Opusklassiek: ‘Biografie Reinbert de Leeuw mag in geen boekenkast ontbreken’

Mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie blijft in de aandacht. Afgelopen zondag was ik te gast bij Aad de Been in het programma ‘Klassiek op west’ bij Omroep West. Hier kunt u de podcast beluisteren luisteren (begint na ca 1 uur en 9 minuten).

Aad de Been en Thea Derks 4-5-2014

In Vrij Nederland verscheen deze week het artikel ‘Een biografie is geen selfie’, waarin Hans Renders, hoofd van het Biografie Instituut in Groningen een pleidooi houdt voor de ongeautoriseerde biografie, naar aanleiding van mijn boek. Helaas maakt hij een paar verkeerde aannames, zo schrijft hij ten onrechte dat ik de vorm van het boek met De Leeuw zou hebben besproken, dat die het zelf bij de Bezige Bij zou hebben aangemeld en dat ik mijn vragen aan derden aan hem zou hebben voorgelegd. Maar zijn pleidooi is beslist lezenswaardig.

Afgelopen donderdag verscheen een zeer uitvoerige en diepgravende bespreking van Maarten Brandt op Opusklassiek. Hij prijst mijn boek omdat het een onafhankelijke toon aanslaat, het onmiskenbare belang van Reinbert de Leeuw ‘klip en klaar’ over het voetlicht brengt, maar ook diens mindere kanten belicht. Hij zoomt in op de belangrijke rol die Elie Poslavsky als voorloper van De Leeuw speelde en concludeert dat de biografie in geen enkele boekenkast van een serieuze liefhebber van om het even welke muziek mag ontbreken.

Op 8 mei verscheen een recensie in de Tilburgse editie van Brabants Dagblad, waarin ook twee van de informanten uit mijn boek aan het woord komen, waarbij zij echter terugkomen op eerdere uitspraken en opmerken dat een protestactie op het Brabants Conservatorium rond kerstmis 1969 plaats zou hebben gevonden. Dit zou echter betekenen dat deze pas na de vermaarde ‘Notenkrakersactie’ in november 1969 in Amsterdam geweest zou zijn. In dat geval zouden de Tilburgers in plaats van voorlopers dus na-apers zijn gewest… Helaas gaf de journalist mij niet het recht van wederhoor.

Guido ‘t Sas wijdde er meteen een reactie aan op zijn blog.

#AadDeBeen #HansRenders #MaartenBrandt #MensOfMelodie #OmroepWest #Opusklassiek #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #VrijNederland

Reinbert de Leeuw - Thea Derks | Libris

Reinbert de Leeuw: mens of melodie ongeautoriseerde biografie 3e druk met 2 extra hoofdstukken* Slotakkoord 2014-2020 Herinneringen aan Reinbert de Leeuw *Ook verkrijgbaar als aparte uitgave: ‘Slotakkoord: Reinbert de Leeuw 2014-2020’ isbn 9789079624324 Thea Derks studeerde Engels en muziekwetenschap. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie musicologie aan de Universiteit van Amsterdam, waarna zij zich specialiseerde in hedendaagse muziek. Zij gaf hierover luistercursussen in het Koninklijk Concertgebouw en het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.  Derks maakte vijftig afleveringen van Panorama de Leeuw voor De Concertzender. Zij verzorgt lezingen en inleidingen voor onder andere het Koninklijk Concertgebouworkest en schrijft artikelen en recensies voor binnen- en buitenlandse tijdschriften en websites. In 2018 publiceerde zij Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht. ‘Een monument voor een culturele grootheid’ Het Parool ‘De ideale biograaf’ ‘Kennis van zaken en discreet’ Elsevier ‘Derks heeft haar ondoorgrondelijke onderwerp hart en ziel gegeven’ Trouw ‘Goede, evenwichtige biografie. Ook te lezen als een panorama van het Nederlandse muziekleven in de 20e eeuw’ de Volkskrant Reinbert de Leeuw was decennialang een spil in het Nederlandse muziekleven. Met zijn ultratrage uitvoeringen van pianowerken van Satie veroverde hij de populaire hitlijsten, als ‘Notenkraker’ richtte hij zich tegen de gevestigde orde en als dirigent van het mede door hem opgerichte Schönberg Ensemble ontsloot hij muziek van eigentijdse componisten voor een groot publiek. Hij gold als de belangrijkste grondlegger van de internationaal vermaarde Nederlandse ensemblecultuur en was een onvermoeibaar inspirator voor jong en oud. Een maand voor zijn dood trad hij voor het laatst op.

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

Reinbert de Leeuw - Thea Derks | Libris

Reinbert de Leeuw: mens of melodie ongeautoriseerde biografie 3e druk met 2 extra hoofdstukken* Slotakkoord 2014-2020 Herinneringen aan Reinbert de Leeuw *Ook verkrijgbaar als aparte uitgave: ‘Slotakkoord: Reinbert de Leeuw 2014-2020’ isbn 9789079624324 Thea Derks studeerde Engels en muziekwetenschap. In 1996 voltooide zij cum laude haar studie musicologie aan de Universiteit van Amsterdam, waarna zij zich specialiseerde in hedendaagse muziek. Zij gaf hierover luistercursussen in het Koninklijk Concertgebouw en het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.  Derks maakte vijftig afleveringen van Panorama de Leeuw voor De Concertzender. Zij verzorgt lezingen en inleidingen voor onder andere het Koninklijk Concertgebouworkest en schrijft artikelen en recensies voor binnen- en buitenlandse tijdschriften en websites. In 2018 publiceerde zij Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht. ‘Een monument voor een culturele grootheid’ Het Parool ‘De ideale biograaf’ ‘Kennis van zaken en discreet’ Elsevier ‘Derks heeft haar ondoorgrondelijke onderwerp hart en ziel gegeven’ Trouw ‘Goede, evenwichtige biografie. Ook te lezen als een panorama van het Nederlandse muziekleven in de 20e eeuw’ de Volkskrant Reinbert de Leeuw was decennialang een spil in het Nederlandse muziekleven. Met zijn ultratrage uitvoeringen van pianowerken van Satie veroverde hij de populaire hitlijsten, als ‘Notenkraker’ richtte hij zich tegen de gevestigde orde en als dirigent van het mede door hem opgerichte Schönberg Ensemble ontsloot hij muziek van eigentijdse componisten voor een groot publiek. Hij gold als de belangrijkste grondlegger van de internationaal vermaarde Nederlandse ensemblecultuur en was een onvermoeibaar inspirator voor jong en oud. Een maand voor zijn dood trad hij voor het laatst op.

‘Alsof het er in de muziek om gaat wie het verste kan plassen’ – interview over Een os op het dak

De Os bij Albersen Muziek Den Haag

Muziekpublicist Maarten Brandt interviewde mij over Een os op het dak voor de website Opusklassiek.

“Een naslagwerk over eigentijdse muziek. Het is een schaars artikel. Zeker in Nederland. Dit in tegenstelling tot publicaties over de alom geaccepteerde klassieke muziek uit de canon van weleer. Maar daar is onlangs verandering in gekomen door het verschijnen van het zeer toegankelijke Een os op het dak: moderne muziek na 1900 in vogelvlucht van musicoloog Thea Derks, indertijd veel in het nieuws vanwege haar spraakmakende biografie van Reinbert de Leeuw. De titel van het boekje is geïnspireerd op het ballet Le boeuf sur le toit van Darius Milhaud. Een gesprek met een auteur die er geen doekjes om windt wat haar tot het vervaardigen van deze uitgave heeft aangezet. Lees verder…

#EenOsOpHetDakModerneMuziekInVogelvlucht #MaartenBrandt #Opusklassiek #TheaDerks

Os bij Albersen Muziek 23-11-2018 foto 2

Contemporary Classical - Thea Derks

De Pianist over 3e druk #Reinbertbio: ‘Sprankelend beeld van de muziek uit de 20e eeuw’

De mooie kritieken van de 3e druk van mijn #Reinbertbio en van Slotakkoord: Reinbert de Leeuw 2014-2020 blijven binnenstromen.

Al op 25 juni schreef Erik Voermans erover in zijn rubriek ‘Eerste hulp bij klassieke muziek in Het Parool:

‘Wie het boek herleest krijgt onmiddellijk zin alle besproken muziek opnieuw te beluisteren.’

Op 12 juli publiceerde Mark van der Voort een bespreking van Slotakkoord op de website van de Concertzender:

‘Opvallend en waardevol deel van het boek zijn de ontwapenende en pakkende herinneringen van bevriende componisten als Steve Reich, John Adams en George Benjamin, en musici als sopraan Susan Narucki en musicoloog Leo Samama. Een persoonlijke en ontroerende noot die Slotakkoord zeker iets extra’s geeft.

Vier dagen later verscheen een al even mooie bespreking van Maarten Brandt op het blog Basia con fuoco

‘…door een van de moeilijkste, maar ook meest bijzondere muzikale zonen die Nederland heeft voortgebracht. Hij zal nog tot in lengte van talloze jaren in de gedachten van menige muziekliefhebber blijven voortleven of, om met Thea Derks in haar voorwoord tot Slotakkoord af te sluiten: “Reinbert is dood. Leve Reinbert!”

Op 12 augustus publiceerde Ben Taffijn een recensie van de derde druk van de #Reinbertbio op zijn blog Nieuwe Noten:

‘Derks is niet alleen uiterst respectvol over De Leeuw, maar schrijft over hem met compassie en met liefde. En ja, ze benoemt ook zijn zwakheden, die overigens ook naar voren komen in de talloze interviews die ze met zo ongeveer iedereen die de man heeft gekend, heeft gehad. Alleen al een monnikenwerk.’

Ook Suzanne Weusten betoont zich in het septembernummer van De Pianist onder de indruk:

‘Wie Slotakkoord uit heeft, snakt naar de rest van de biografie, die niet alleen de getroebleerde jeugd van de begaafde musicus beschrijft, maar hem ook in de tijdgeest plaatst. Via Reinbert de Leeuw, die zich van rebel ontpopte tot vertegenwoordiger van het culturele establishment geeft Thea Derks een sprankelend beeld van de muziek uit de twintigste eeuw.’

#OderSollEsTodBedeuten #BenTaffijn #ErikVoermans #MaartenBrandt #ReinbertDeLeeuwMensOfMelodie #Reinbertbio #SlotakkoordReinbertDeLeeuw20142020

Slotakkoord voor Reinbert de Leeuw

Reinbert is dood. Leve Reinbert.

Concertzender | Klassiek, Jazz, Wereld en meer

Maarten Brandt is niet meer

Amsterdam, 26-10-2025 Tot mijn grote schrik las ik zojuist op Facebook dat mijn zeer gewaardeerde collega Maarten Brandt (1953-2025) op 24 oktober is overleden. Een doodsoorzaak wordt niet vermeld, ook vind ik (nog) nergens een overlijdensadvertentie. En dat terwijl Maarten zich als muziekpublicist, muziekprogrammeur en -adviseur toch decennialang met zoveel overgave in het Nederlandse muziekleven roerde. Opusklassiek publiceerde al wel een mooi in memoriam.  […]

https://klassiekvannu.wordpress.com/2025/10/26/maarten-brandt-is-niet-meer/