Stichting LakaDe Bat: Kamer buitenspel bij levensduurverlenging Borssele; kosten verdrievoudigd
De kosten voor de mogelijke levensduurverlenging van kerncentrale Borssele vallen aanzienlijk hoger uit dan eerder geraamd. Tegelijk raakt de Tweede Kamer na een ingediende wetswijziging haar formele invloed kwijt op het uiteindelijke besluit om de 53 jaar oude kerncentrale na 2033 langer open te houden. Dat blijkt uit de beantwoording van de Kamervragen over de wijziging van de Kernenergiewet.
Kosten verdrievoudigen van €11,3 miljoen naar €32,9 miljoen
EPZ, de exploitant van Borssele, heeft eind 2025 een verzoek bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) ingediend om de subsidie voor de technische en veiligheidsstudies op te hogen van €11,3 miljoen naar €32,9 miljoen. Staatssecretaris De Bat laat de Kamer weten dat externe nucleaire expertise “aanzienlijk duurder” blijkt dan voorzien, waardoor de kosten verdrievoudigen. Het Planbureau voor de Leefomgeving merkt hierover echter op dat er geen gedetailleerde uitleg of documentatie is die deze kostenstijging onderbouwt.
Vooruitlopend op de besluitvorming heeft De Bat (CDA) de subsidie voor EPZ wel alvast met €2,25 miljoen verhoogd, zodat het onderzoek van EPZ niet stilvalt. Maar de Europese Commissie moet zich nog wel buigen over die extra staatssteun. Daarmee is nog altijd onduidelijk hoe hoog de uiteindelijke kosten van de levensduurverlenging zullen uitvallen — zowel voor de studies, voor de mogelijke investeringen in de oude kerncentrale zelf, en voor mogelijke prijssteun voor als de kerncentrale niet meer rendabel is. De Bat onderstreept dat de technische haalbaarheid, de benodigde aanpassingen en de totale financiële impact pas duidelijk zijn wanneer alle onderzoeken zijn afgerond.
Kamer verliest formele invloed — behalve bij overname kerncentrale-aandelen
Met de voorliggende wetswijziging van de Kernenergiewet vervalt de wettelijke sluiting in 2033 en kan alleen de ANVS, de nucleaire toezichthouder, beslissen over het al dan niet tegen houden van de levensduurverlenging. De Bat bevestigt dat de Kamer daar geen formele rol meer heeft.
De Kamer blijft alleen betrokken bij het voornemen van het kabinet om 70 procent van de aandelen in EPZ (de exploitant van Borssele) over te nemen van ZEH Energy. Daarvoor geldt een verplichte voorhangprocedure. Zo'n voorhangprocedure is echter vaak een formaliteit, en het is niet gebruikelijk dat er in de Kamer dan nog een uitgebreid debat komt over de wenselijkheid, en de kosten, om Borssele over te nemen en 20 jaar langer open te houden. De Bat geeft wel aan dat hij verwacht voor de zomer een onderhandelaarsakkoord aan de Kamer te sturen. De overnameprijs is nog steeds geheim.
Opvallend is dat veel informatie die essentieel is voor Kamerleden om de voor- en nadelen goed te wegen — zoals de uitkomsten van tweede MER, de technische haalbaarheidsstudies en de investeringsbehoefte — nog niet bekend is. Toch vraagt De Bat de Kamer in te stemmen met een wetswijziging die haar formele inspraak bij de uiteindelijke verlengingsbeslissing wegneemt.
Onderzoeken lopen nog — maar wetswijziging wordt al doorgevoerd
Volgens de regering volgde er uit de eerste MER dat er “geen belemmeringen” waren om een vergunning voor levensduurverlenging mogelijk te maken, maar veel belangrijke vragen over milieu, veiligheid, koelwaterlozingen, stikstof en kernafval worden pas in de volgende MER diepgaand onderzocht. Die resultaten komen pas beschikbaar wanneer EPZ officieel een vergunningaanvraag bij de ANVS indient.
Ook de technische levensduur, de noodzakelijke moderniseringen, de veiligheidseffecten van veroudering en de totale kosten zijn nog onduidelijk. De regering bevestigt dat zonder de uitkomsten van deze onderzoeken niet kan worden vastgesteld of levensduurverlenging uitvoerbaar of betaalbaar is.
Politieke spanning neemt toe
De combinatie van oplopende kosten, een Kamer die door de wetgeving buitenspel komt te staan, en cruciale informatie die pas ná de wetswijziging beschikbaar komt, zorgt voor groeiende zorgen in de Kamer. Diverse fracties vroegen zich al af hoe zij hun controlerende taak kunnen invullen als de formele besluitvorming volledig in handen van de ANVS ligt, terwijl het Rijk mogelijk tientallen miljoenen — en later zelfs honderden miljoenen — aan publieke middelen moet investeren om de levensduur van kerncentrale Borssele voor de zoveelste keer te kunnen verlengen.
Michaela Molthagen
Miroslav Stankic
Curt Johnson - Indie Genius
FilmBook
Ajit Ananthadevan
Luka Manestar