🎧 #Fixdit - Lange lijnen #4 | Wie bepaalt welke verhalen worden doorverteld en welke uit het collectieve geheugen verdwijnen?
Rachida Lamrabet vertelt over haar roman 'Vertel het iemand' (2018) waarin een jonge Amazigh tijdens de #EersteWereldoorlog vanuit Marokko naar het front in Noord-Frankrijk gestuurd...
https://neerlandistiek.nl/2025/12/lange-lijnen-met-rachida-lamrabet/
Belgische vluchtelingen 1e Wereldoorlog
100 𝗷𝗮𝗮𝗿 𝗼𝘂𝗱𝗲 𝗳𝗹𝗲𝘀𝘀𝗲𝗻𝗽𝗼𝘀𝘁 𝘂𝗶𝘁 𝗘𝗲𝗿𝘀𝘁𝗲 𝗪𝗲𝗿𝗲𝗹𝗱𝗼𝗼𝗿𝗹𝗼𝗴 𝗴𝗲𝘃𝗼𝗻𝗱𝗲𝗻: '𝗛𝗲𝗯𝗯𝗲𝗻 𝗵𝗲𝘁 𝗻𝗮𝗮𝗿 𝗼𝗻𝘇𝗲 𝘇𝗶𝗻'
Een Australische vader en dochter wisten niet wat ze zagen: op een strand in West-Australië vonden ze eerder deze maand flessenpost van meer dan 100 jaar oud. De briefjes waren afkomstig van twee Australische soldaten die aan het begin van hun reis...
Een Australische vader en dochter wisten niet wat ze zagen: op een strand in West-Australië vonden ze eerder deze maand flessenpost van meer dan 100 jaar oud. De briefjes waren afkomstig van twee Australische soldaten die aan het begin van hun reis stonden naar Frankrijk. Hoewel de Eerste Wereldoorlog voor de soldaten geen gelukkig einde kende, zijn hun nabestaanden ondersteboven van de vondst.
Theodor Wiegand
Theodor WiegandWe moeten het eens hebben over archeoloog Theodor Wiegand (1864-1936). Zomaar, omdat het maandag is en omdat hij gewoon interessant is.
Maar eerst even terug naar de late negentiende eeuw. Het Duitse keizerrijk legitimeert zich als voortzetting van het Romeinse Rijk, want de keizertitel is via Karel de Grote en het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie uiteindelijk beland bij Wilhelm II, die zich aandient als een moderne Antoninus Pius. In Constantinopel heerst sultan Abdulhamid II, die resideert in een oud-Romeinse keizerlijke hoofdstad. De twee gekroonde hoofden hebben een zekere belangstelling gemeen. En in hun landen zijn archeologische diensten.
Geprivilegieerde archeologen
De twee landen werken samen: Duitse ingenieurs helpen de Ottomanen bij het aanleggen van een spoorwegnetwerk. In 1898 bezoekt Wilhelm II het Ottomaanse Rijk – ik blogde er al eens over – en in het volgende jaar sluiten de archeologische diensten een overeenkomst: de Duitsers krijgen niet alleen toestemming om in het Ottomaanse Rijk te graven, maar krijgen ook het privilege allerlei voorwerpen te mogen meenemen. Ik heb niet kunnen achterhalen wat Osman Hamdi daarvan heeft gedacht, al weet ik wel dat hij enkele jaren later wist te bewerkstelligen dat er een exportverbod kwam.
In de tussenliggende jaren mochten de Duitsers dus allerlei oudheden meenemen, en zo ontstond het Pergamonmuseum in Berlijn. Dat had een attaché bij het Ottomaanse Archeologische Museum in Constantinopel, en dat was Theodor Wiegand, een leerling van Wilhelm Dörpfeld. Wiegand had zelf al opgravingen verricht in Priëne en heeft, voor zover ik heb kunnen nagaan, als eerste zijn opgraving vergeleken met Pompeii. Nu is “het Griekse Pompeii” voor Priëne nog wel te begrijpen, maar het is sindsdien een van de hardnekkigste en allergemakzuchtigste clichés in de aan hardnekkige en extreem gemakzuchtige clichés zo rijke archeologie.
Wiegand verwierf allerlei reliëfs en kleine voorwerpen, en niet alleen bij de opgravingen in Pergamon en Priëne, maar ook uit Babylon, Aššur, Milete (waar hij zelf de opgravingen leidde) en het even verderop gelegen Didyma. Hij kocht ook voorwerpen via de lokale kunsthandel. Particuliere verzamelaars die om geld verlegen zaten, wisten Wiegand eveneens te vinden. Het Berlijnse museum verwierf bovendien islamitische en eigentijdse Ottomaanse kunst.
Oorlog
In 1911 kwam er een einde aan Wiegands werkzaamheden. Misschien speelde de Eerste Wereldoorlog, die in het Ottomaanse Rijk begon op 29 september 1911, daarbij een rol, maar er waren ook Ottomaanse archeologen (onder andere Halil Edhem Elden) die Wiegand beschuldigden van roof. Ik heb het niet kunnen achterhalen.
De Eerste Wereldoorlog speelde in elk geval zeker een rol toen Wiegand de Ottomaanse en Duitse overheden ervan overtuigde dat bedreigde archeologische monumenten bescherming verdienden. Zo ontstond het Deutsch-Türkisches Denkmalschutzkommando, dat het historische erfgoed in de Levant hielp documenteren en zo nodig restaureren. De documentatie van bijvoorbeeld Petra, Palmyra en Baalbek is zo ontstaan – in volle oorlogstijd, en terwijl de regio werd geteisterd door een gruwelijke hongersnood.
Jeruzalem tijdens de Eerste WereldoorlogWonderlijk genoeg maakte het feit dat het oorlog was, het werk voor de betrokken oudheidkundigen eenvoudiger. Ze konden gebruik maken van luchtfoto’s, en dat was iets nieuws. Na de Eerste Wereldoorlog publiceerde Wiegand de zesdelige Wissenschaftliche Veröffentlichungen des deutsch-türkischen Denkmalschutz-Kommandos (1920-1924). Al in 1918 begon hij met de publicatie van fotoalbums (zoals dit), en ook die boden iets nieuws: onze grootouders konden voor het eerst makkelijk kennis nemen van wat er aan antiek erfgoed was in het Midden-Oosten.
Kortom, een fascinerende man. Wie door het Berlijnse museum zou kunnen lopen – helaas zijn de waardevolste afdelingen gesloten tot 2037 – stelt zich al snel de vraag of hij niet al te voortvarend oudheden heeft aangekocht die in het Ottomaanse Rijk méér mensen een gevoel voor het verleden zouden hebben kunnen geven. Tegelijkertijd heeft hij veel gedaan om het Nabije Oosten in Europa bekendheid te geven. De Oudheid was immers meer dan het Romeinse Rijk waarmee Wilhelm II liep te dwepen, en het economisch en cultureel zwaartepunt heeft nooit ergens anders gelegen dan in de Oriënt.
#AbdulhamidII #AššurStad #Baalbek #Babylon #Berlijn #Constantinopel #EersteWereldoorlog #HalilEdhemElden #Milete #OsmanHamdi #Palmyra #Pergamon #Pergamonmuseum #Petra #Priëne #TheodorWiegand #WilhelmII
Design is not how it works
Met die titel in het achterhoofd kwam ik een ander geval tegen.
Nadat het stadje Bailleul / Belle in de Eerste Wereldoorlog vrijwel volledig in de as was gelegd, was er een nieuw watertoren nodig. Het rechtergebouwtje werd opgetrokken in 1921. Door gebrek aan capaciteit werd in 1961 nog een tweede gebouw er achter geplaatst, helaas iets minder in de stijl van een kasteel.
Het Franse woord […]
https://www.filmvanalledag.nl/2025/07/19/design-is-not-how-it-works/
Andermans rituelen
Onderweg naar Frankrijk maken we een tussenstop in Ieper. Daar bezoeken we ook het dagelijks herinneren van de Eerste Wereldoorlog: het spelen van de Last Post.
Er is een grote menigte op af gekomen. Veel Britten, ook schoolklassen. Een jongen loopt met een t-shirt van Kid A. Goed album, waarschijnlijk was je niet geboren toen dat uitkwam.
Veel Britten, want het is ook een monument voor de […]
https://www.filmvanalledag.nl/2025/07/06/andermans-rituelen/
Gallipoli, waar in de #EersteWereldoorlog hard is gevochten, is te zien als de geboorteplaats van het moderne #Turkije. Logisch dus dat er een Turkse TV-film over is gemaakt. Meer dan een zelfs. Gastblogger Alie van Arragon keek ernaar.
https://mainzerbeobachter.com/2025/05/02/turkse-tv-15-gallipoli/
Gallipoli, waar in de #EersteWereldoorlog hard is gevochten, is te zien als de geboorteplaats van het moderne #Turkije. Logisch dus dat er een Turkse TV-film over is gemaakt. Gastblogger Alie van Arragon keek ernaar.
https://mainzerbeobachter.com/2025/04/30/turkse-tv-14-gallipoli/
De #EersteWereldoorlog duurde van 1914 tot 1918, maar het lont in het kruitvat werd al in 1911 aangestoken. Een Turkse TV-serie documenteert de Italiaans-Ottomaanse oorlog in #Libië. Gastblogger Alie van Arragon doet verslag.
https://mainzerbeobachter.com/2025/04/29/turkse-tv-13-italiaans-turkse-oorlog/
Someone still loves you
Net nu Radio Kootwijk weer in de belangstelling staat door de goed gekozen analogie van Cloud Kootwijk, trof ik in de bibliotheek de mooie biografie van het zendstation en dorp aan.
Cees van der Pluijm, opgegroeid in het dorp, publiceerde in 2014 een mooi koffietafelboek met een brede inhoudelijke blik. De geschiedenis van de radio komt aan bod, maar ook leven op het dorp, de natuurlijke […]
https://www.filmvanalledag.nl/2025/04/11/someone-still-loves-you/
NISV
RTL Nieuws
Jona Lendering
filmvanalledag
Jona lendering
