Canto general Peter Schat in #PanoramadeLeeuw XVI

In alweer de zestiende aflevering van #PanoramadeLeeuw op 3 februari, draaide ik de integrale uitvoering van Canto general van Peter Schat. Deze protestcyclus op een tekst van Pablo Neruda over de moord op president Salvador Allende in 1973 is helaas zelden op de radio te horen, en nog minder in de concertzaal. Reinbert de Leeuw speelde dit politiek geladen stuk vele malen, samen met de violiste Vera Beths en de mezzosopraan Lucia Meeuwsen.

Toch zegt hij hierover in mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie:

‘Ik heb nooit iets gezien in het radicalisme van Louis en Peter: we moeten de wijken in om het volk te verheffen. Dan speelden we Canto general in een tentje in Bos en Lommer, Vera Beths op een Stradivarius, ik op een aftands pianootje. Zodra Lucia Meeuwsen ging zingen, lieten nozems hun brommers keihard knetteren, dat sloeg nergens op.’

Gelukkig hadden de luisteraars geen last van knetterende brommers en ik kreeg veel positieve reacties op mijn uitzending.

Op 5 januari overleed Pierre Boulez, wiens 90e verjaardag in december nog uitbundig was gevierd door het Insomnio Ensemble. Hoewel het een aangekondigde dood was, kwam het bericht toch als een schok: met Boulez stierf de laatste grote avant-gardist. Ik schreef een in memoriam voor Cultuurpers, waarin ik ook een link opnam naar mijn gesprek met Werner Klüppelholz van maart 2015. Ik hoop nog tijd te vinden mijn eigen interviews met Boulez online te plaatsen.

Vrolijker nieuws kwam er van het Britten Jeugd Strijkorkest, dat ook dit jaar weer een prachtige cd uitbracht, met een ontroerende vertolking van de liederencyclus Les illuminations van naamgever Benjamin Britten.

Ik sprak hiervoor ook met de basklarinettiste Fie Schouten, die in Berlijn op bezoek ging bij Ursula Mamlok (1923). Zij is net als Boulez een avant-gardistische componist, maar is minder dogmatisch en leefde lange tijd in de Verenigde Staten, wat wellicht verklaart dat zij relatief onbekend is. Op haar 92e is zij nog alive and kicking, en haar muziek weet ondanks de rekenkundige uitgangspunten altijd te raken; zij daarom meer aandacht. Meer over haar lees je in mijn interview.

Afgelopen maand, op 14 januari, verzorgde ik alweer de laatste les in mijn vierdelige cursus hedendaagse muziek in het Muziekgebouw aan ‘t IJ, dit keer gewijd aan dansmuziek. Verrassend hoeveel ‘serieuze’ componisten – denk aan Schönberg, Copland, Clementi, Rihm – zich lieten inspireren door wals of foxtrot. Het Ives Ensemble gaf een aanstekelijk concert onder de titel What a Ball!

Een dag later stond een vergadering gepland van het jonge Mutu Ensemble, waarvan ik bestuurslid ben, samen met Caroline Bakker en Vanessa Lann. De musici hebben gekozen voor een bijzondere line-up van stemmen, fluit, klarinet, trombone, slagwerk, cello en elektronica.

Zowel de twee zangeressen als de elektronica vormen een vast onderdeel van elke compositie en treden niet per se solistisch op de voorgrond. Samen met oprichter Sandra Pujols (dans/zang) streeft het ensemble ernaar multidisciplinaire voorstellingen te maken waarin genoteerde muziek, improvisatie hand in hand gaan met andere kunstvormen, met name dans. Op dit filmpje zie je Mutu in actie.

https://youtu.be/OcF4cmQTLm4

Januari was ook de maand van de negende aflevering van het Storioni Festival, georganiseerd door de drie musici van het Storioni Trio in verschillende steden in Brabant, maar op 21 januari afgetrapt in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ‘t IJ. Dit jaar stond het evenement in het teken van de 500-jarige geboortedag van Jeroen Bosch, wiens Tuin der lusten verschillende componisten inspireerde tot het schrijven van nieuwe stukken. Onder wie Vanessa Lann. Ik sprak erover met de violist Wouter Vossen.

Eregast was dit jaar de Pool Krzysztof Penderecki, die ooit de wereld veroverde met zijn schrijnend dissonante Klaagzang voor de slachtoffers van Hiroshima, maar tegenwoordig mildere muziek componeert en zich concentreert op kamermuziek.  Ik schreef erover voor Cultuurpers en zette een deel van ons gesprek op Youtube. Het toeval wil, dat zijn muziek op 29 januari ook werd uitgevoerd door het Groot Omroepkoor in het Avrotros Avondconcert in TivoliVredenburg. Ik verzorgde de inleiding en sprak met de dirigent Kaspars Putnins.

https://youtu.be/I62u_LcvTRI

Bijzonder voor mij was ook het interview met de Zwitsers-Oostenrijkse componist Beat Furrer voor Cultuurpers. Asko|Schönberg plaatste op donderdag 4 februari zijn desolate maar poëtische klankwereld samen op het programma met een ensembleversie van de hyper romantische Vierde Symfonie van Mahler. Minder gewaagd dan het lijkt, want Furrer bereikt met andere middelen een vergelijkbare zeggingskracht als zijn illustere voorganger.

Het concert zelf kon ik helaas niet bijwonen, vanwege mijn lezing voor de vrienden van Huize Gaudeamus in Bilthoven. Dat was echter bepaald geen straf: alleen al de historische locatie is zó ongelooflijk sfeervol dat je niets liever zou willen dan je koffertje pakken en er voor altijd blijven. In mijn biografie van Reinbert de Leeuw heb ik uitvoerig aandacht besteed aan Gaudeamus, waar de ontwikkeling van de hedendaagse muziek dankzij Walter Maas een hoge vlucht heeft genomen. Na de oorlog groeide Gaudeamus uit tot hét ontmoetingscentrum voor jonge musici en componisten.

In de prachtig gerestaureerde villa is de deze geschiedenis bijna tastbaar aanwezig. Het was alsof ik, samen met het zeer aandachtige en toegewijde publiek ineens in mijn eigen boek was beland. Temeer daar administrateur Pascal Rijnders mijn verhaal met persoonlijke herinneringen kon aanvullen. Het was een eer om mijn Reinbertlezing op deze locatie en voor dit publiek te mogen geven. Ik koester de herinnering.

“De Staat” van Louis Andriessen in #PanoramadeLeeuw XVII

Draaide ik in de vorige aflevering van Panorama de Leeuw de liederencyclus Canto general van Peter Schat, op woensdag 2 maart liet ik De Staat van Louis Andriessen horen. Beide stukken ontstonden in de jaren zeventig van de vorige eeuw, toen ‘de vijf’ nog met elkaar bevriend waren. Reinbert de Leeuw was betrokken bij de wereldpremières van beide stukken, die hij ook vaker uitvoerde.

In mijn uitzending zoomde ik nader in op de ‘Kwestie-Schuyt’, een onverkwikkelijke affaire rond de betaling van Nico Schuyt als hoofd documentatie van uitgeverij Donemus. De zaak kende alleen maar verliezers en betekende een bestuurlijk dieptepunt in de carrière van Reinbert de Leeuw. Ik kreeg verschillende reacties van mensen, die verrast waren de achtergronden van deze controverse te horen. In mijn biografie Reinbert de Leeuw, mens of melodie ben ik uitvoerig op deze zaak ingegaan.

Op woensdag 10 februari deed ik een nagesprek bij een openbare repetitie van Amsterdam Sinfonietta, met de Oostenrijkse componist Thomas Larcher, de cellist Jean-Quihen Queyras en de violiste Candida Thompson, artistiek leider en concertmeester van het strijkorkest.

De zaal was gevuld met een zeer aandachtig publiek, dat graag een kijkje achter de schermen nam bij de instudering van Ouroboros, dat Larcher speciaal voor Amsterdam Sinfonietta en Queyras had gecomponeerd. Donderdag 11 februari deed ik ook de inleiding, waarbij ik uitvoerig met Larcher sprak over zijn manier van componeren en over de totstandkoming van zijn stuk. Tijdens het concert speelde Paolo Giacometti ook diens stuk Mumien voor cello en piano. Ik vroeg hem naar de hierin gebruikte ‘prepared piano’.

https://youtu.be/xejixZOiFik

Een dag later werd het boek Pierre Audi, man en mythe van Roland de Beer gepresenteerd in de Stopera. Enige maanden geleden had De Beer mij in tamelijke wanhoop gebeld omdat zijn uitgever het bij nader inzien niet wilde publiceren, zou ik een goed woordje voor hem kunnen doen bij de uitgever van mijn biografie van Reinbert de Leeuw, was zijn vraag. Uiteraard heb ik Roland meteen bij Dolf Weverink geïntroduceerd en na lezing van het manuscript besloot hij het boekwerk van De Beer inderdaad uit te geven. Roland schreef een mooi bedankje in mijn exemplaar.

Drie dagen later werd eveneens in de Stopera het nieuwe seizoen van De Nationale Opera gepresenteerd Daar trof ik ook Erik Voermans, wiens artikelenbundel Van Andriessen tot Zappa ik een week eerder had besproken. Hij was zo blij met mijn lovende woorden, dat hij vreesde dat mensen zouden denken dat hij mij betaald had, zoals hij in een tweet had laten weten.

Donderdag 18 februari maakte ik een reportage van het project Pronkstukken, waarin TivoliVredenburg samenwerkt met Utrechtse middelbare scholen. Leerlingen van het Bonifatiuscollege componeerden een eigen stuk dat geïnspireerd was op het Tweede Pianoconcert van Sjostakovitsj, dat de volgende dag werd uitgevoerd in het AVROTROSVrijdagconcert. Mijn reportage werd tijdens de live uitzending gedraaid.

Ik maakte ook een kort filmpje met de workshopleiders Niels Vermeulen en Jurgen van Harskamp.

https://youtu.be/edGvsj8hTJo

Vrijdag 19 februari deed ik de inleiding bij een concert van het blokfluitkwintet Seldom Sene, dat onder de titel Spaanse pepers een zeer gevarieerd programma bracht met Spaanse meesters uit de vijftiende en zestiende eeuw. De vijf dames speelden niet alleen geweldig, maar bleken ook enthousiasmerende gesprekspartners, zowel inleiding als concert was een groot succes.

Donderdag 25 februari presenteerde het Koninklijk Concertgebouw het nieuwe seizoen, en de presentatie stond geheel in het teken van de komst van de nieuwe chef-dirigent, Daniele Gatti. Een bijzonder charmante man, die zich helaas vooral richt op het ijzeren repertoire. Wel is hij bijzonder enthousiast over manieren om nieuw publiek te werven, zoals hij me vertelde.
https://youtu.be/EUnBG1UkQqI

Voor het nieuwere repertoire engageert het KCO andere dirigenten, zoals Joel Fried vertelt in dit filmpje. Ik schreef een verslag.

Een dag later zat ik alweer in de Stopera, voor een repetitie van Only the Sound Remains van Kaija Saariaho. Deze double-bill is gebaseerd op twee stukken uit het Nôh Theater en wordt geregisseerd door de controversiële Amerikaan Peter Sellars. De hoofdrol in beide korte opera’s wordt gezongen door de Franse countertenor Philippe Jaroussky. Ik sprak uitgebreid met Saariaho over haar nieuwe opera, waarmee op 15 maart het Opera Forward Festival geopend wordt. Je leest mijn interview hier.

Het toeval wil dat ik door Südwestrundfunk gevraagd werd een reportage te maken van het festival, dus na afloop van de repetitie stak ik ook Jaroussky en Sellars nog even mijn microfoon onder hun neus. Beiden toonden zich enthousiaste sprekers en hun uitspraken verwerkte ik in een artikel voor Cultuurpers.

Celebrar, cuestionar, releer: Neruda, la periferia y las preguntas que aún nos arden | vía #UChileRadio

https://radio.uchile.cl/2025/11/25/celebrar-cuestionar-releer-neruda-la-periferia-y-las-preguntas-que-aun-nos-arden/

#cancelacion #cantogeneral #facultaddefilosofiayhumanidades #kemyoyarzún #pabloneruda #pepemujica #residenciaenlatierra #soledadchávez #universidaddechile

Kemy Oyarzún y los 120 años de Pablo Neruda: “La obra no le pertenece exactamente a la vida de quien escribe” | #UChileRadio

https://radio.uchile.cl/2024/07/11/kemy-oyarzun-y-los-120-anos-de-pablo-neruda-la-obra-no-le-pertenece-exactamente-a-la-vida-de-quien-escribe/

#20poemasdeamoryunacanciondesesperada #cantogeneral #fundaciónpabloneruda #kemyoyarzún #neftalireyesbasoalto #pabloneruda

Tonight I Can Write (The Saddest Lines)

Pablo Neruda's family says new analysis found he was poisoned https://www.axios.com/2023/02/15/pablo-neruda-poison-chile-pinochet #poetry #neruda #CantoGeneral #IlPostino #histodons

Bu besteyi ve bu sesi dinlemezsem, özlüyorum. Çocukluğumdan bana kalan...
Los Libertadores
#mariafarantouri #cantogeneral

https://www.youtube.com/watch?v=DE4HOOvJmEU