Sapfo, de maan en de Plejaden
Sapfo (Archeologisch museum, Sparta)
Ik heb weleens geschreven dat als iemand het woord “Sapfo” in de mond neemt, er onzin zal gaan volgen. Dat was natuurlijk een hyperbool, maar helemaal onzinnig is het niet. We kennen Sapfo’s in de Oudheid veel geprezen poëzie alleen uit een beperkt aantal zeer korte fragmenten. Over de authenticiteit is vaak discussie en toen een paar jaar geleden na een misdrijf enkele langere gedichten bekend werden, leerden we dat classici gedragscodes en strafrecht als onzin beschouwen en bij wijze van retractie ook weer onzin uitsloegen. Ik hoop nu dat dit blogje niet méér onzin bevat dan u verwacht van een blog: een uit de losse pols geschreven observatie.
Het gaat me om een van de allerberoemdste Sapfo-gedichten, fragment 168b, waarvan de authenticiteit overigens omstreden is. Hier is de vertaling van Paul Claes.
De maan is ondergegaan
met de Plejaden: midder-
nacht, de tijd verstrijkt.
Ik slaap alleen.
Ik zal de leuke vraag laten rusten of de eenzaamheid van de ik-figuur duidt op een verlangen naar iemand anders, of dat ze blij is eindelijk rust te hebben. De astronomische waarneming is namelijk eveneens leuk.
De maan draait, als je kijkt naar haar positie ten opzichte van de sterren, in iets meer dan zevenentwintig dagen om de aarde. Dat betekent dat ze elke nacht dertien graden verderop aan de hemel staat, wat weer betekent dat ze elke zevenentwintig dagen in de buurt staat van de Plejaden. De samenstand van de maan en het Zevengesternte is dus bepaald niet zeldzaam: het gebeurt ongeveer dertien keer per jaar.
De Plejaden gaan natuurlijk niet altijd onder in het uur rond middernacht; dat gebeurt maar een keer per jaar. En dat is vanavond.
Maar vóór u nu om 00:00 naar buiten rent, nog even dit. De tijdzones waarin onze planeet is verdeeld, zijn menselijke scheppingen, en er is verschil tussen de voor West-Europa gestandaardiseerde kloktijd en de astronomische tijd. Ik zal in het midden laten wat hier de “ware” tijd is, maar voor astronomische waarnemingen is het in Nederland pas middernacht rond kwart voor één. De maansikkel zakt om 00:18 onder de noordwestelijke horizon en een half uurtje later gaan ook de Plejaden daar onder.
Hopelijk vond u dit geen onzin. Al zou het natuurlijk grappig zijn als ik, na in de eerste alinea hoog van de toren geblazen te hebben, eveneens onzin uitsloeg. Morgenmiddag meer Sapfo, en dan is het zeker geen onzin.
#Maan #PaulClaes #Plejaden #poëzie #Sapfo #tijd
AVV am Hohen List e.V.
Gartenpoet
Johann Seidl
Haus der Astronomie
Panda
Jona Lendering
Feed2Mastodon
Marco Peuschel
Martin