor de vaak als moeilijk ervaren eigentijdse noten.

Huang Ruo, Thea Derks, Marianne de Feijter, Norman Perryman, Shelley Nyquist, Muziekgebouw aan ‘t IJ 4-9-2007

Zo werd de concertinleiding vaste prik in de kleine bovenzaal van Paradiso, en ik had de eer veel van deze gesprekken te mogen leiden. Gezelschapsmens als Marianne was bedacht ze al snel dat mensen rond zeven uur ‘s avonds misschien behoefte hebben aan iets meer dan enkel geestelijk voer – het concept ‘soep met een broodje’ was geboren.

Een gouden idee, dat zich in een popzaal niet een-twee-drie laat realiseren, maar Marianne vond een oplossing. Er zijn heel wat liters soep en kilo’s brood verorberd tijdens diepgravende gesprekken met componisten als Unsuk Chin, HK Gruber, Klas Torstensson en Hans Abrahamsen. Ik koester veel warme herinneringen aan deze avonden.

Mijn gesprek met de folkmusicus Mike Seeger, de zoon van componist Ruth Crawford-Seeger, staat nog altijd in mijn heugen gegrift. Marianne had deze big fish weten te strikken voor een inleiding en we hadden ons enorm verheugd op een inside visie op het werk van zijn moeder. Toen hij hier eigenlijk geen zinnig woord over te vertellen bleek te hebben, schakelde ik maar over naar zijn eigen muziek en fait divers uit zijn jeugd.

Op dat moment vervelend, maar Marianne zag er de humor wel van in en na afloop konden we er smakelijk om lachen. Dat maakte het voor mij zo bijzonder om met haar te werken: welke tegenslag er zich ook aandiende, welke verwachting niet werd ingelost, altijd bleef zij blijmoedig de zaak van een positieve kant bekijken.

Cruiseschip met eigentijdse noten

Mischa Andriessen, Thea Derks, Marianne de Feijter, Emile Wennekes tijdens seminar over nieuwe muziek en pers in Gaudeamus Muziekweek 2014 (foto Co Broerse)

Dat gold ook voor haar omgang met het publiek. Zoals Johan Dorrestein tijdens de uitvaartplechtigheid zei: ‘Marianne werkte niet voor de Proms, zij wás de Proms.’ Elke bezoeker kreeg een persoonlijk woord en oprecht geïnteresseerd informeerde ze naar zijn of haar welbevinden. Een enkele keer liet ze zelfs speciaal een taxi uitrukken om een trouwe gast op te halen die te slecht ter been was om op eigen gelegenheid te komen.

Toen de serie in 2005 naar het Muziekgebouw aan ‘t IJ verhuisde, bedacht ze de ‘Inleiding met uitzicht’ op Foyerdeck 1. Niet zelden voer er een gigantisch cruiseschip achter mij langs terwijl ik een componist of musicus interviewde. Zij vroeg kunstenaars de kille ruimte te verfraaien en zette fatboys neer om een huiselijke sfeer te creëren.

Warmte en respect

Met dit soort initiatieven doorstraalde zij concerten met hedendaagse muziek met een aanstekelijke warmte, die door het publiek zeer werd gewaardeerd. – Maar waarvoor zij bij de deelnemende ensembles en organisaties vaak moest vechten. Net als voor de prachtig vormgegeven flyers, jaarbrochures en programmaboekjes, die altijd getuigden van haar goede smaak.

Hoewel ze soms gefrustreerd was door de zoveelste uiting van haantjesgedrag die haar mooie plannen dwarsboomde, werd Marianne nooit bitter en bleef ze welgemoed knokken voor de goede zaak. Eenieder kon altijd rekenen op haar respect, ze noemde vriendelijk maar beslist man en paard en hield er nooit een dubbele agenda op na. Helaas moest zij in 2013 toezien hoe de serie ‘Proms aan het IJ’ voorgoed opging in de mede door haar opgezette Donderdagavondserie.

Marianne de Feijter + Thea Derks, Amsterdam 28-4-2014

Het woord ‘opgeven’ paste echter niet in haar vocabulaire en al een jaar voor het einde van de Proms had ze de blogsite muziekvan.nu opgezet, waarvoor ook ik ging schrijven. Met hetzelfde taaie engelengeduld wierf ze hiervoor fondsen en trachtte ze het publiek ervan te overtuigen donateur te worden.

Ondanks haar enorme netwerk bleek de gemiddelde nieuwemuziekliefhebber echter wel stukken te willen lezen, maar hiervoor niet te willen betalen. Marianne gaf ook nu de moed niet op en tijdens menige vergadering trachtte zij samen met ons, de auteurs, een uitweg te vinden. Dat is helaas niet gelukt en begin 2015 gooide zij noodgedwongen de handdoek in de ring.

Haar ziekte had zich toen al gemanifesteerd. Met het haar kenmerkende optimisme en doorzettingsvermogen nam ze ook deze handschoen moedig op. Machteloos keken wij allen toe. Ik stak in mijn geboortedorp talloze kaarsen aan bij het middeleeuwse beeld van de Maagd Maria, ‘Onze Lieve Vrouw, behoudenis der kranken’ en smeekte haar haar naamgenoot voor ons te behouden.

Het heeft niet mogen baten. Lieve, dappere, Marianne, jij zonnestraal van de nieuwe muziek, ik zal je missen!

#MarianneDeFeijter #MuziekvanNu #PromsAanTIJ #PromsInParadiso #RuthCrawfordSeeger

Hallo @Donauschwalbe

Kommst Du am Wochenende zu den Konzerten mit den Werken von Ruth Crawford Seeger, die vom Ensemble Modern beim Musikfest Berlin aufgeführt werden?

Los geht's am Freitag Abend, die restlichen Konzerte sind dann am Samstag Nachmittag und Sonntag Vormittag.

https://www.berlinerfestspiele.de/musikfest-berlin/programm/2024/kalender?fi=programAreaFilters%3ARuth+Crawford+Seeger
Es gibt einen Rabatt, wenn man die Konzerte als Paket bucht.

#Komponistinnen #MusikfestBerlin #EnsembleModern #RuthCrawfordSeeger