Ervaringen uit de praktijk met ethisch instrument DEDA

Om de ethische kanten van de inzet van drones te onderzoeken, ging Wetterskip Fryslân aan de slag met het instrument DEDA (De Ethisch Data Assistent). Drones kunnen helpen bij de inspectie van primaire waterkeringen: de belangrijkste dijken, duinen en andere barrières die Nederland beschermen tegen overstromingen vanuit zee, grote meren of rivieren. Maar hoe houd je daarbij ook rekening met thema’s als privacy en transparantie?

Annet Wieringa, programmamanager digitalisering bij Wetterskip Fryslân, en Ingrid Hazelhoff data-ethiek adviseur bij Wetterskip Fryslân, vertellen over wat DEDA in deze casus opleverde.

Dit artikel is een bewerking van ‘Data-ethiek in de lucht: Wetterskip Fryslân over drones’ uit IBDS Magazine nummer 12.

Data-ethische vragen bij inzet drones

De casus draaide om het inzetten van drones voor het inspecteren van primaire waterkeringen op Schiermonnikoog. Deze keringen zijn lastig te beoordelen vanaf de grond. Bovendien zijn er vaak mensen, dieren, recreanten of gaat het om gevoelige gebieden. Zoals in dit geval een militaire begraafplaats en een landingsplaats voor ambulante zorg. Daarom kunnen drones een goed middel zijn om deze essentiële onderdelen van een veilige waterinfrastructuur te monitoren.

Maar de inzet van drones voor dit doel riep ook data-ethische vragen op: hoe gaan we om met privacy? Wat als mensen herkenbaar in beeld komen? Wie is eigenaar van de verzamelde data? En hoe zorgen we voor transparantie zonder de veiligheid van kritische infrastructuur in gevaar te brengen?

DEDA in breed perspectief

Om deze vragen te beantwoorden, organiseerde het waterschap een sessie met De Ethisch Data Assistent (DEDA). DEDA helpt organisaties op gestructureerde wijze ethische vraagstukken te bespreken en af te wegen.

De sessie bracht een breed gezelschap samen: een dronepiloot, data-analisten, privacy officers, juristen, managers, HRM-specialisten, projectleiders rond innovatie of digitale transformatie en communicatieadviseurs. De verschillende perspectieven zorgde voor rijke gesprekken en onverwachte inzichten.

“Ja hallo, ík sta daar!”

Andere vraagstukken waren: wat als een drone een overtreding vastlegt? Moet die overtreding dan gemeld worden? En wat betekent dat precies voor de dronepiloot, die mogelijk persoonlijk betrokken raakt? Waarden als de privacy van de piloot en transparantie van de overheid stonden hier tegenover elkaar.

Zowel de dronepiloot als de handhavers deelden hun perspectief. Hazelhoff vertelt: “Mensen voelden zich tijdens de sessie meer verantwoordelijk en betrokken. Ook kregen ze meer inzicht in elkaars perspectieven. De dronepiloot zei: “Ja hallo, ík sta daar!” Dat schudde de groep wel even wakker, want veel van hen werken vanaf een kantoor. Binnen een grote organisatie bestaat soms versnipperde verantwoordelijkheid, waardoor onethisch handelen kan ontstaan. Door de verbinding in dit gesprek weer op te zoeken, vonden we manieren om samen de verantwoordelijkheid te dragen.”

Techniek benutten binnen publieke waarden

Met de DEDA-methode bedacht de groep actiepunten die antwoord gaven op hoe om te gaan met de data-ethische vraagstukken van deze casus. Manieren om de techniek binnen de publieke waarden te benutten.

“Deze actiepunten waren fijn en sommigen zijn ook succesvol geïmplementeerd”, licht programmamanager Annet Wieringa toe. “Bijvoorbeeld betere communicatie bij drone-aanvragen en het plaatsen van bordjes om mensen in het gebied te informeren over dronevluchten. Toch vind ik de gesprekken die we tijdens de sessie voerden nóg waardevoller. De diverse groep maakte onze blikken breder. Niet alleen die dag, want die ervaring nemen we allemaal mee terug naar ons dagelijkse werk.”

Impact en vervolg

Een half jaar na de sessie volgde een evaluatie. De belangrijkste opbrengst: bewustwording. De gesprekken hadden impact en de actiepuntenlijst hielp om concrete stappen te zetten. Deelnemers gaven aan meer begrip te hebben voor elkaars perspectieven.

Kortom, bij Wetterskip Fryslân heeft de inzet van DEDA bij het gebruik van drones geleid tot meer bewustzijn, betere samenwerking en een cultuur waarin dilemma’s bespreekbaar zijn. “Er is niet altijd een oplossing”, zegt data-ethiek adviseur Ingrid Hazelhoff, “maar als mensen zich gehoord voelen, kom je wél verder.”

Lees het hele artikel in IBDS Magazine.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#dataEthiek #DEDA #DigitaleEthiek #ethiek #waterschappen #WetterskipFryslan

Digitale ethiek binnen provincies: hoe pak je dat aan?

Digitale ethiek: hoe veranker je dat goed binnen provinciale organisaties? Het Interprovinciaal Overleg (IPO) schiet te hulp en komt met een rapport voor provincies die technologie verantwoord willen inzetten en publieke waarden willen beschermen.

Het rapport ‘Mee in de digitale transitie – Van pionieren naar het borgen en institutionaliseren van digitale ethiek’ geeft concrete adviezen. In het kort:

• Wijs duidelijke verantwoordelijkheden toe.
• Stel gedragscodes en kernwaarden op.
• Integreer ethiek in werkprocessen met aandacht voor transformatie en leervermogen.
• Stimuleer samenwerking op alle niveaus, binnen en buiten het overheidsdomein.

Niet alleen een taak van experts

Verder benadrukt het rapport dat digitale ethiek niet alleen een taak is van experts op de werkvloer. Ook het provinciale bestuur moet zorgen voor duidelijke sturing en betrokkenheid. Ethiek mag geen ‘afvinklijst’ zijn, maar moet ingebed raken in de cultuur en werkwijze van de organisatie, staat te lezen op de website van het IPO.

Bekijk het rapport ‘Mee in de digitale transitie’.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#dataEthiek #DigitaleEthiek #ethiek #InterprovenciaalOverleg #IPO #nieuwsbrief142025 #provincie #provincies

🔒 Italiaans dataschandaal raakt ook NL. Equalize-lek toont hoe politie- en belastingdata werden verhandeld. Zelfs Heineken en Shell doken op.

📌 Data niet veilig
📌 Geen toezicht op databedrijven
📌 EU-bescherming faalt
📌 Zonder pers & parlement wisten we niets

🛡 Voor jong & oud:
→ Onafhankelijke datatoezichthouder
→ Transparantieplicht
→ EU-versterking
→ Democratische controle

#Equalize #privacy #50PLUS #dataethiek

CoP Digitale Ethiek voor Overheden

Bij de Community of Practice Digitale Ethiek voor Overheden werken overheidsprofessionals samen aan ethisch verantwoord gebruik van data en technologie. De community is begin 2025 gestart vanuit het programma Realisatie Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS).

Centraal staan vier concrete ambities: het vergroten van kennis over ethische instrumenten en opleidingen, het borgen van digitale ethiek in organisaties, het opbouwen van ethische vraagstukken uit overheidspraktijk (moresprudentie) en het verder uitbouwen van de community zelf. Het is een plek om elkaar te ontmoeten, ervaringen te delen én samen te leren. Leden ontmoeten elkaar zowel fysiek als online. Via de CoP-pleio pagina is kennis breed beschikbaar en kunnen leden kennis aanvullen, bijdragen leveren en netwerken.

De community staat open voor iedereen binnen de overheid die betrokken is bij digitalisering en zich bezighoudt (of wil bezighouden) met de ethische kant daarvan; van beleidsmakers en uitvoerders tot juristen en dataspecialisten.

Dit is een automatisch geplaatst bericht. Vragen of opmerkingen kun je richten aan @[email protected]

#communityOfPractice #CoP #dataEthiek #DigitaleEthiek #digitalisering #verantwoordDatagebruik #verantwoordOmgaanTechnologieEnData #voorOverheden

Vandaag in de @nrc_nl. Marinus Schroevers, directeur van ZLM Verzekeringen.

Graag ter harte nemen.

#DataEthiek #Data #Ethiek #DataScience