Beginnend overzicht van de Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)

Planten uit de kruisbloemenfamilie hebben altijd bloemen met vier bloemblaadjes die in de vorm van een kruis staan. Brassicaceae is afgeleid van het geslacht Brassica. De herkomst van dat woord is onbekend. Het is mogelijk ontleend aan het Proto-Keltische *bresic, dat ook ‘kool’ betekent. Volgens een andere hypothese komt het van het Latijnse woord praesecare (‘vroeg afsnijden’), verwijzend naar de oogst in de herfst, voor gebruik als voedsel in de winter.

De kruisbloemen vormen een grote familie, bekend vanwege de vele eetbare soorten. Veel bekende groenten komen uit deze familie. Ook worden sommige soorten verbouwd vanwege hun olie of verfstof.

#Flora #WildFlowers #WildeBloemen #Vegetables #Groenten #EdiblePlants #EetbarePlanten #Natuur #Nature #Plants #Planten

https://determinerik.blog/kruisbloemenfamilie-brassicaceae/

Witte klaver (Trifolium repens)

De herkomst van het woordt klaver is onduidelijk. Het zou mogelijk kunnen komen van het Proto-Indo-Europese gleiH, waar ook de woorden kleven en klei vandaan komen. Het zou dus “kleverig” betekenen, vanwege het kleverige plantensap. Deze betekenis is erg onzeker, vooral omdat er tal van planten zijn die een stuk kleveriger zijn.

We noemen dit witte klaver vanwege de kleur. Er zijn meerdere soorten klaver die wit zijn, maar dit is de witste in ons taalgebied.

Trifolium betekent “drie blaadjes” wat kenmerkend is voor alle klaversoorten.

Repens is Latijn en betekent ‘kruipend’.

Witte klaver is een zeer algemene plant, die het ook tussen regelmatig gemaaid of begrazen gras goed doet.

Waarschijnlijk is de soort ooit in de buurt van de Middellandse Zee ontstaan en heeft het zich als cultuur volger met mensen en vee samen verspreid over het continent.

Waarschijnlijk werd de plant al in het jaar 400 in Nederland verbouwd als veevoer.

Ook voor mensen is het jonge blad eetbaar. De bloemen kun je als garnering gebruiken of de nectar er uit zuigen.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #WildFlowers #WildeBloemen #WildePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/13/witte-klaver/

Bosandoorn (Stachys sylvatica)

De naam andoorn komt van het Duitse Andorn. Verdere herkomst is onduidelijk. Mogelijk is er verwantschap met het Griekse anthos (‘bloem’) waarbij de uitgang later volksetymologisch is aangepast naar -doorn.

We noemen dit bosandoorn, vanwege de vindplaats.

Ook sylvatica betekent “met betrekking tot het bos” (sylva = “bos”).

Stachys betekent ‘aar’ en verwijst naar de aarvormige bloeiwijze.

Bosandoorn is een overblijvende plant, die in Nederland algemeen voorkomt, ook al komt ik hem niet zo heel vaak tegen.

Het is een waardevolle plant voor insecten, onder meer voor de gespecialiseerde andoornbij.

De plant verspreid een onaangename geur, maar is desalniettemin eetbaar: het blad schijnt een smaak te hebben die aan champignons doet denken.

Vroeger werd de plant ook gebruikt om het helen van wonden te bespoedigen.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #WildFlowers #WildeBloemen #WildePlanten #GeneeskrachtigePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/10/bosandoorn/

Harig knopkruid (Galinsoga quadriradiata)

Knopkruid dankt zijn naam aan het feit dat de bloemen als kleine knopjes zijn.

We noemen dit harig knopkruid, vanwege de duidelijke beharing in vergelijking met de andere soort die in Nederland voorkomt.

Galinsoga is vernoemd naar Ignacio Mariano Martinez de Galinsoga, een Spaanse arts uit de 18e eeuw, en directeur van de Botanische Tuinen van Madrid.

Quadriradiata zou ‘met vier straalbloemen’ betekenen, wat curieus is want ik tel er toch echt doorgaans vijf. Is er nog een andere verklaring voor deze naam?

Harig knopkruid komt net als kaal knopkruid uit Zuid-Amerika en is in onder meer Colombia een populaire groente.

De plant is ooit naar Frankrijk gebracht om als groente te verbouwen en is daar ontsnapt en over heel Europa verspreid.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #WildFlowers #WildeBloemen #WildePlanten #InvasieveExoten

https://determinerik.blog/2023/06/10/harig-knopkruid/

Korenbloem (Centaurea cyanus)

Korenbloem dankt zijn naam aan de groeiplaats tussen het koren.

De geslachtsnaam Centaurea is afkomstig van de centaur Chiron die volgens de Griekse mythologie de geneeskrachtige werking van de korenbloem ontdekte en gebruikte bij de behandeling van een etterende wond, veroorzaakt door een pijlpunt die gedoopt was in het bloed van de Hydra.

Cyanus betekent ‘hemelsblauw’.

De korenbloem heeft weinig groeiplaats nodig. Sterker nog, hij doet het het best beschut tussen andere hoge planten. Daarom was hij vooral vaak tussen het graan te vinden.

Sinds het zaaigoed beter gezuiverd wordt, ging de korenbloem lange tijd flink achteruit. Tegenwoordig komt hij weer steeds algemener voor, onder andere doordat bermen minder intensief gemaaid worden.

De bloemblaadjes zijn eetbaar en kunnen als garnering of smaakmaker gebruikt worden. Als geneesmiddel wordt het onder andere tegen bronchitis gebruikt.

De plant komt oorspronkelijk uit het oostelijke Middellandse Zeegebied, maar is al voor 1500 (en mogelijk nog veel eerder) met graantransporten in Nederland terechtgekomen.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #WildFlowers #WildeBloemen #WildePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/04/korenbloem/

Klein springzaad (Impatiens parviflora)

Springzaad dankt zijn naam aan het feit dat de zaden met kracht worden weggeschoten door de plant wanneer het rijpe zaadomhulsel barst.

Impatiens is Latijn voor ‘ongeduldig’ en verwijst naar dezelfde eigenschap.

We noemen dit klein springzaad, omdat hij beduidend kleiner is dan andere verwante soorten die in Nederland te vinden zijn.

Parviflora komt van het Latijnse parvus (‘klein’) en flora of flos (‘bloem’): de Impatiens met kleine bloemen.

Klein springzaad komt oorspronkelijk uit Centraal-Azië, maar heeft zich over grote delen van Europa verspreid.

Hij houdt van vochtige, schaduwrijke plekken en is dus onder andere in bossen en oude landgoederen te vinden.

De jonge scheuten zijn eetbaar, net als de zaden. Het blad bevat naar verluid calciumoxalaat dus moet er niet te veel van gegeten worden.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #WildFlowers #WildeBloemen #WildePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/04/klein-springzaad/

Echte tijm (Thymus vulgaris)

De herkomst van de naam tijm en Thymus is onzeker: het woord zou afgeleid kunnen zijn van het Griekse thuo (‘parfumeren’), vanwege de geur, thyo (‘offeren’), omdat het kruid als een soort wierook gebruikt werd in tempels, van thymos (‘kracht’) of van thumos (‘passie’).

Vulgaris betekent ‘algemeen voorkomend’.

We noemen dit echte tijm, omdat dit de tijm is die iedereen uit de keuken kent, in tegenstelling tot tijmsoorten die in Nederland voorkomen.

Echte tijm is een kleine, struikachtige plant die oorspronkelijk uit het Mediterrane gebied komt.

Naast toepassing in de keuken heeft echte tijm een antimicrobiële werking en wordt het nog steeds gebruikt in middeltjes voor de luchtwegen.

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #Flora #Botany #EetbarePlanten #GeneeskrachtigePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/03/echte-tijm/

Bieslook dankt zijn naam aan de gelijkenis met bies, een geslacht uit de cypergrasfamilie.

Varianten op het woord look komen in alle Germaanse talen voor, maar daarbuiten nauwelijks. Dat terwijl de bekendste looksoorten (ui, knoflook (garlic in het Engels) en prei (leek in het Engels) niet inheems waren in Noord-West Europa. Verdere herkomst is onduidelijk.

De herkomst van geslachtsnaam Allium is ook onzeker. Mogelijk is het gebaseerd op het Latijnse woord olere wat ‘smaak’ of ‘geur’ betekent. Of misschien is het gebaseerd op het Griekse hallesthai, dat ‘springen’ betekent. Dit zou verwijzen naar de snelle, plotselinge groei, die deze planten kunnen laten zien. Volgens een andere theorie komt Allium van het Griekse aglis (‘knoflook’) dat ontstaan zou zijn uit glis, dat ‘rond’ of ‘krom’ betekent. Tot slot zou de bron het Keltische all kunnen zijn dat ‘scherp’ en ‘brandend’ betekent, verwijzend naar de smaak.

Schoenoprasum komt van het Griekse schoinos (‘bies’) en prason (‘look’).

#Nature #Natuur #Taxonomy #Taxonomie #Etymologie #Etymology #Planten #Plants #Flowers #Bloemen #WildFlowers #WildFlowers #Flora #Botany #EetbarePlanten #GeneeskrachtigePlanten

https://determinerik.blog/2023/06/03/bieslook/

Kleinbloemige amsinckia (Amsinckia micrantha)

De kleinbloemige amsinckia heeft relatief kleine bloemetjes.

Ook de soortnaam micrantha betekent ‘kleinbloemig’.

Amsinckia is vernoemd naar de oorspronkelijk Nederlandse patriciërsfamilie Amsinck, en specifiek Wilhelm Amsinck die burgemeester en de facto staatshoofd van Hamburg was, en beschermheer van de botanische tuin van Hamburg.

Kleinbloemige amsinckia komt oorspronkelijk uit het westen van Noord-Amerika en is waarschijnlijk met de van sojabonen of kippenvoer in Europa terechtgekomen.

Sinds het begin van de 20e eeuw is de plant in Nederland ingeburgerd en is ze onder andere in de duinen en langs de Veluwezoom te vinden.

Inheemse Amerikanen gebruikten jonge loten van deze plant wel als geneesmiddel en als voedsel.

#Flowers #Bloemen #Planten #Plants #WildFlowers #WildePlanten #Taxonomy #Etymology #Etymologie #Taxonomie #Flora #Botany #EetbarePlanten #GeneeskrachtigePlanten

https://determinerik.blog/2023/05/19/kleinbloemige-amsinckia/