𝗞𝗼𝗻𝗶𝗻𝗴𝘀𝗽𝗮𝗮𝗿 𝗯𝗶𝗷 𝗷𝘂𝗯𝗶𝗹𝗲𝘂𝗺 200 𝗷𝗮𝗮𝗿 𝗞𝗼𝗻𝗶𝗻𝗸𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗖𝗼𝗻𝘀𝗲𝗿𝘃𝗮𝘁𝗼𝗿𝗶𝘂𝗺

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima vieren binnenkort het 200-jarig bestaan van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag mee. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) dinsdag bekendgemaakt. Het koningspaar bezoekt op 8 april de jubileumvoorstelling, waarbij studenten en docenten van de...

https://www.rtl.nl/boulevard/entertainment/artikel/5568388/koningspaar-bij-jubileum-200-jaar-koninklijk-conservatorium

#Koningspaar #jubileum #KoninklijkConservatorium

Maandagochtendklasje Kees van Baaren

Amsterdam, 17-9-2013 – Over een kleine week begint het festival ‘Reinbert 75’ , ter gelegenheid van de 75e verjaardag van Reinbert de Leeuw. In de jaren zestig bestormde hij de populaire hitlijsten met zijn ultratrage uitvoeringen van de vroege pianowerken van Erik Satie, in 1969 schokte hij de gevestigde orde met de zevenmansopera Reconstructie en vanaf 1974 maakte hij furore als dirigent van het mede door hem opgerichte Schönberg Ensemble.

Ook tijdens het festival zal De Leeuw optreden als pianist, componist en dirigent en in februari 2014 gaat er in de Zaterdagmatinee een nieuwe orkestcompositie van hem in première, Der nächtliche Wanderer. Reinbert de Leeuw studeerde compositie bij Kees van Baaren, in diens ‘maangdagochtendklasje’ aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Ik schreef hierover voor Opus Klassiek.

#DenHaag #DerNächtlicheWanderer #ErikSatie #FestivalReinbert75 #KeesVanBaaren #KoninklijkConservatorium #maandagochtendklasje #Reconstructie #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks

Reinbert de Leeuw: mens of melodie krijgt tweede druk

Afgelopen week de laatste correcties doorgegeven voor de tweede druk van Reinbert de Leeuw: mens of melodie. Ik ben nog in conclaaf met mijn uitgever of we deze officieel zullen presenteren of toch liever met stille trom de wereld in zullen sturen.

Ik werd deze week ook uitgenodigd voor een gesprek met Aad de Been in het programma ‘Klassiek op West’ van Omroep West op 4 mei, van 20.00-21.00 uur. Eerder die dag presenteer ik een column in de talkshow De Branding van het Korzo Theater en het festival Dag in de Branding, die in het weekend van 10 en 11 mei geheel in het teken staan van het Nederlandse strijkkwartet.

Op dinsdag 22 april werd ik in hotel Gooiland te Hilversum geïnterviewd over mijn boek door Tjako Fennema, in zijn programma ‘De tafel van Tjako’ voor RTi!, de lokale omroep van Hilversum. De opnames worden uitgezonden op zondag 11 mei, en ieder uur herhaald. In dezelfde aflevering spreekt Fennema met jazz-hoornist Morris Kliphuis. Later wordt het geheel op YouTube gezet.

Thea Derks + Tjako Fennema, Gooiland 22-4-2014

De volgende dag, woensdag, 23 april vond het debat plaats over ‘De hobbels van biografisch onderzoek’ van weekblad De Groene Amsterdammer en de Universiteit van Amsterdam in Spui25. De avond werd gepresenteerd door Margreet Fogteloo, algemeen verslaggever van De Groene. Literatuurredactrice Marja Pruis las een column voor over hoe bedreigend het is als iemand bij leven een biografie aan je wijdt, want ‘stel dat mijn zus vertelt dat ik mijn kinderen sla…’

Nop Maas, de biograaf van Gerard Reve noemde zijn kwelgeest Joop Schafthuizen onomwonden ‘gek’ en vertelde smakelijk hoe hij deze een hele kist met correspondentie had ontfutseld.  Willem Otterspeer, de biograaf van W.F. Hermans, kreeg ervan langs door Max Pam. Die verweet hem luiheid, omdat hij maar één dag per week aan zijn boek gewerkt had en opperde bovendien dat Otterspeer weinig had begrepen van Hermans’ literaire werk. Ik zelf wees op de feilbaarheid van onze geheugens – een euvel waarmee beslist niet alleen ouderen kampen.

Margreet Fogteloo, Max Pam, Thea Derks, Nop Maas

Zo verweet Reinbert de Leeuw mij in een interview met Het Parool van 19 maart 2014 dat ik geen snars zou begrijpen van ‘camp’, omdat ik zijn verslaving aan de soap Peyton Place uitvoerig heb behandeld. Echter, in het artikel ‘Dag Peyton Place’, dat Henk Bernlef op 25 augustus 1973 publiceerde in diezelfde krant, zegt De Leeuw: ‘Camp. Het ophangen van een affiche van het Danseresje van Degas, terwijl je weet dat dat nou juist niet mag. Nee, dat is het niet. Dat is een verschrikkelijk misverstand.’ Fogteloo besloot de avond met de conclusie dat je een mens niet echt nader komt door een biografie: ‘Ik lees liever een boek van de gebiografeerde.’

Donderdag 25 april bleek het interview van Guus Urlings in De Limburger/Limburgs Dagblad herplaatst te zijn in het Eindhovens Dagblad – met een ander slot en een andere foto, van maestro De Leeuw himself.

En zojuist ontving ik een prachtige recensie die Aad van de Ven vandaag publiceerde in Den Haag Centraal. Hij schrijft onder andere:

Eén van de kwaliteiten van de biografie is dat deze niet alleen een genuanceerd en veelzijdig portret biedt van Reinbert de Leeuw zelf, maar ook zijn muzikale omgeving schetst. Aan uitvoerige citaten geen gebrek. Dit alles draagt er toe bij dat er ook voor de niet in de materie ingevoerde lezer een levendig beeld ontstaat van een halve eeuw progressief muziekleven in Nederland. 

Helaas heb ik nog geen exemplaar van de krant ontvangen, dus de integrale bespreking houdt u te goed voor de volgende update.

#AadDeBeen #AadVanDeVen #DeGroeneAmsterdammer #DenHaagCentraal #KlassiekOpWest #KoninklijkConservatorium #KorzoTheater #MargreetFogteloo #MarjaPruis #MaxPam #NopMaas #OmroepWest #ReinbertDeLeeuw #RTiHilversum #SchönbergEnsemble #Spui25 #TheaDerks #TjakoFennema #UniversiteitVanAmsterdam #UvA

Geslaagde presentatie #Reinbertbio in Concerto Amsterdam

De afgelopen week stond in het teken van de presentatie van de tweede druk van mijn biografie Reinbert de Leeuw: mens of melodie bij platenzaak Concerto in Amsterdam. Deze werd op vele internetforums aangekondigd, waaronder de site van de NJO Muziekzomer, en het Venrayse weekblad Peel en Maas wijdde er een artikeltje aan.

Peel en Maas 26 juni 2014

Ondanks het mooie weer was de gezellige ruimte van Concerto helemaal gevuld en de sfeer was uitstekend. Mijn uitgever Dolf Weverink deed een korte introductie, waarna muziekjournalist Frederike Berntsen, hoofdredacteur van Klassieke Zaken mijn interviewde. Ze vertelde dat ze mijn boek ter hand had genomen in de veronderstelling dat ze wel zo’n beetje wist hoe de Nederlandse muziekgeschiedenis in elkaar zat, maar dat ze erg veel nieuws te weten was gekomen.

Zo had ze op het Koninklijk Conservatorium vaker cello gespeeld in de Van Baarenzaal. – Zonder zich ooit te realiseren welk een belangrijke rol de vroegere directeur Kees van Baaren had gespeeld in het Nederlandse muziekleven, en al helemaal onbewust van diens vormende invloed op de ontwikkeling van Reinbert de Leeuw.

Ook zei Berntsen nooit stil te hebben gestaan bij de naam ‘BIMhuis‘ – de concertzaal die de Beroepsvereniging voor Improviserende Musici in 1974 opende aan de Oude Schans in Amsterdam, en die tegenwoordig onderdeel vormt van het Muziekgebouw aan ‘t IJ.  Vanwege de grote hoeveelheid onbekende informatie vond ze mijn biografie meer dan de moeite waard, temeer daar deze ‘leest als een trein’ en voorzien is van zo’n vijftig pagina’s aan uitgebreide voetnoten.

Presentatie 2e druk Reinbertbio – Foto Zan van Alderwegen http://www.zan.nu/

Het was een geanimeerd gesprek, waarna het publiek de gelegenheid kreeg vragen te stellen. Bijvoorbeeld of ik er ooit aan had gedacht te stoppen met deze schijnbaar onmogelijke opgave, of had overwogen er een ander soort boek van te maken. Ook vroeg iemand zich af welke positie het componeren inneemt in het leven van Reinbert de Leeuw. Het was kortom een bijzonder geslaagde middag, waar ik met veel plezier op terugkijk. Op naar de derde druk!

In de afgelopen vrijdag verschenen nieuwsbrief van de Stichting Vrienden Nederlandse Muziek was een korte bespreking van de biografie opgenomen. Hierin wordt gememoreerd dat Leporello besloot deze ongeautoriseerd uit te geven toen De Bezige Bij zich terugtrok. Dit was volgens de auteur een ‘juist besluit, want het is een genuanceerd en levendig portret geworden van een unieke en gedreven musicus die nog altijd een grote rol speelt in het Nederlandse muziekleven’.

Nieuwsbrief Vrienden Nederlandse Muziek juni 2014

#BeroepsverenigingImproviserendeMusici #BIMhuis #ConcertoAmsterdam #FrederikeBerntsen #KeesVanBaaren #KlassiekeZaken #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MensOfMelodie #MuziekgebouwAanTIJ #PeelEnMaas #ReinbertDeLeeuw #TheaDerks #VanBaarenzaal #VriendenNederlandseMuziek

#Reinbertbio in top 3 bij Athenaeum Boekhandel

Ook na Kerstmis bleef 2014 mij toelachen. Op 30 december publiceerde Athenaeum Boekhandel de lijst met best verkochte klassiekemuziekboeken van 2014 rond en zie: #Reinbertbio staat in de top 3! Daar ben ik erg blij mee en heel trots op, uiteraard.

Athenaeum Boekhandel ‏@Athenaeum 30 dec.Amsterdam, Noord-Holland

De bestverkochte #boeken over klassieke muziek? Veel Bach en Reinbert de Leeuw, #1: Gardiner.

Een dag later dag publiceerde het Nijmeegse weekblad De Brug een ingekorte versie van de recensie van Peter Smits over mijn lezing bij Roelants Boeken op zondag 12 december.

De Brug 31-12-2014

Eerder die week was ik benaderd door Andrei Bakhmin, beheerder van de officiële website van Galina Oestvolskaja. Hij vroeg toestemming om mijn ‘bijna- interview‘ met deze ‘vrouw met de hamer’ uit 1995 in het Britse muziekvakblad Tempo te mogen reproduceren. Hij was hierop gebrand, omdat het de enige keer in haar leven was dat zij toestemde in een gesprek met een Westerse journalist.

Nadat Bakhmin het artikel op Facebook had aangekondigd, ging het ‘viraal’, zoals dat heet. Het trok ook de aandacht van de Britse muziekpublicist Norman Lebrecht. Onder de titel A rare interview with the hermit of Russian music wijdde hij er een bericht aan op zijn zeer goed bezochte site Slipped Disc.

Bakhmin vroeg me ook enkele passages over Oestvolskaja uit mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie te mogen plaatsen, dus ik ben druk bezig met selecteren en vertalen.

Galina Oestvolskaja en Reinbert de Leeuw (c) Leendert Jansen

Gezien de aanhoudende drukte rond mijn boek grapte Joost L. Westerlaken op Twitter:

#1 #ArieBoomsma #AthenaeumBoekhandel #Bach #bestVerkochteKlassiekemuziekboeken #boeken #BoekhandelBroekhuis #Concertzender #DeBrug #GalinaOestvolskaja #JohnElliotGardiner #JoosLWesterlaken #KeesVanBaaren #KoninklijkConservatorium #maandagochtendklasje #MensOfMelodie #NawijnPolak #Opusklassiek #PanoramaDeLeeuw #PeterSmits #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #Reinbertlezing #RoelantsBoeken #Tempo #TheaDerks #ThierryBaudet #Top3

Aether over #Reinbertbio: “Sympathieker dan ‘s meesters eigen uitstraling”

Het januarinummer van Aether, een kwartaalblad over de geschiedenis van de omroep en de fonografie, wijdt een bespreking aan mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Redacteur Tjako Fennema vindt het maar goed dat De Leeuw ‘zijn Imprimatur aan dit boek heeft onthouden’ en vraagt retorisch:

‘Wat heb je aan een geautoriseerde biografie? Daar ontbreekt in veel gevallen veel aan wat de beschrevene onwelgevallig is. Petje af dus voor Radio 4-medewerker en publicist Thea Derks die bepaald niet over één nacht ijs ging en ruimte biedt aan De Leeuws jeugd, studietijd en menselijke zwakheden. Dat was de meester onwelgevallig.’

Fennema schrijft dat De Leeuw, ‘gewend de regie en beeldvorming zelf in de hand te houden c.q. met kracht te boetseren’, geleidelijk aan tot een houding is gekomen van ‘wie niet voor me is, is tegen me’. Uit mijn biografie rijst volgens hem een ‘sympathieker beeld op dan uit ‘s meesters eigen uitstraling’.

Tjako Fennema interviewde mij in mei 2014 ook voor RTi!, de lokale omroep van Hilversum. Het gesprek kunt u hier terugzien.

Carine Alders meldde naar aanleiding van een tweet over de top 3 best verkochte muziekboeken bij Boekhandel Athenaeum, dat ze meer had genoten van mijn biografie dan van het boek over Bach van Gardiner:

@tdrks en de best gelezen? Ik moet eerlijk toegeven dat ik in nr 1 ben blijven steken, nr 3 las ik in een ruk uit!

Ook mijn uitgever Dolf Weverink reageerde met een tweet. Hij fotografeerde een stapel #Reinbertbio’s in de winkel van Athenaeum aan Het Spui:

Dolf Weverink @dweverink · 7 jan.

Wapperende leeslinten bij @Athenaeum @tdrks de Reinbertbio staat in de Top 3 best verkochte muziekboeken 2014 https://www.facebook.com/LeporelloUitgevers/photos/a.263549770515971.1073741829.260314087506206/325965420941072/?type=1 …

Diezelfde avond klonk bij de ConcertZender alweer de vierde aflevering van mijn programma Panorama de Leeuw. Hierin volgde ik Reinbert de Leeuw naar het Koninklijk Conservatorium van Den Haag, waar hij in 1962 compositie ging studeren bij Kees van Baaren, in diens vermaarde ‘maandagochtendklasje‘. Het programma is hier terug te luisteren.

Eerder die dag vond in Parijs een bloedige aanslag plaats op de redactie van het satirische weekblad Charlie Hebdo. Twaalf mensen werden in koelen bloede vermoord, vanwege hun prikkelende, soms botte cartoons. Deze zoveelste aanval op de vrijheid van meningsuiting is in- en intriest, en maakt dat ik me volstrekt machteloos voel.

Ongelooflijk dapper dat de resterende leden van de redactie vandaag toch een nieuwe editie presenteerden. De subtiele cover getuigt van een roerende vergevingsgezindheid. ‘Alles is vergeven’ zegt Mohammed, die een bordje ophoudt met ‘Je suis Charlie’, de kreet waarmee wereldwijd steun werd betuigd aan de slachtoffers.

Mooie symboliek ook: groen is niet alleen de kleur van de islam, maar geldt ook als een symbool voor hoop en veiligheid. Helaas stromen desondanks de afwijzende reacties alweer binnen…

#Aether #AthenaeumBoekhandel #CarineAlders #CharlieHebdo #Concertzender #DolfWeverink #JeSuisCharlie #KeesVanBaaren #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #maandagochtendklasje #MensOfMelodie #PanoramaDeLeeuw #radio4 #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #TheaDerks #TjakoFennema #ToutEstPardonné #vrijheidVanMeningsuiting

Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

Controverse rond ‘Aus Licht’ van Karlheinz Stockhausen

In tijden waarin cultuur en intellect wereldwijd onder vuur liggen kan degene die een grootse droom wil realiseren niet genoeg geprezen worden. Hulde dus aan het Holland Festival, De Nationale Opera en het Koninklijk Conservatorium dat zij in juni 2019 de productie ‘Aus Licht’ van Karlheinz Stockhausen op de planken brengen. Jammer dat het ambitieuze project slechts 16 van de in totaal 26 uren van diens magnum opus omvat.

En nog jammerder dat een aantal mensen uit de muziekwereld hevig protesteert tegen dit project. Met populistische argumenten die Geert Wilders en Halbe Zijlstra in de mond bestorven liggen…. De controverse doet inmiddels ook internationaal de gemoederen hoog oplopen. Wat mij verbaast is de ongekende haat die uit veel reacties spreekt. Muziek verbroedert? Dacht het niet.

Op Cultuurpers leg ik uit waarom ik het wel prachtig vind dat ‘Aus Licht’ wordt geproduceerd.

#AusLicht #DeNationaleOpera #HollandFestival #KarlheinzStockhausen #KoninklijkConservatorium

Karlheinz Stockhausen: Orchester-Finalisten vol jeugdig elan #HF17

In de aanloop naar het Stockhausen-retrospectief in 2019 klonk dinsdag 20 juni Orchester-Finalisten in Muziekgebouw aan ’t IJ. Twaalf studenten van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag tekenden voor een levendige uitvoering, vol jeugdig elan. Het publiek beloonde hen terecht met een ovationeel applaus.

Fris en jeugdig

Het in 1995 gecomponeerde ensemblestuk Orchester-Finalisten, de tweede scène uit Mittwoch aus Licht is fris en jeugdig. Dit deel van de operacyclus LICHT is gewijd aan de samenwerking en verzoening tussen Michael, Eva en Lucifer, de drie hoofdpersonen. Twaalf musici spelen in de woorden van de componist ‘hoog in de lucht. De afzonderlijke solisten vliegen dichterbij, ieder in en boven zijn eigen ruimte’. Zij doen auditie voor een plaats in een orkest, begeleid door een tapecompositie met elektronische klanken en opgenomen omgevingsgeluiden.

Geestige klankprojecties

Deze komen via acht rondom ons opgehangen luidsprekers tot ons. Met kinderlijk plezier geeft Stockhausen elke musicus een eigen klankprojectie mee. Hoboïst Leon Westerweel speelt een vurige partij in de ingetogen akoestiek van een kathedraal. Celliste Begonia Chan pareert dapper het ruisen en klotsen van de zee. We horen vliegtuigklanken bij schelle multiphonics van klarinettist Daniele Zamboni; een tjoekende stoomlocomotief bij ronkende lijnen van fagottist Sjoerd Frishert en vogelgekwetter bij een springerige vioolpartij van Marieke Kosters.

Theatrale gebaren

Allengs worden de studenten vrijer en brengen zij ook Stockhausens theatrale aanwijzingen vol overgave en met kennelijk speelplezier over het voetlicht. Altvioliste Elisa Karen Tavenier spreidt diva-achtig haar armen nog voor ze een noot gespeeld heeft; fluitiste Tirza Leenman toont zich een ware ballerina. Soepel steekt zij haar instrument de hoogte in, een sprongetje makend om een nóg hogere noot te treffen.

Trombonist Nuno Silveira Texeiro kronkelt al glissandi spelend over de vloer. Een mummie (Josselin Antoine) ‘verlost’ hem met een ferme bekkenslag uit zijn lijden. Het stuk besluit met een kort tutti, vanuit de zaal ingezet door de hoornist (Simão Caetano da Fonseca). De studenten spelen hun hondsmoeilijke partijen uit het hoofd. – Bijna vlekkeloos.

Trombonist (c) Ada Nieuwendijk

Hoorniste overstemd door elektronica

Helaas was het voor de pauze geprogrammeerde NEBADON voor hoorn en tape minder geslaagd. Dit is het 17e uur uit de cyclus Klang, die Stockhausen bij zijn dood in 2007 onvoltooid achterliet. Hoorniste Christine Chapman treedt aan in oranje tuniek en witte broek en speelt trefzeker haar virtuoze partij. De in wezen romantische solo wordt echter overstemd door luide, elektronische klanken die eveneens octotonisch op ons worden afgevuurd.

Op den duur gaat het almaar rondom ons cirkelende bombardement aan klanken zelfs irriteren: zonde van die mooie hoornpartij. Je krijgt bijna medelijden met Chapman, die zich echter kranig staande houdt. Na een sierlijke pirouette aan het slot trekt zij zich waardig terug in de coulissen.

Maar de aanstekelijke uitvoering van Orchester-Finalisten maakt de avond helemaal goed. Met hun toegewijde en verzorgde spel bewijzen de studenten niet alleen hun hoge kwaliteit, maar geven zij bovendien de sombermensen het nakijken die ageren tegen het Stockhausen-retrospectief.. Een geweldig initiatief dus van Koninklijk Conservatorium, Holland Festival en De Nationale Opera om Stockhausens in 2019 centraal te stellen. Door jonge mensen actief te betrekken bij de uitvoeringspraktijk blijft zijn erfgoed behouden voor de toekomst.

Zaterdag 24 juni storten de pianobroers Lucas en Arthur Jussen zich op Mantra. Ik kan niet wachten!

#ChristineChapman #HollandFestival #KarlheinzStockhausen #KoninklijkConservatorium #MuziekgebouwAanTIJ #NEBADON #OrchesterFinalisten