Filmpje over ‘Panorama de Leeuw’

Op dinsdag 17 februari nam ik de zesde aflevering op van Panorama de Leeuw, het programma dat ik maak voor de Concertzender naar aanleiding van mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie. Hans Bakhuizen maakte in opdracht van de Concertzender een smartphone-filmpje over het waarom en hoe van de uitzendingen. Dit staat inmiddels op YouTube.

In aflevering VI ga ik nader in op De Leeuws docentschap aan het Koninklijk Conservatorium, zijn eindexamen piano aan het Muzieklyceum in Amsterdam en zijn eerste samenwerking met een grote levende componist, Matthijs Vermeulen. De uitzending werd op 4 maart 2015 uitgezonden en is hier terug te luisteren.

Op dinsdag 24 februari bezocht ik een van de laatste voorstellingen van de Nationale Reisopera van De Parelvissers van Georges Bizet in Theater Carré in Amsterdam. Bewonderenswaardig hoe deze ongenadig gekortwiekte organisatie met weinig middelen toch keer op keer weer bijzonder aansprekende producties weet te realiseren.

Twee dagen later verzorgde ik de inleiding bij een concert in het Muziekgebouw aan ‘t  IJ van de pianisten Ralph van Raat en Maarten van Veen en de slagwerkers Colin Currie en Benjamin Ramirez, die een programma presenteerden rond de beroemde Sonate voor twee piano’s en slagwerk van Béla Bartók.

De Britse componist Dave Maric had hierbij een ‘companion piece’ gemaakt onder de titel Trophic Cascades, waarin hij commentaar levert op onze achteloze omgang met het milieu. Ik had boeiende gesprekken met Van Raat, Currie én Maric, wiens stuk bijzonder afwisselend bleek en zelfs een vleugje humor bevatte: op een gegeven moment wisselen de twee pianisten van plaats, waarbij Van Raat een toets ingedrukt houdt, die Van Veen vervolgens met veel hangen en wurgen van hem overneemt.

Thea en Dave Maric 26-3-2015 MGIJ

Een week later presenteerde het Asko|Schönberg o.l.v. Peter Rundel in het Muziekgebouw aan ‘t IJ de première van het tweede pianoconcert van Frederic Rzewski, A Dog’s Life. De Amerikaanse componist was decennialang als docent verbonden aan het Conservatorium van Luik en heeft me geholpen bij het vinden van informatie over Elie Poslavsky, een belangrijke voorganger van Reinbert de Leeuw. Helaas was Rzewski – net als De Leeuw in 1938 geboren – er niet bij. Zijn stuk was heel geestig, maar bleef niet de volle 30 minuten boeien. Ik schreef erover voor Bachtrack.

Ook komende donderdag 12 maart ben ik te vinden in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, voor een inleiding bij een concert rond Janácek van de Belgische ensembles Het Collectief en Collegium Vocale Gent. Dirigent is Reinbert de Leeuw, die in het verleden Janáceks koormuziek op de kaart zette met het Nederlands Kamerkoor. Hij maakte in 2007 een instrumentatie van diens pianosonate 1.X.1905, die a.s. donderdag ook zal worden uitgevoerd. Ik  nodigde Reinbert uit voor de inleiding, maar hij liet weten hiervoor ‘niet vrij’ te zijn. Jammer.

Vandaag kreeg ik bericht van mijn uitgever Dolf Weverink, dat hij voor Leporelle Uitgevers een webshop heeft ingericht. Hier is mijn #Reinbertbio voortaan dus rechtstreeks te bestellen. Na een felicitatie van mijn kant twitterde Dolf:

Dolf Weverink ‏@dweverink 5 u5 uur geleden

@tdrks @Boekenweek Dank je Thea! De snelste weg naar de mooiste biografie van 2014! http://leporello.vrijeboeken.com  Met dank aan De Vrije Uitgevers

Nu maar hopen dat de jury van de MJ Brusseprijs voor beste journalistieke boek van 2014 er ook zo over denkt. Mijn biografie dingt mee naar deze door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten opgezette onderscheiding, die jaarlijks wordt uitgereikt. De jury bestaat uit Noraly Beyer, Marcel van Engelen en voorzitter Ferry Mingelen. Duimt allen mee!

Ondertussen ben ik  druk met de voorbereidingen voor het festival ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Pierre Boulez op 26 maart a.s. Etty Mulder, voorzitter van de Pierre Boulez Stichting heeft mij uitgenodigd om samen met haar de opening te verzorgen van de feestelijkheden in Den Haag op 28 en 29 maart a.s. De Stichting werkt samen met het festival Dag in de Branding en het Koninklijk Conservatorium.

Ik zal op zondag 29 maart de Duitse musicoloog Werner Klüppelholz interviewen over de geschriften van Boulez en zijn relatie tot de andere kunsten. Klüppelholz hielp mij enorm met het onderzoek voor mijn biografie van Reinbert de Leeuw – die tijdens het festival het Residentie Orkest dirigeert in Rituel van Boulez en De Tijd van Louis Andriessen. Zo is de cirkel mooi weer rond.

#ADogSLife #AskoSchönberg #Bachtrack #Bartók #ColinCurrie #CollegiumVocaleGent #Concertzender #ConservatoriumVanLuik #Cultuurpers #DagInDeBranding #DaveMaric #DeTijd #DolfWeverink #EliePoslavsky #EttyMulder #FerryMingelen #FondsBijzondereJournalistiekeProjecten #FredericRzewski #GeorgesBizet #HansBakhuizen #HetCollectief #Janácek #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #LouisAndriessen #MarcelVanEngelen #MatthijsVermeulen #MensOfMelodie #MJBrusseprijs #MuzieklyceumAmsterdam #NationaleReisopera #NoralyBeyer #PanoramaDeLeeuw #Parelvissers #PeterRundel #PierreBoulez #PierreBoulezStichting #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #ResidentieOrkest #Rituel #Sonate1X1905 #SonateVoor2PianoSEnSlagwerk #TheaDerks #TheaterCarré #TrophicCascades #WernerKlüppelholz

Ons Erfdeel over #Reinbertbio: ‘Hommage aan De Leeuw’

Op 14 maart was het precies één jaar geleden dat mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie verscheen bij Leporello Uitgevers. De feestvreugde werd verhoogd doordat juist op die dag een mooie recensie verscheen in het Vlaams-Nederlandse culturele tijdschrift Ons Erfdeel, onder de titel ‘Hedendaags hoofd, romantisch hart’. Auteur Cas Smithuijsen benadrukt  het belang van De Leeuw voor het Nederlandse muziekleven en noemt het door mij geschreven portret ‘integer en – belangrijker misschien nog – goed gelijkend’. Het is volgens hem een ‘hommage aan De Leeuw’.

Smithuijsen meent dat ik mijn onderwerp het dichtst benader in de passages over de actrice Barbara Sukowa en concludeert: ‘Reinbert de Leeuw is met heel zijn hoofd betrokken bij de muziek van nu. Maar uit zijn hart is de romantiek nooit verdwenen.’ Smithuijsen liet zich hierbij duidelijk inspireren door een (overigens niet door hem geciteerde) uitspraak van Sukowa in mijn biografie: ‘Reinbert is een echte romanticus en juist daarom kan hij moderne muziek zo goed dirigeren. Die kan wel een dosis emotionaliteit gebruiken. Reinberts hartstocht klinkt door in zijn uitvoeringen.’ 

Op deze zonnige verjaardag trof ik mijn uitgever Dolf Weverink bij boekhandel Athenaeum, waar precies een jaar geleden de zegetocht van mijn Reinbertbio begon.

One year after: Thea Derks + Dolf Weverink met #Reinbertbio bij Athenaeum Boekhandel Amsterdam 13-3-2015

Ter felicitatie kocht Dolf voor mij een exemplaar van Ons Erfdeel bij het perscentrum van Athenaeum. Het leuke was, dat het al net zo zonnig was als vorig jaar, toen we het boek per auto en per fiets bij de boekhandels in Amsterdam en Noord-Holland langs brachten, omdat de officiële distributie vanwege de perikelen rond de verschijning, pas na het weekend op gang kon komen. Een tweede toeval wilde, dat ik de avond ervoor de inleiding verzorgde bij een door Reinbert de Leeuw gedirigeerd concert met koormuziek van Janácek. Ik schreef er een recensie over.

Maandag 16 maart sprak ik voor Cultuurpers met Willem Jeths, Componist des Vaderlands, over zijn nieuwe compositie Conductus, die hij schreef in opdracht vanhet Rotterdams Philharmonisch Orkest t.g.v. de herdenking van het bombardement op Rotterdam in 1940.

Thea Derks + Willem Jeths, 16-3-2015

Twee dagen later sprak ik met de altvioliste Tabea Zimmermann over Paul Hindemith, wiens altvioolconcert Der Schwanendreher zij op 20 maart zou uitvoeren met het Radio Filharmonisch Orkest in de AVROTROS serie DeVrijdag van Vredenburg. 

Tabea Zimmermann + Thea Derks MCO Hilversum 18-3-2015

Maandag 23 maart nam ik de zevende aflevering op van mijn programma Panorama de Leeuw op de Concertzender, met onder andere muziek van Daniel Ruyneman en Rob Du Bois, twee belangrijke voorvechters van hedendaagse muziek in Nederland. Dankzij een van hun series maakte Reinbert de Leeuw in 1966 zijn doorbraak als componist. Via deze link vindt u de uitzendgegevens en kunt u vanaf 2 april de uitzending ook terugluisteren. De aflevering van 4 maart j.l. vindt u hier.

Op 26 maart ging Jeths’ Conductus in première in de concertserie De Vrijdag van Vredenburg. Ik sprak tijdens de inleiding met hem voor een zeer geïnteresseerd publiek.

Thea Derks + Willem Jeths, TivoliVredenburg 26 maart 2015

Een dag later verzorgde ik weer de inleiding in deze serie, ditmaal bij een concert van het Groot Omroepkoor en een ensemble uit het Radio Filharmonisch Orkest. Voor de live uitzending op Radio4 had ik ook een reportage gemaakt van werken van Pascal Dusapin en Edgard Varèse.

Het werd een zeer levendige inleiding, waarin ik sprak met de alt Els Liebregt en de bariton Daniel Herman Mostert over Dona Eis van Pascal Dusapin; met Karel Deseure over het door hem gedirigeerde Octandre van Edgard Varèse, en met de fagottist Freek Sluijs over het Divertimento KV 270 van Mozart. Hiervan werd een deeltje gespeeld door een kwintet uit het RFO.

Thea Derks + Karel Deseure tijdens inleiding TivoliVredenburg 27-3-2015

De volgende dag moest ik alweer vroeg op, vanwege mijn inleiding bij de opening van het Boulezfestival t.g.v. de 90e verjaardag van Pierre Boulez’, onderdeel van het festival Dag in de Branding. Ik sprak met Etty Mulder, oprichter en voorzitter van de Stichting Pierre Boulez, voor een goed gevuld Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Ze gaf mij het eerste exemplaar van haar nieuwe boek Het vruchtbare land, genoemd naar een artikel van Boulez over de relatie tussen zijn muziek en het werk van de schilder Paul Klee.

In haar boek verhaalt Mulder op een persoonlijke manier over haar ontdekking van en verhouding tot de muziek van Boulez. Het bevat tevens vrije vertalingen van enkele van diens artikelen, en gedichten van door hem bewonderde poëten. Als dank overhandigde ik haar een exemplaar van mijn #Reinbertbio, waarop zij tot mijn verrassing ontstak in een uitvoerige laudatio.

‘Dit boek kan niet vaak genoeg overhandigd worden, vanwege het grote belang voor het Nederlandse muziekleven,’ sprak zij. Ze refereerde ook aan mijn succesvolle strijd tegen de ‘tirannie’ van krachten die de publicatie hadden trachten te voorkomen en onderstreepte het belang van het vrije woord. Ik werd er een beetje verlegen van.

Thea Derks interviewt Etty Mulder in het Zuiderstrandtheater 29-3-2015

Na de opening presenteerde het Asko|Schönberg een concert met werken van o.a. Boulez, Stockhausen en Ravel, en bracht Slagwerk Den Haag samen met studenten van het Koninklijk Conservatorium een wervelende uitvoering van Drumming van Steve Reich. Daarna verkasten we naar het Korzo Theater voor een enerverend concert door drie pianisten en twee slagwerkers, met o.a. het destructieve Pianoforte van Dick Raaijmakers en Makrokosmos III van George Crumb. Het avondprogramma in de Anton Philipszaal moest ik vanwege kafkaëske autoperikelen missen.

De volgende ochtend was er een door de Stichting Pierre Boulez georganiseerd en door Hans Ester gepresenteerd symposium in het conservatorium. Etty Mulder opende met een aanklacht tegen de makers van de catalogus bij de tentoonstelling Pierre Boulez in de Philharmonie in Parijs. Tot haar verbazing en ergernis besteden zij hierin weinig aandacht aan Boulez’ dirigeerwerk, zijn geschriften en zijn intermediale werkwijze. Het boek is weliswaar prachtig vormgegeven, maar vorm regeert over inhoud en er is sprake van ‘a fetishism of famous names, without any attempt at deeper reflection’. Daar kunnen de Fransen het mee doen.

Hierna peilde ik de mening van Professor Doktor Werner Klüppelholz over de veelal polemische artikelen van Pierre Boulez, zijn relatie tot Mauricio Kagel en andere componisten en de traceerbaarheid van zijn intermediale inspiratiebronnen in diens eigen muziek. Naar aanleiding van het typografisch bijzonder vormgegeven Coup de dés van Stéphane Mallarmé, dat voor Boulez een doorslaggevende rol speelde, merkte hij droogjes op: ‘Cursiveringen in muziek hóór je niet…’ De vlot causerende, zeer vrij associërende professor doctor kreeg keer op keer de lachers op zijn hand.

Thea Derks + Werner Klüppelholz, Koninklijk Conservatorium 29-3-2015

Daarna sprak Elmer Schönberger over maakbare muziek; nam Maarten Brandt de kunst van het programmeren onder de loep; vertelde Emanuel Overbeeke over de relatie tussen Boulez en Ravel; gaf Eveline Nikkels een levendige beschouwing over Boulez’ relatie tot Alban Berg en sprak Wim Markus over Boulez en Adorno. De jonge Italiaanse pianist Alessandro Soccorsi gaf een indrukwekkende vertolking van de Sonate nummer 3 van Boulez. De middag werd afgesloten met een rondetafelgesprek, dat ik echter miste, omdat ik de op mijn instigatie uitgenodigde Werner Klüppelholz ging uitzwaaien.

#AlbanBerg #AllessandroSoccorsi #AthenaeumBoekandel #CasSmithuijsen #Concertzender #Conductus #DagInDeBranding #DaniëlRuyneman #DanielHermanMostert #DerSchwanendreher #DolfWeverink #ElmerSchönberger #ElsLiebregt #EmanuelOverbeeke #EttyMulder #EvelineNikkels #FreekSluijs #HansEster #KarelDesueure #KoninklijkConservatorium #LeporelloUitgevers #MaartenBrandt #MauricioKagel #MensOfMelodie #OnsErfdeel #PanoramaDeLeeuw #PaulHindemith #PierreBoulez #ReinbertDeLeeuw #Reinbertbio #RobDuBois #RotterdamsPhilharmonischOrkest #TabeaZimmermann #TheaDerks #TheodorAdorno #TivoliVredenburg #VrijdagVanVredenburg #WernerKlüppelholz #WillemJeths #WimMarkus #Zuiderstrandtheater

George Pieterson in #PanoramadeLeeuw

George Pieterson (website KCO)

Op zondag 24 april overleed de klarinettist George Pieterson, die jarenlang de eerste stoel bezette in het Concertgebouworkest. Hij speelde ook graag kamermuziek en trok de wereld rond met het Rondom Ensemble, verder bestaande uit de violiste Vera Beths, de cellist Anner Bijlsma en de pianist Reinbert de Leeuw. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers en draaide de klarinetsolo uit Quatuor pour la fin du temps van Messiaen in aflevering IXX van Panorama de Leeuw op de Concertzender. Terugluisteren via deze link.

Donderdag 17 maart ging het vioolconcert Roads to Everywhere van Joey Roukens in première in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Ik sprak hem die middag tijdens een inleiding voor publiek en daarna tijdens een openbare repetitie met solist Joseph Puglia en het Asko|Schönberg o.l.v. Clark Rundell. Ik had eerder al een interview met Roukens gepubliceerd op Cultuurpers.

De volgende dag klonk op Südwest Rundfunk mijn reportage van het Opera Forward Festival. Hiervoor sprak ik onder anderen Kaija Saariaho en Peter Sellars, die de opera Only the Sound Remains ‘een paradijs op aarde’ noemde.

Diezelfde avond verzorgde ik opnieuw een inleiding, voor de vrienden van het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Ik sprak met de pianist Cédric Tiberghien, de altviolist Antoine Tamestit en de slagwerker Colin Currie. Zij vertelden levendig over het programma, waarin Bartóks Sonate voor twee piano’s en slagwerk centraal stond.

Cédric Tiberghien – Thea Derks – Antoine Tamestit MGIJ 18-3-2016

Zondag 20 maart ging de opera Blank Out van Michel van der Aa in première, die eveneens onderdeel vormde van het Opera Forward Festival. Ik was zeer onder de indruk, zoals te lezen in mijn bespreking.

Vier dagen later interviewde ik voor Cultuurpers de Britse componiste Anna Meredith, die voor de Nederlandse blokfluitist Erik Bosgraaf de Origami Songs componeerde. Dit vijfdelige werk is geïnspireerd op de gelijknamige Japanse papiervouwtechniek en Meredith belicht in elk deel een ander aspect. Een concert wil ze het niet noemen, liever spreekt ze van vijf miniaturen, waarin de blokfluitist het orkest op sleeptouw neemt.

Thea Derks + Vadim Repin Schiphol 30-3-2016

Woensdag 30 maart trof ik op Schiphol de Russische violist Vadim Repin, die naar Nederland kwam voor drie concerten met het Noord Nederlands Orkest, waarbij hij soleerde in het Tweede Vioolconcert van Sergei Prokofjev. Ik sprak hem voor de live uitzending op 1 april in het AVROTROSVrijdagconcert en schreef ook een artikel voor Cultuurpers.

Een week later stond de Britse componist Thomas Adès centraal tijdens een concert van het Doelen Ensemble en de pianist Ralph van Raat in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Tijdens de inleiding sprak ik met de cellist Hans Woudenberg en met Van Raat. Adès kon wegens een repetitie helaas niet zelf aanwezig zijn.

Thea + Hans Woudenberg + Ralph van Raat MGIJ 13-4-2016

Op woensdag 20 april bezocht ik een voorstelling van Roméo et Juliette, een ‘dramatische symfonie’ van Hector Berlioz in een productie van choreograaf/regisseur Sascha Waltz bij De Nationale Opera en Ballet. De kritieken waren zeer wisselend, sommige collega’s waren zelfs uitgesproken negatief, maar ik was bijzonder enthousiast, zoals te lezen in mijn recensie.

De avond erna verzorgde ik een inleiding met de Amerikaanse componist Julia Wolfe, wier avondvullende Steel Hammer werd uitgevoerd door de Bang on a Can All-Stars en het Noorse vocale Trio Medieaval. Ik had Wolfe ook al gesproken voor Cultuurpers en kende het stuk van cd, maar live was het toch weer een heel andere beleving, deze mix van folkmuziek, rock, nieuw klassiek en minimal music. Het publiek was laaiend enthousiast.

Thea Derks + Julia Wolfe MGIJ 21-4-2016

De volgende ochtend sprak ik voor Radio4 met de Russische violiste Viktoria Mullova, die ‘s avonds het Vioolconcert van Sibelius uitvoerde met het Radio Filharmonisch Orkest in het AVROTROSVrijdagconcert. Een bedachtzame, aardige vrouw, die verklapte dat ze door een vingerblessure eigenlijk soepeler was gaan spelen.

Het was een lekker druk weekje, want meteen de volgende dag zat ik in het Zuiderstrandtheater in Den Haag, als lid van de persjury bij het Prinses Christina Concours. Zoals elk jaar was ook dit keer het niveau van de jonge musici ongekend hoog. Toch hadden we snel onze keuze gemaakt. Je leest hier mijn verslag.

persjury PCC 23-4-2016 Aad de Been, Makira Mual, Mark Brouwers, Maartje Stokkers, Thea Derks (voorzitter)

De maand april werd afgesloten in Almere, waar ik een #Reinbertlezing verzorgde bij Kunst in de Kamer. Een heerlijke avond, met een bijzonder hartelijk en aandachtig publiek. De jonge pianist Remon Holsbergen speelde in de pauze en na afloop muziek van Franz Liszt en Tristan Keuris en mijn trouwe partner Ger verzorgde de geluidsvoorbeelden van cd.

Dit leverde enkele hilarische momenten op – bijvoorbeeld toen ik dramatisch uitriep: “En toen hoorde Reinbert dit….!”, waarop het klonk: “Wat dan?” Ach, niet alles kan altijd perfect zijn, en de sfeer werd er alleen maar beter op.

Kunst in de Kamer Almere 30-4-2016

De maand mei is nog maar net begonnen, maar ook nu ben ik hard aan het werk. Zo schreef ik een voorbeschouwing over het Festival De Muze van Zuid, dat op 21 en 22 mei werk van componisten uitvoert naar wie begin twintigste eeuw een straat werd vernoemd. En ik sprak met Mayke Nas over haar voor het Koninklijk Concertgebouw gecomponeerde Down the Rabbit-Hole, waarmee ze de Kees van Baarenprijs 2015 won. Deze wordt 14 mei uitgereikt tijdens het Festival in de Branding in Den Haag.

#AnnerBijlsma #AntoineTamestit #AskoSchönberg #BlankOut #CédricTiberghien #ClarkRundell #ColinCurrie #Concertgebouworkest #Concertzender #Cultuurpers #DagInDeBranding #DeMuzeVanZuid #DeNationaleOperaEnBallet #DoelenKwartet #DownTheRabbitHole #GeorgePieterson #HansWoudenberg #JoePuglia #JoeyRoukens #JuliaWolfe #KaijaSaariaho #KeesVanBaarenprijs #KunstInDeKamerAlmere #MaykeNas #MichelVanDerAa #MuziekgebouwAanTIJ #OperaForwardFestival #PanoramaDeLeeuw #PeterSellars #PrinsesChristinaConcours #RadioFilharmonischOrkest #RalphVanRaat #ReinbertDeLeeuw #Reinbertlezing #RoadsToEverywhere #RoméoEtJuliette #SaschaWaltz #SteelHammer #ThomasAdès #VadimRepin #VeraBeths #ViktoriaMullova

Kate Moore wins Matthijs Vermeulenprijs – as first woman composer ever

Kate Moore, ©Marco Giugliarelli for the Civitella Ranieri Foundation

On Saturday 2 December the Australian-Dutch composer Kate Moore (1979) will receive the Matthijs Vermeulen Prize for her composition The Dam. The prize was established in 1972 and consists of € 20,000, made available by the Performing Arts Fund. It is named after the Dutch composer and music critic Matthijs Vermeulen (1888-1967).

Until now it has invariably gone to men, some of them even getting it twice. Moore will receive the prize coming Saturday as the first woman ever, during Festival Dag in the Branding in The Hague. After the ceremony in the Korzo Theatre, her piece will be performed by ensemble Herz.

Kate Moore combines repetitive patterns with an opulent sound world. This summer she surprised friend and foe with her oratorio Sacred Environment during the Holland Festival Proms in the Amsterdam Concertgebouw. The large-scale work for orchestra, choir, soloists and live video was inspired by the sacred grounds of Australia’s first people.

The at times overwhelming masses of sound evoked memories of Carl Orff’s Carmina Burana. In general Moore’s music is more restrained; it often has a dreamy, seductive atmosphere. She regularly combines instruments with artistic sound objects, which form a subtle but important part of the composition. She also built her own ceramic percussion instruments.

Moore composed The Dam in 2015 for the Canberra International Music Festival, Australia. It was originally set for soprano and chamber orchestra, including a didgeridoo and an electric baritone guitar. Two years later, the British ensemble Icebreaker asked her to make an instrumental version, in which the didgeridoo was replaced by pan flutes; this version was awarded the Matthijs Vermeulen Prize. For the Herz Ensemble Moore made yet another arrangement, in which both didgeridoo and singer are re-instated.

For The Dam, Kate Moore found inspiration in nature: ‘It is based on the rhythms of the sounds made by cicadas, crickets, frogs, birds, flies, spiders and other creatures that inhabit a waterhole in the bush’, she said. ‘Far away from human intervention, their evening song becomes a great choir joyously singing out into the vast universe. It is possible from far away to hear where the waterhole is without being able to see it, and it is also possible to hear the shape of the landscape around it as many tiny creatures create a sonic pointillist landscape. I am attracted to the almost but not quite polyrhythmic tapestry of sound they create.’

The jury calls The Dam ‘both an exciting, immersive composition and a rich sounding of our times. The ultra-soft, mysterious motoric movement with which the work opens, convincingly develops into a grand musical gesture.’ Furthermore, the report lauds the ‘organically woven evocative interplay of lines’. The jury also praises Moore for having the guts ‘to combine an almost monomaniac musical movement with an extremely precise sound performance.’ It concludes: ‘Moore does not want to nuance or soften in her music, but rather touches the listener directly without compromise.’

That afternoon also the Willem Pijper Prize will be awarded, to Moore’s Mexican colleague Hugo Morales Murguía (1979) for his composition Equid (2014). This will be performed by Slagwerk in the Nieuwe Kerk, The Hague. According to the jury report, the piece has a ‘signal function’, because it ‘inspires to listen in a different way to the sounds of everyday life’. The composition prize is curated by the Johan Wagenaar Foundation for the Municipality of The Hague.

Normally Dag in de Branding only lasts one (Satur)day. On the occasion of the 70th anniversary of the Johan Wagenaar Foundation however, an extra concert was added the day after. On Sunday 3 December, the piano duo X88 will give a recital in Korzo featuring four world premieres. The pianists Vicky Chow and Saskia Lankhoorn will perform, among others, Preservation (Pearl Morpho) by Pete Harden and Naked, I by Vanessa Lann.

Here’s a live performance of The Dam by the Herz Ensemble. 

 

#DagInDeBranding #HugoMoralesMurguía #KateMoore #MatthijsVermeulenprijs #SlagwerkDenHaag #TheDam #WillemPijperPrijs

‘Topical themes inevitably seep into my compositions’ – Meriç Artaç artist in residence for two seasons of Dag in de Branding

Meriç Artaç (c) Nine IJff

Born in 1990 in Istanbul, Meriç Artaç rapidly made a name for herself in the Netherlands, after graduating from Rotterdam Conservatoire in 2015. She realized topical operas such as Zonderland, Madam Koo and Vrouwenstemmen, leads her own ensemble AKOM and teaches at Amsterdam Conservatory. For the coming two seasons she will be artist in residence of Festival Dag in de Branding.

At the tender age of 5 you entered Istanbul Conservatoire to study the piano. How was this possible?

I was indeed the youngest student to be accepted to the piano class. This was on a suggestion from my teacher at kindergarten, who was a musician herself. I had trouble reading and writing and she noticed I had a really good ear for music, so she advised my parents to send me to a music school.

This was a very fortunate advice. Music has been in my life for as long as I can remember. My father is a movie/theatre director, my mother is a script/theatre writer, so I was immersed in the arts from day one. However, I only studied at the conservatoire on a part time basis. During the day I went to primary school, and later the Lycée Saint-Michel, in the evenings I would go to the conservatory.

At 18 you obtained a degree from the conservatory alongside a French baccalauréat from the Lycée Saint-Michel. So how come you ended up in Rotterdam, not in France?

To be honest, I also applied for conservatories in France. I was accepted there, too, but the moment I entered Codarts in Rotterdam it was love at first sight. I found the Netherlands in general really free and sensed straightaway I would be able to develop my talents as an artist here. In Istanbul the teaching method was completely different, quite disciplined and very conservative. – Debussy was considered the most contemporary composer.

At Codarts I felt that everything was open. I had to take responsibility for my own choices, whereas in Istanbul everything had been planned and formed for me. In Rotterdam I found a space in which I could shape my own study and my own future. I chose Peter-Jan Wagemans to be my teacher, for I wanted to refine my music/theatre language. Peter-Jan really helped me understand what I was passionate about. He also made me aware of how to connect my own background with what I was looking to achieve within my style.

You often describe your compositions as ‘musical representations of characters and stories’. How are we to understand this?

From a very young age I was interested in stories of people and humans in general. I consider myself an observer, and like to exaggerate things that are overlooked but strike me as worthwhile. I always draw my characters before I start composing. They are inspired by people I see in the street, personalities I admire, details that make someone special… Mostly I focus on one specific aspect of a character, a dominant mood which I then represent in my composition.

I am interested in situations or persons that are overlooked in everyday life. Thus, in Madam Koo, the whole play is set inside Madam Koo and her neighbour Mr. Oak’s house. We see her habits and obsessions, such as counting her pearls, organizing her house and all those small details that make Madam KOO who she is. Or take my opera Kayra, in which we see Kayra and her mother. Kayra is standing next to her mother, dying in the bathtub. This is not a big story line but a highly personal and intimate moment, and therefore all the more poignant to me.

You often address topical themes like discrimination, refugees, suspicion and fear in unfree societies. Do you see it as your task to relate to problematic themes in society?

 No, I don’t see that as my task. I am a very expressive person, which inevitably seeps into my compositions. I am inspired by life in general, so my characters and my music relate to what’s going on around me. Those subjects are so dominant in my life, people talk about them, I see and read about them on television, the internet, the newspapers etcetera. I react to these themes immediately, so naturally they become the subject of my operas.

You lead the AKOM Ensemble. In how far does it differ from other ensembles?  

AKOM Ensemble was formed by Jan Kuhr who was my classmate during our studies, I took over the artistic direction in 2015. We thought there was a lack of ensembles willing to play work by young composers, especially in Rotterdam. So, basically we formed it for our own interest. AKOM bridges the gap between graduating/graduated students and well-known professionals. The musicians are immensely dedicated and the ensemble gradually became more successful. Over the years we have become a strong team, with a passion to work together.

On 12 October AKOM will perform ‘Rudan’s Coffee Break’, that was premiered earlier this year in the Pera Museum, Istanbul. What can we expect?

Rudan’s Coffee Break was commissioned by the Pera Museum for their Kütahya Tiles and Ceramics Collection Exhibition Coffee Break. I was inspired by the ritual of coffee making. – Though not by just anyone, but by a man whose mind is highly chaotic and disturbed. Rudan is a business man who has been working hard all his life, running away from his personal dilemmas. He is a workaholic. The moment he stops and decides to make himself a coffee, all these suppressed thoughts and emotions spring up. We are stuck in his head while he’s making his coffee, the music whirls around him like a huge cloud of emotions.

The piece was premiered in May, but in The Hague I will present a re-arrangement/rework. Rudan’s Coffee Break was originally set for a trio of strings and electronics, the new version is for flute, clarinet,piano, violin, cello and electronics. Rudan is a character who is still alive and who is spending time at his place, but a couple of months have passed, also in his universe. I want to investigate the feeling of time passing and how this affects and transforms Rudan. 

You are artist in residence with Dag in de Branding for two years. What are your plans and how do you relate to the festival?

I have already programmed the upcoming 4 editions, we are still looking into the festival of 2020/21. Programming music for a whole day festival has helped me to understand how to create a bigger picture. It’s been interesting to think how to reach the audience and consider how I could connect different themes with my own pieces.

In each edition I will work on an aspect I want to develop further, such as light, space, scenery, and costume. I will be working with different coaches and artists to learn from each other and develop my pieces. For the December edition I have scheduled another run of Madam Koo.

For the March issue I’m working on a composition about multiple disorder, presenting my 3-headed figure Zizos. This character is sarcastic and self-destructive, and I want to investigate its inner psychological talks. I’m thinking of combining three singers with wind ensemble and surround electronics, but the work is still in progress.

Over the coming two years I want to sharpen my language in operatic installation, focusing on mentally disturbed characters. However, the mental disorder is not a concern in itself, but merely functions to explain the dominant mood of the character in hand. I am grateful for getting the chance to dig further into my own concerns. I hope to write seven new, short pieces. The last one will be premiered in the 8th edition.

For my final edition of Dag in de Branding I will create a big music & theatre installation. This will bring all the characters together in what I call the “character house”. I really look forward to presenting the outcome of my learning process in 2021!

#AkomEnsemble #DagInDeBranding #MadamKoo #MeriçArtaç #Zonderland

Rob Zuidam zooms in on Joanna the Mad in his opera Rage d’Amours: ‘Joanna took me by the hand’

In 2005, Dutch National Opera and Holland Festival presented Rob Zuidam’s opera Rage d’Amours. Five years later, he received the Kees van Baaren Prize for this blood-curdling production about the life of Joanna The Mad. The award ceremony was part of the Festival Dag in de Branding, with a performance by Residentie Orkest conducted by Otto Tausk.

In its next edition on 10 April, Dag in de Branding will present a video recording of this performance from its archives. In 2005, I interviewed Zuidam about his opera for the programme book of Dutch National Opera. Below is an abridged version.

Amsterdam, June 2005, interview with Rob Zuidam on Rage d’Amours

Rob Zuidam (c) Maarten Slagboom

Rob Zuidam (1964) began his career in a rock band, but his interests did not quite run parallel to those of the other band members: ‘I wanted mainly to rehearse, preferably all day, but they were more interested in blowing and drinking than in making music. Besides, I soon felt the need to break through the usual rock schemes, but that required an alertness they couldn’t muster. So I started messing around with tape recorders myself.’

In the process, Zuidam became interested in all the music he could find in Rotterdam’s Central Discotheque, from Aboriginals and Eskimos via the usual classics up to and including the twentieth century: ‘Modern music particularly appealed to me, and through record sleeves I discovered new names all the time. When I read that someone had studied composition with Olivier Messiaen, I suddenly realized you could apparently learn to compose. Shortly afterwards I went to the Conservatory in Rotterdam, where the doorman referred me to Klaas de Vries.’

Even though he was hardly technically gifted, he was accepted. He was taught by the Belgian composer Philippe Boesmans and Klaas de Vries and soon developed into someone who, with flair, combined modern composition techniques with direct eloquence. In no time he became an internationally renowned composer.

In 1994 the Munich Biennale commissioned him to compose his first opera, Freeze. The libretto, written by Zuidam himself, tells the story of the millionaire’s daughter Patricia Hearst, who is kidnapped and joins the ranks of her captors. In this opera, Zuidam effortlessly combines juicy film music, cabaret and ripping guitar solos with the great intervals so typical of the post-war avant-garde.

Love beyond death

His second opera, Rage d’Amours, about the life of Joanna The Mad (1479-1555), followed in 2003 and was composed for the Boston Symphony Orchestra. ‘A friend once drew my attention to the wife of Philip the Handsome (1478-1506), who, after his death, dragged his corpse through Spain in the hope that he would come back to life. In the end they locked her up, after which she looked out from a dungeon on her husband’s grave for forty-six years.’

Joanna The Mad painted by Juan de Flandes

Zuidam was immediately captivated by her passion: ‘She asked nothing more of life than to be with her husband forever. I find this devotion both admirable and disturbing. Her love is truly imperishable: no matter what state Philip’s body is in, she continues to love him. This is contrary to our human nature, for which appearance is of great importance. We all have moments when we have to decide whether or not to give in to our impulses. Joanna decides to devote her life to her lover and does so with total abandon. That ecstasy fascinates me.’

For Rage d’Amours Zuidam again wrote the libretto himself, basing it on contemporary Spanish, French and Latin writings. ‘In a book about Joanna The Mad I found references to sixteenth-century sources. I came across the account of an anonymous chronicler, who describes Joanna’s life from the inside, in old French, the language of the court. It is a kind of fairy-tale French, so beautiful that I based a large part of the libretto on it.’

The reporting is detailed and straightforward, says Zuidam: ‘The author was clearly an intimate of the couple. He describes, for instance, how Philip slept with about every young lady that crossed his path, and the raging jealousy – ‘rage d’amours’ – this incited in Joanna. We also get a detailed description of how Philip’s corpse is cut apart and embalmed, and of how Joanna then travels across Spain with his coffin, neglecting her personal hygiene, not washing herself and peeing in her clothes.’

‘I have given these texts to the composer Pierre da la Rue, who acts as narrator’, continues Zuidam. ‘As a member of the Royal Chapel he was on intimate terms with both Philip and Joanna: they affectionately called him Pierchon. In the seventh scene, when Joanna kisses the corpse, I have quoted part of his motet Delicta juventutis, which he composed on the occasion of Philip’s death.’

Three Joanna’s

Interestingly the role of Joanna is divided among three sopranos. Zuidam: ‘The opera is set in a dungeon, which functions as a metaphor for her head. The three voices bring her obsession and torment to the surface. Joanna 3 has a solo in the second scene, in which she and Philip are threatened with shipwreck. While the bystanders scream murder, she remains deadly calm: she does not care if they drown, for after all, she is together with her husband. She is the unshakeable one.’

Joanna 2 represents her exalted side: while the monks dismember her husband’s corpse, she sings ‘mi amado’, my beloved over and over again. The carnal, necrophilic aspect is represented by Joanna 1, who embraces the corpse in the seventh scene. More often they are together Joanna, as at the beginning, when they sing a lament. I found that a moving image, three lamenters mourning over a coffin. Once I had the idea of having Joanna sung by three singers, inspiration started flowing immediately.’

The story of the Spanish queen’s life is indeed poignant, but it doesn’t generate much action. How has Zuidam created tension nevertheless? ‘I sailed by my inner compass. For example, in the intense fifth scene Joanna 2 sings her passionate declaration of love, and it wouldn’t be wise to continue with something laden after this. So I inserted a short scene in which a cleaning lady polishes the floor, accompanied by her own brushing and a contrabass clarinet. This is followed by the passage in which the coffin is opened so that Joanna can kiss the corpse.’

Rage d’Amours (c) Hans Hijmering

Philip, although already dead at the beginning of the opera, is sometimes shown alive. As in the eighth scene, in which he sings a heartrending love duet with Joanna 1, later joined by the other two Joanna’s. ‘I wanted to capture something of the first, happy period of the young couple. I searched for suitable texts for a long time, and finally found them in the Song of Songs. They have exactly the sublime purity that I was looking for.’

Although Zuidam did not consciously strive for local colour, the music of Rage d’Amours is very much in keeping with the Renaissance, with subtle references to Flemish polyphony and quasi-Gregorian chant. And some of the embellishments of the vocal lines sound unmistakably Spanish. The composer considers this inevitable: ‘Music and subject are interwoven. Freeze is set in 1970s California, so that opera is much poppier. Rage d’Amours is set in the sixteenth century, the pace is slower and the overall sound is different.’

‘In any case, I now have the idea I have come to the core of what I wanted to say. On the one hand because I have more experience, on the other because of the theme. Although I was fascinated by Patricia Hearst, deep down I still thought she was a silly rich girl, whereas Joanna touched me intensely: I really started to love her.’

This helped Zuidam while composing: ‘Take the fifth scene, for instance, which came about quite intuitively: everything was ready and waiting. Sometimes I wondered whether the music would become too exalted, but in those dark moments Joanna took me by the hand. Then the music wrote itself.’

My blog was named one of the 60 best classical music blogs worldwide on Feedspot.
If you’d like to support me: any gift is welcome through PayPal, or transfer to my bank account: T. Derks, Amsterdam, NL82 INGB 0004 2616 94. Thanks!

The scene picture shows the premiere in 2005, with from left to right: sopranos Young-Hee Kim, Barbara Hannigan and Claron McFadden. Reinbert de Leeuw conducted Asko|Schönberg, Guy Cassiers staged the opera. In 2019 a recording was released on CD.

https://www.youtube.com/watch?v=BH2Wa8__2v4

#DagInDeBranding #DutchNationalOpera #JoannaTheMad #OttoTausk #PhilipTheHandsome #PierreDeLaRue #RageDAmours #ResidentieOrkest #RobZuidam